Báo điện tử của báo khuyến học & Dân Trí

Ông Javier Solana, Cao uỷ phụ trách chính sách đối ngoại Liên minh châu Âu (EU) và bà Benita Ferrero Waldner, Uỷ viên đối ngoại EU trong báo cáo trên cho rằng, những thay đổi khí hậu tiềm ẩn nhiều nguy cơ, khiến các căng thẳng và sự mất ổn định hiện nay trở nên nghiêm trọng hơn. EU phải có những biện pháp đối phó với các nguy cơ này bằng cách tăng cường khả năng nghiên cứu, phân tích, theo dõi và cảnh báo nhanh, cải thiện các phương tiện bảo vệ người dân và quản lý khủng hoảng trong trường hợp xảy ra thảm hoạ trong tương lai.

Khí hậu thay đổi gây ra các nguy cơ ở nhiều dạng khác nhau. Đất canh tác tại nhiều khu vực trên thế giới đang bị thu hẹp lại, tài nguyên nước dần cạn kiệt, dự trữ lương thực và thuỷ sản giảm, lũ lụt xảy ra ngày càng thường xuyên, hạn hán kéo dài. Dự trữ nước ngọt tại một số vùng, có thể giảm tới 30 %, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản xuất nông nghiệp, đẩy giá lương thực leo thang, kéo theo nạn đói và bất ổn xã hội. Tranh giành các nguồn năng lượng làg nguyên nhân chính của hầu hết các cuộc xung đột hiện nay.

Tình hình sẽ khó giải quyết vì phần lớn dự trữ năng lượng nằm trong khu vực các vùng bị ảnh hưởng trực tiếp bởi hiện tương khí hậu ấm lên và đa số các nước xuất khẩu dầu mỏ và khí đốt đang phải đối phó với những khó khăn xã hội, kinh tế và dân số nghiêm trọng. Theo các tác giả “đặc biệt là tình trạng cạn kiệt nguồn nước sẽ gây ra nhiều bất ổn dân sự và thiệt hại kinh tế nặng nề, ngay ở các các nước có nền kinh tế phát triển...và những căng thẳng trong cung cấp năng lượng”, gieo rắc bất ổn trên toàn cầu. Các xung đột quanh nguồn tài nguyên ở các vùng cực cũng trở nên khốc liệt hơn vì con người có thể tiến hành khai thác do hiện tượng băng tan nhanh.

Những vùng ven biển, nơi sinh sống của 1/5 dân số cũng bị đe dọa đặc biệt. Quần đảo Caribean, Trung Mỹ và khu vực bờ biển phía đông của Trung Quốc và Ấn Độ sẽ chịu ảnh hưởng nhiều nhất khi nước biển dâng cao.

Các đô thị lớn và hệ thống cơ sở hạ tầng hỗ trợ như hải cảng, khu lọc dầu thường được xây dựng bên bờ biển hoặc tại các đồng bằng châu thổ sẽ phải bị di dời. Đại dương ăn sâu vào đất liền, nhiều vùng đất rộng lớn bị ngập kéo theo tình trạng thu hẹp lãnh thổ, thậm chí là làm biến mất cả một quốc gia.

Khí hậu thay đổi còn làm gia tăng tình trạng di cư, kéo theo nhiều bất ổn xã hội. Bản báo cáo trích dẫn thống kê của Liên hiệp quốc cho hay từ nay đến năm 2020 sẽ diễn ra rất nhiều cuộc di cư vì nguyên nhân môi trường. Những cuộc di cư này sẽ gây xung đột tại các khu vực trung chuyển và điểm đến, đặc biệt là châu Âu. Những vùng chịu ảnh hưởng nhiều nhất từ các thay đổi khí hậu là Bắc Phi và Trung Đông, giáp với Liên minh châu Âu. EU sẽ phải đối mặt với nhiều áp lực di cư gia tăng.

Những xáo trộn địa lý trên diện rộng trong thế kỷ sắp tới, cùng với việc lẳnh thổ thu hẹp và sa mạc hoá sẽ tạo ra một vòng luẩn quẩn : huỷ hoại, di cư, xung đột lãnh thổ đe doạ đến ổn định chính trị của một quốc gia cũng như toàn khu vực. Vai trò quản lý của các nhà nước bị lung lay nếu không thành công trong đối mặt với các nguy cơ trên, tạo cơ hội cho sự cấp tiến hoá chính trị, nuôi dưỡng căng thẳng sắc tộc, tôn giáo và chủ nghĩa cực đoan chính trị. Sự thay đổi khí hậu cũng khích động mối hận thù giữa những nước chịu trách nhiệm chính trong việc khiến trái đất ấm lên với các nước gánh chịu nhiều hậu quả nhất. Điều này không chỉ chia rẽ các nước Nam-Bắc mà cả các nước Nam-Nam, khi hai nước đang phát triển mạnh như Trung Quốc và Ấn Độ có lượng khí thải ngày càng tăng.

Ngọc Nhàn

Theo The Guardian, Le Monde