Tiến sĩ Nguyễn Văn Long.
PV: Trong năm vừa qua, việc gì đã làm khiến thầy cảm thấy hài lòng nhất?
TS. Nguyễn Văn Long: Hai sự kiện, tôi nghĩ, khiến tôi hài lòng trong năm qua là bảo vệ thành công và nhận bằng tiến sĩ ở New Zealand vào đầu năm và việc Microsoft mời sang thủ đô Washington, Mỹ tham gia Diễn đàn Giáo dục Toàn cầu vào cuối năm. Sự kiện sau là thành quả của sự kiện trước; và sự kiện trước là kết quả của một quãng thời gian dài của gần 4 năm. Tuy nhiên, giờ đây ngồi ngẫm lại tôi cảm thầy hình như chỉ mới hôm qua.
PV: Dự định của thầy trong năm mới 2012?
TS. Nguyễn Văn Long: Năm 2012, tôi có kế hoạch đi "một vòng" đến các trường đại học và phổ thông ở quanh khu vực miền Trung, Tây Nguyên báo cáo kiến thức đã lĩnh hội được từ Diễn đàn Giáo dục Toàn cầu mà tôi vừa tham dự về. Đây vừa là trách nhiệm của tôi với tư cách là thầy giáo và cũng là cam kết của tôi với các nhà lãnh đạo giáo dục của Microsoft. Nhân đây, tôi cũng xin có một thông báo nhỏ là tôi rất sẵn lòng chia sẻ báo cáo về "kỹ năng học tập thể kỷ 21" từ Microsoft đến các trường, đơn vị nào quan tâm.
TS. Nguyễn Văn Long (bìa trái) cho biết sẵn lòng chia sẻ báo cáo "kỹ năng học tập thế kỷ 21" từ Microsoft như một cách thực hiện cam kết sau khi dự Diễn đàn "Giáo dục toàn cầu".
Song song đó, việc quan trọng nhất của tôi năm 2012 vẫn là tiếp tục cố gắng hoàn thành công việc mà trường giao phó. Hiện nay, Trường ĐH Ngoại ngữ Đà Nẵng, nơi tôi công tác, đang có nhiều dự án đào tạo cần triển khai trong năm 2012. Đứng đầu là dự án đào tạo và bồi dưỡng giáo viên tiếng Anh phổ thông các cấp theo Đề án Ngoại ngữ Quốc gia 2020.
Trong năm qua, chúng tôi đã tiến hành đào tạo bồi dưỡng hàng trăm giáo viên tiếng Anh bậc Tiểu học cho các tỉnh thành miền Trung và Tây Nguyên. Năm nay sẽ tiếp tục với bậc phổ thông cơ sở. Đặc biệt, sắp đến chúng tôi tăng cường bồi dưỡng năng lực sử dụng CNTT cho giáo viên, như là một phần quan trọng trong việc đổi mới phương pháp giảng dạy. Song song với nó là liên tục nâng cao năng lực ngôn ngữ.
Cũng liên quan đến lĩnh vực ứng dụng CNTT là dự án đẩy mạnh hiệu quả giảng dạy tiếng Anh cho các chuyên ngành khác của các trường thành viên trong ĐHĐN. Mục tiêu của dự án này là xây dựng các phần mềm quản lý học tập sao cho với số tiết đứng lớp là không đổi, thời lượng là không đổi; nhưng chất lượng là phải đổi theo hướng tích cực hơn. Bài toán này có vẻ hơi cay.
PV: Theo thầy, bài toán “cay” nhất ở những điểm nào?
TS. Nguyễn Văn Long: Thực trạng về năng lực ngoại ngữ, mà cụ thể là tiếng Anh, của sinh viên tốt nghiệp ra trường trong cả nước, như lâu nay báo đài đã đề cập đến: thật đáng báo động. Nguyên nhân thì nhiều. Trong đó, phải kể đến là năng lực ngoại ngữ đầu vào của sinh viên. Điểm xuất phát thấp; điểm đích lại đòi hỏi cao thì là “cay” rồi.
Tiếp đến, như tôi vừa nói, khung thời gian dành cho ngoại ngữ lại không thể tăng, do ảnh hưởng đến toàn bộ khung chương trình của ngành học. Đây là cái “cay” thứ hai: thời gian và yêu cầu chất lượng tỷ lệ nghịch với nhau. Bên cạnh đó, số sinh viên cho lớp học ngoại ngữ ở các ngành đông, thường là từ 45 - 60 sinh viên. Vậy, trong một giờ lên lớp 50 phút, mỗi sinh viên có được 1 phút để “thực hành” ngoại ngữ! Đây là cái “cay” thứ ba. Và, nhiều cái “cay” khác khiến các nhà quản lý, các thầy cô giáo cần chung tay giải bài toán khó này. Đưa CNTT vào chương trình; để máy móc giúp chúng ta giải quyết một phần các thành tố cơ bản; tăng cơ hội tương tác cho người học không chỉ trong mà còn ở ngoài lớp học, là một trong những giải pháp mà chúng tôi đang thử vận dụng. Dĩ nhiên sản phẩm giáo dục là loại sản phẩm đặc biệt, không thể nhìn thấy được trong ngày một ngày hai.
PV: Ở cương vị một nhà quản lý giáo dục, xin thầy chia sẻ về những ý kiến, sáng kiến góp phần cải cách giáo dục ngày một tốt hơn?
TS. Nguyễn Văn Long: Cũng như các lần nói chuyện trước, tôi xin nhắc lại là tôi không phải là "lãnh đạo giáo dục" theo nghĩa tiếng Việt của cụm từ này. Tôi là một giảng viên và là một trưởng phòng đào tạo của một trường đại học. Với vai trò như vậy và đặc biệt là từ những điều tôi đã trao đổi với các đồng nghiệp trong diễn đàn vừa qua, tôi chỉ xin có hai ý nhỏ và thật ngắn. Đó là, chúng ta hãy bắt đầu đổi mới giáo dục bằng cách "phá dỡ bốn bức tường của lớp học đi" và hãy học ít lại.
PV: Thưa thầy, học ít lại cụ thể là như thế nào ạ?
Lời khuyên “hãy học ít lại” này đã được các nhà lãnh đạo giáo dục kêu gọi bấy lâu nay cho tất cả các cấp học. Tôi nhớ Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân lúc đương chức Bộ trưởng Bộ GD-ĐT trước đây có lần về thăm một trường phổ thông đã khuyên các cháu hãy chơi nhiều hơn để có thể học tốt hơn. Nhưng nhìn vào thời khóa biểu của các em, từ phổ thông cho đến đại học, thì thời gian đâu cho các em chơi. Với khối lượng kiến thức khổng lồ cần được nhồi nhét vào đầu như thế thì còn chỗ nào để cho tư duy, cho sáng tạo?
Trong cuốn sách Dân chủ và Giáo dục (Democracy and Education) của John Dewey được xuất bản 1916 và đã được dịch giả Phạm Anh Tuấn dịch cách đây không lâu đã nói đến qui trình tiếp thu kiến thức của con người. Liên quan đến ý tôi vừa nói, Dewey cho rằng bộ não con người luôn cần một khoảng trống nhất định, qua đó các ý tưởng, các sáng tạo có cơ hội sản sinh.
Nhân dịp Tết đến Xuân về, tôi xin chúc độc giả báo Dân trí một năm mới an khang, bình an và hạnh phúc.
Xin trân trọng cám ơn thầy!
Khánh Hiền (thực hiện)