(Dân trí) – Ngon - bổ - rẻ - Đó là sữa đậu nành! Có 3 tiêu chí ấy lại thêm tiện dụng (sữa uống liền), nên "nhà nhà sản xuất người người mua dùng" khi trời bắt đầu nắng nóng. Tuy nhiên, qua khảo sát tìm hiểu, chất lượng vệ sinh của các loại sữa đậu nành hiện rất đáng lo ngại…
Khó quá, chất lượng sữa đậu nành đảm bảo
Ông Nguyễn Việt Cường, Phó Chánh thanh tra Sở Y tế Hà Nội cho biết, hiện trên địa bàn Hà Nội có 19 cơ sở sản xuất sữa đậu nành đã công bố tiêu chuẩn chất lượng và được cấp phép.
Vào mùa hè năm 2005, qua kiểm tra chỉ phát hiện 3 cơ sở không đạt vệ sinh môi trường và cũng đã từng tịch thu 15.000 chai sữa đậu nành vi phạm chất lượng của một cơ sở.
Vậy mà, theo khảo sát của chúng tôi, trên thị trường xuất hiện vô số loại sữa đậu nành gia công với chất lượng... đáng ngại.
Tại khu nhà trọ ven bãi Phúc Xá, (Ba Đình - Hà Nội), nơi đây tập trung đến 90% các cơ sở sản xuất đậu phụ của người dân ngoại tỉnh. Đây cũng là “xưởng” làm sữa đậu nành đóng túi nilon, đóng chai để rao bán cho các cửa hàng giải khát, quán nước vỉa hè và bán rong trên hè phố.
Chúng tôi ghé “thăm” căn nhà cấp bốn khoảng 20m2 của chị Lê Thị Hoà (Thái Bình). Đây vừa là nơi sinh hoạt của 3 người vừa là nơi đặt “dây chuyền sản xuất” gồm: Chiếc cối xay cáu bẩn, mấy chục chiếc túi vải ngả màu đen xỉn dùng để đựng và nhào bột đậu, một chiếc chảo gang rang đậu tương... Góc sân chung của các hộ được tận dụng là nơi tập kết những xô, chậu đựng bã đậu và đống vỏ chai đựng sữa đậu nành.
Lúc này đội quân đóng túi sữa và rửa chai thuê cho xưởng chị Hoà đang thực hiện công đoạn “làm sạch” chai đựng sữa đậu nành cũ để rót sữa mới vào. Này nhé, chỉ cần sục nước qua loa, dốc ngược chai (cho nhanh khô rồi cho sữa đậu nành vào chai, nút lại bằng lá chuối (hoặc túi linon cuộn chặt) vào thế là thành một sản phẩm giải khát ưa thích của mùa hè với giá tương đối rẻ 1.500đ/chai hoặc túi (1lít).
Được biết, đây chỉ là một trong những cơ sở sản xuất “bình dân” bởi hiện nay đã có những cơ sở xản xuất sữa đậu nành “cao cấp” hơn. Họ có thể làm ra những sản phẩm sữa đậu nành đóng chai kích cỡ 330ml có dập nút sắt (cũng do tư nhân sản xuất). Những chai sữa đậu nành này được bày bán tràn lan ở các bến xe, nhà ga, các quán nước vỉa hè thậm chí ở các cổng trường học, bệnh viện.
Tuy nhiên, nhãn mác của những sản phẩm này lại không đề ngày sản xuất, hạn sử dụng, sử dụng chất bảo quản, thành phần dinh dưỡng và giấy phép sản xuất... nhưng có đề nơi sản xuất và số điện thoại. Lần theo những địa chỉ, số điện thoại đó, chúng tôi phát hiện đó chỉ là địa chỉ không có thật và số điện thoại “mượn”.
Đơn cử như loại sữa đậu nành gia công của cơ sở sản xuất 27 Trung Phụng (Đống Đa - Hà Nội) có số điện thoại là (04) 5116900. Qua tìm hiểu, được biết đó là số điện thoại của chủ thuê bao Phạm Văn Tuyến, địa chỉ: 24 ngách 143/45 - Chợ Khâm Thiên (Đống Đa - Hà Nội).
Lần theo địa chỉ này, chúng tôi vẫn không tài nào tìm được cơ sở sản xuất sữa đậu nành trên. Đành liên hệ theo số máy điện thoại có sẵn, chúng tôi gặp một người đàn ông tự nhận là giám đốc, tên Khánh Tuân. Anh ta từ chối tiếp tại nơi sản xuất mà chỉ sẵn sàng giao hàng tại nơi mua. Bao nhiêu cũng có với giá 1.000đ/chai (chưa cược vỏ).
Coi chừng ngộ độc sữa đậu nành!
Theo GS.TS Nguyễn Thị Dụ, Giám đốc Trung tâm chống độc, bệnh viện Bạch Mai, phần lớn những trường hợp ngộ độc sữa đậu nành được đưa đến đây điều trị đều do một loại vi khuẩn tụ cầu vàng có trong sữa đậu nành kém chất lượng gây ra. Những độc tố do vi khuẩn tụ cầu vàng có thể làm rối loạn hệ tiêu hoá: dạ dày, ruột và ảnh hưởng sức khoẻ toàn thân.
Theo nghiên cứu của các nhà khoa học, vi khuẩn tụ cầu vàng sinh độc tố thường tập trung nhiều ở tay người chế biến thực phẩm. Nguyên nhân do khi tiếp xúc với nguyên liệu chế biến thực phẩm hoặc sản phẩm thực phẩm như sữa đậu nành, thịt, người bán hàng không chịu rửa tay hoặc sổ mũi, ho, viêm họng...
Đối với những sản phẩm sữa đóng chai thì nguy cơ ngộ độc cũng sẽ rất cao nếu các cơ sở sản xuất bảo quản chống lên men sữa đậu nành bằng những phụ gia không được Bộ Y tế cho phép sử dụng hoặc sử dụng quá nồng độ quy định.
Thế nhưng, khi chúng tôi trao đổi với ông Cường thì được biết, từ đầu hè đến hết ngày hôm nay (19/5) vẫn chưa có đoàn thanh tra nào đi kiểm tra các cơ sở sản xuất, chế biến sữa đậu nành. Cũng theo ông Cường, trong tuần tới, lực lượng kiểm tra chất lượng sữa đậu nành mới chính thức... "xuất quân".
Để tránh những trường hợp ngộ độc đáng tiếc xảy ra, PGS.TS Trần Đáng, Cục trưởng Cục An toàn Vệ sinh Thực phẩm (Bộ Y tế) khuyến cáo người dân chỉ nên sử dụng các sản phẩm sữa đậu nành đóng chai ghi rõ nguồn gốc xuất xứ, nơi sản xuất và hạn sử dụng đầy đủ…
Phạm Thanh