(Dân trí) - Vào những ngày này, khi tiết trời se lạnh chuyển sang thu thì hầu như mọi gia đình cùng với con em của mình náo nức chuẩn bị bước vào ngày khai giảng năm học mới.
Các em nhỏ hồi hộp chờ đợi ngày đầu tiên được cắp sách đến trường; các anh chị lớn hơn thì mong chờ ngày được trở lại mái trường thân yêu, để được gặp lại các thầy cô kính yêu và biết bao bạn bè thân thiết.
Đặc biệt năm học mới này mở ra đúng vào dịp kỷ niệm 65 năm Cách mạng Tháng Tám và cũng là 65 năm biết bao thế hệ học sinh được đọc, được nghe và thấm vào lòng mình những lời nhắn nhủ tâm huyết của Bác Hồ kính yêu nhân dịp khai giảng năm học đầu tiên sau Cách mạng Tháng Tám - năm 1945- thành công.
Cho đến nay lời nhắn nhủ đó còn vang vọng mãi trong tâm khảm của mỗi chúng ta: “Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay không, dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh quang để sánh vai với các cường quốc năm châu được hay không chính là nhờ một phần lớn ở công lao học tập của các em”.
Cho đến hôm nay, chúng ta rất vui mừng và tự hào vì thấy rằng thế hệ trẻ của Việt Nam đã thực hiện được một phần kỳ vọng của Bác Hồ kính yêu đặt niềm tin trọn vẹn vào các thế hệ học sinh, mà người tiêu biểu cho thế hệ trẻ hôm nay là nhà Tóan học trẻ tuổi Ngô Bảo Châu vừa giành được Giải thưởng Fields, một Giải thưởng danh giá nhất trong lĩnh vực tóan học, tại Đại hội Toán học thế giới vừa diễn ra ở Ấn Độ.
Bên cạnh niềm tự hào về những thành tựu giáo dục đã đạt được từ sau Cách mạng Tháng đến nay, nhất là thành tích của Ngô Bảo Châu mới đây, chúng ta phải thấy cho hết những vấn đề tồn tại và những nhược điểm của nền giáo dục hiện nay.
Tại sao ở các nước phát triển, học sinh có rất nhiều thời gian chơi mà chất lượng giáo dục vẫn đảm bảo?
Phải chăng cái đáng quan tâm nhiều nhất là chúng ta chưa khơi dậy được niềm ham mê học tập và say sưa sáng tạo không ngừng cho mọi lứa tuổi học đường. Đừng biến sự học tập thành nỗi khổ ải đối với học sinh nói chung, đặc biệt là đối với trẻ em, lứa tuổi học sinh tiểu học. Chỉ có niềm vui và sự say mê trong học tập mới đem lại kết quả cao. Đấy cũng là cách học hoàn toàn tự nguyện, học vì sự hứng thú bản thân, chứ không phải học cho bố mẹ hay học cho thầy cô giáo.
Nhà sư phạm giỏi hay những bậc cha mẹ biết cách dạy con cái chính là người biết đem lại nguồn vui và biết khơi dạy tính tự giác trong học tập, giúp các em biết thích thú và say mê sáng tạo dần dần từ nhỏ đến lớn trong quá trình học tập. Mỗi ngày được cắp sách đến trường phải thật sự trở thành một ngày hội đối với các em; ở đó các em được khám phá những kiến thức mới mẻ, được thi đua phát biểu ý kiến để bày tỏ ý tưởng của mình, được thi đua tìm cách giải nhanh và sáng tạo một bài tóan, được đưa ra một cảm nhận mới mẻ về một câu thơ, một đọan văn, hay một bức tranh…
Chúng ta đang sống ở thời đại văn minh trí tuệ, cuộc cách mạng khoa học và công nghệ đang diễn ra như vũ bão, đem lại những bước tiến bộ vượt bậc hết sức nhanh chóng. Đấy cũng là thời đại “bùng nổ” thông tin, cho nên người ta phải học suốt đời để cập nhật những thông tin mới cũng như những kiến thức mới. Đấy cũng chính là nguyên nhân sâu xa vì sao nền giáo dục của chúng ta phải đổi mới và cải tiến không ngừng để thích ứng với thời đại mới.
Chúng ta không thể tham đưa thật nhiều kiến thức vào chương trình, vào sách giáo khoa, vì đưa bao nhiêu cũng thấy thiếu so với nguồn thông tin hết sức phong phú, mới mẻ do những thành tựu đem lại hằng ngày, hằng giờ của cuộc cách mạng khoa học và công nghệ cũng như xu thế tòan cầu hóa ngày càng được đẩy mạnh, biên giới mọi quốc gia trở thành những “biên giới mềm”; chưa bao giờ cơ hội giao lưu quốc tế và trao đổi thông tin lại thuận tiện và nhanh chóng như ngày nay..
Tình hình thực tế đó đòi hỏi, kiến thức đưa vào nhà trường phải là những kiến thức tích hợp, những kiến thức cơ bản nhất, có tính rường cột nhất, và điều quan trọng hơn hết chính là phải trang bị cho học sinh phương pháp tự học và biết suy luận, sáng tạo trong mọi tình huống, để từ đấy các em có thể tự học suốt đời và không ngừng sáng tạo để thích ứng với thời đại mới. Đấy cũng chính là cách “Học một biết mười” như cha ông ta từ thời xưa đã nhấn mạnh, chứ không đợi đến thời đại “bùng nổ thông tin” như ngày nay.
Cũng chính vì vậy, chúng ta phải kiên quyết chống và ra sức chống cách dạy nhồi sọ, bắt các em phải học một chương trình quá tải, với không ít nội dung không thiết thực, không phù hợp với lứa tuổi. Mặt khác, đối với học sinh, thầy cô giáo cũng như các bậc cha mẹ cần hướng dẫn các em khắc phục bằng được cách học vẹt, học thuộc lòng mà không hiểu, không thấm và không biết vận dụng những kiến thức được học.
Tôi nghĩ rằng những điều phát biểu ngắn gon trên đây cũng là ước nguyện của không ít các bậc phụ huynh và những người có tâm huyết với sự nghiệp giáo dục khi năm học mới bước vào ngày đầu. Nhân dịp này, xin phép được trân trọng kính chúc các Thầy Cô giáo - Những “Người kỹ sư tâm hồn” luôn dồi dào sức khỏe để dành sức lực và tâm huyết cho sự nghiệp “trồng người” rất đáng tự hào nhưng còn không ít khó khăn, gian truân mà các thầy cô tiếp tục phải vượt qua.
Thao Lâm