Các nhà phân tích và các sử gia cho rằng khả năng Thượng nghị sĩ bang Arizona thắng cử là không. Trước John McCain, hai Tổng thống Mỹ là Jimmy Carter và Herbert Hoover cũng đã thất bại khi tái tranh cử vào các năm 1980 và 1932 do nguy cơ kinh tế suy thoái.

Sự trì trệ của kinh tế Mỹ từng làm tan hi vọng của các tổng thống đương nhiệm và ứng cử viên tổng thống đảng Cộng hoà trong cuộc đua vào Nhà Trắng. Thậm chí khi suy thoái kết thúc thì ảnh hưởng của nó có thể vẫn còn, giống như trường hợp của Tổng thống Bush “cha” khi ông thua cuộc trước Bill Clinton năm 1992.

Nhưng có một ngoại lệ là trường hợp của ông Harry Truman, người đã tái đắc cử vào năm 1948. Cuộc bầu cử khi đó diễn ra đúng vào lúc bắt đầu có dấu hiệu suy thoái - nhưng đây lại được xem là một trong những nỗi buồn bầu cử lớn nhất trong lịch sử Mỹ.

Kinh tế là vấn đề động chạm tới tất cả cử tri, vì thế mà nó trở thành vấn đề mấu chốt trong các cuộc bầu cử. Năm ngoái, kinh tế Mỹ đã tăng trưởng 2,2%, mức thấp nhất kể từ năm 2002 và nhiều nhà kinh tế dự báo sẽ có sự suy thoái trong năm nay khi cuộc khủng hoảng nhà đất đang lan rộng. Sự suy thoái sẽ xảy ra nếu tăng trưởng kinh tế âm trong 2 quý liên tiếp của năm.

Điều này có nghĩa là cuộc bầu cử tổng thống vào tháng 11 tới sẽ có lợi cho ứng cử viên giành tấm vé đề cử của đảng Dân chủ - Hillary Clinton hoặc Barack Obama, vì Tổng thống Bush và đảng Cộng hoà của ông sẽ bị đổ lỗi cho bất kỳ nỗi đau kinh tế nào mà người Mỹ phải hứng chịu.

Andrew Kohut, chủ tịch Trung tâm nghiên cứu Pew nói: “Một nền kinh tế yếu kém chắc chắn sẽ giúp ứng cử viên tổng thống đảng Dân chủ vì 2 lý do. Thứ nhất, ông Bush là người chịu trách nhiệm và ông ấy là thành viên đảng Cộng hoà, mọi người sẽ đổ lỗi cho tổng thống và đảng của ông vì những khó khăn về kinh tế. Lý do thứ hai là đảng Dân chủ có khả năng giải quyết các vấn đề kinh tế tốt hơn”.

Một cuộc thăm dò dư luận do Pew tiến hành từ ngày 19 đến ngày 22/3 cho thấy, chỉ 11% trong tổng số 1.503 người Mỹ được hỏi đánh giá nền kinh tế Mỹ là tốt hoặc rất tốt, giảm 17% so với cuộc thăm dò dư luận vào đầu tháng 2 và giảm 26% so với tháng 1.

47% số người được hỏi đánh giá khả năng tài chính của họ là tốt hoặc rất tốt trong khi 51% cho họ là tầng lớp nghèo hoặc bậc trung.

Nhưng một số nhà phân tích cho rằng nền kinh tế Mỹ nói chung có ảnh hưởng nhiều tới việc bỏ phiếu của cử tri hơn là các vấn đề tài chính cá nhân của họ.

David Epstein, giảng viên khoa học chính trị tại đại học Columbia, nói: “Mọi người quan tâm tới túi tiền của họ nhưng nghiên cứu lại chỉ ra rằng cử tri bỏ phiếu dựa vào tình hình chung của nền kinh tế hơn là tình hình tài chính cá nhân của họ”.

Cũng theo ông Epstein, điều này là có thể vì mọi người lo lắng một nền kinh tế suy thoái cuối cùng sẽ ảnh hưởng tới đời sống, tiền lương và công việc kinh doanh của họ.

Nếu kinh tế Mỹ rơi vào suy thoái thì điều này có thể sẽ không được công bố cho tới sau cuộc bầu cử, nhưng chắc chắn đây sẽ là tin tức không mấy tốt lành cho John McCain.

Ray Fair, một nhà kinh tế đại đại học Yale, đã phát triển một mẫu dự báo toán kinh tế cho cuộc bầu cử tổng thống sử dụng dữ liệu từ năm 1916 trở lại đây. Công thức của ông chỉ ra rằng, nếu thu nhập bình quân đầu người tại Mỹ giảm 1,5% trong 3 quý đầu của năm 2008 thì ứng cử viên tổng thống đảng Cộng hoà sẽ chỉ giành dưới 46% phiếu bầu.

Lịch sử Mỹ đã cho thấy di sản chính trị của các tổng thống hoặc các nỗ lực chạy đua vào Nhà Trắng đã bị tổn hại bởi những cuộc suy thoái kinh tế.

Tình trạng suy thoái diễn ra năm 1960 đã gây tổn thất cho Richard Nixon, một tổng thống đương nhiệm và ứng cử viên tổng thống đảng Cộng hoà, trong cuộc đua vào Nhà Trắng trước đối thủ phe Dân chủ John Kennedy.

Năm 1980, Tổng thống Jimmy Carter đã một lần nữa tranh cử vào Nhà Trắng nhưng không thành và người lên kế nhiệm ông là Ronald Reagan. Herbert Hoover cũng không có cơ hội vào năm 1932 trong “Cuộc đại suy thoái”.

Sự suy thoái đã khiến Bush “cha” không thể thắng trước đối thủ Bill Clinton trong cuộc bầu cử năm 1992. Tương tự, phe Cộng hoà đã để mất chiếc ghế tổng thống vào tay ứng cử viên phe Dân chủ Warren Harding năm 1920. 

VTH

Theo Reuters