Báo điện tử của báo khuyến học & Dân Trí

Với chiến thắng của Barack Obama trong cuộc bầu cử Mỹ ngày 4/11, bà Michelle Obama sẽ trở thành đệ nhất phu nhân người Mỹ gốc Phi đầu tiên trong lịch sử Mỹ. Chỉ trong một năm qua, nước Mỹ cũng chứng kiến cựu đệ nhất phu nhân Hillary Clinton vượt qua những rào cản bằng cuộc chạy đua khốc liệt vào Nhà Trắng. 

Kể từ khi Martha Washington, đệ nhất phu nhân đầu tiên của nước Mỹ, miễn cưỡng xuất hiện trong vai trò này năm 1789 - dù chỉ thích một cuộc sống khép kín truyền thống, một loạt những thay đổi của phụ nữ Mỹ đã thể hiện qua vai trò này. Thay đổi dần dần dưới nhiều hình thức: bà chủ đại diện cho cả dân tộc, người quản lý Nhà Trắng, cố vấn chính trị “buông rèm nhiếp chính” hay người ủng hộ công khai những gì được yêu thích.

Đệ nhất phu nhân có tiếng hoạt bát Dolley Madison, vợ của Tổng thống Mỹ thứ tư James Madison (với thời gian ở Nhà Trắng từ 1809-1817), đã chủ trì buổi khiêu vũ đầu tiên ở Washington, nhịp nhàng lướt trên tay tân tổng thống “với bộ đầm dài viền nhung, đầu đội chiếc mũ có chiếc lông chim lớn”.  

Cựu đệ nhất phu nhân Mary Lincoln.

Mary Lincoln (1861-1865) sống một trong những chương bi kịch nhất trong lịch sử Mỹ với vai trò đệ nhất phu nhân khi chứng kiến đưa con trai 11 tuổi Willie chết vì bệnh tật trong Nhà Trắng và chồng bà bị ám sát khi hai người đến nhà hát chỉ vài ngày sau khi cuộc nội chiến kết thúc. Mary Lincoln sau đó đã không gượng dậy được, sống trong buồn bã và mất trong cảnh bần cùng năm 1882.

Hellen Taft (1909 - 1913), đầy tài năng và tham vọng, là đệ nhất phu nhân đầu tiên ủng hộ quyền bỏ phiếu của nữ giới, vốn không được thừa nhận ở Mỹ cho mãi đến năm 1920.  Bà cũng là “kiến trúc sư” của những thay đổi biểu tượng gây ấn tượng ở Nhà Trắng - thay lực lượng quân đội phục vụ từ những nam giới da trắng bằng những người Mỹ gốc Phi, và thay đổi phương tiện chuyên chở tổng thống từ xe ngựa bằng ô tô. 

Khi trận đột quỵ khiến Tổng thống Woodrow Wilson (1913-1921) bị liệt một phần năm 1919, vợ ông Edith Wilson, đã tiếp quản những công việc thường ngày và xử lý hầu như mọi công việc của chính phủ. 

Cựu đệ nhất phu nhân nổi tiếng xinh đẹp Jacqueline Kennedy.

Đệ nhất phu nhân Eleanor Roosevelt (1935-1945) đã tránh việc điều hành Nhà Trắng nhưng lại trở thành một trong những đệ nhất phu nhân năng động nhất từ trước đến nay. Bà đi khắp nơi trên cả nước và đã có bài phát biểu mang tầm quốc tế về những vấn đề của thời đại, đặc biệt là vấn đề quyền công dân. Sau khi Tổng thống Franklin D. Roosevelt chết, bà vẫn rất được coi trọng và được Tổng thống Harry Truman bổ nhiệm làm đại diện của Mỹ tại Đại hội đồng Liên hợp quốc từ năm 1945 đến 1952. Bà giúp Liên hợp quốc soạn thảo Tuyên bố Toàn cầu về Quyền con người và được Tổng thống Truman gọi là “Đệ nhất phu nhân của thế giới”. 

Đệ nhất phu nhân trẻ tuổi Jacqueline Kennedy (1961-1963) thì dịu dàng với vẻ quyến rũ và mê hoặc của riêng mình, thu hút sự chú ý của đám đông với vai trò không bao giờ mờ nhạt. Vẻ đẹp và nét duyên dáng của bà càng khắc sâu vào trí tưởng tượng của mọi người trên thế giới, đặc biệt sau khi chồng bà là Tổng thống John Kennedy bị ám sát. Sau 14 năm kể từ ngày bà mất, Jacqueline vẫn được coi là một trong những đệ nhất phu nhân được quý mến nhất. 

Trong số các đệ nhất phu nhân vẫn còn sống, Betty Ford (1974-1977) đã chuyển vai trò của bà sang cuộc chiến công khai chống tác hại của rượu và bệnh ung thư vú. Những lý lẽ của bà đã có tác dụng với hàng nghìn người, chứng tỏ ảnh hưởng của một đệ nhất phu nhân đối với những vấn đề xã hội và bà đã được trao Huy chương vì Tự do của Tổng thống. 

Năm 2001, Hillary Clinton trở thành đệ nhất phu nhân và sau đó trở thành cựu đệ nhất phu nhân đầu tiên và cũng là nữ thượng nghị sĩ đầu tiên ở Mỹ tham gia tranh cử vào vị trí tổng thống Mỹ. 

Đương kim đệ nhất phu nhân Laura Bush.

Đệ nhất phu nhân của Tổng thống sắp mãn nhiệm George W.Bush là Laura Bush cương vị của mình để khuyến khích xoá mù chữ trong trẻ em và sau đó, bắt đầu mở rộng vai trò của mình hơn, ví dụ như trong cuộc chiến chống bệnh tim ở phụ nữ và khuyến khích phổ cập giáo dục với trẻ em gái ở Afghanistan. Bà cũng tự đi đến nhiều nơi như châu Á, Trung Đông và châu Phi để cổ vũ cho quyền của phụ nữ được tiếp vận với giáo dục và chăm sóc y tế.

Nguyễn Viết

Theo AFP