Sự bùng nổ và ra đời của nhiều trường đại học cùng với tỷ lệ tuyển sinh tăng cao trong những năm gần đây khiến các trường đại học phải đối phó với bài toán thiếu giảng viên trầm trọng, đặc biệt là các trường dân lập, tư thục.
Theo số liệu từ Bộ GD-ĐT, tính từ năm 2007 đến đầu 2008, cả nước có thêm gần 40 trường ĐH mới thành lập hoặc được nâng cấp từ trường CĐ lên.
Và chỉ trong hai năm 2005 - 2007, số trường ĐH, CĐ mới tăng thêm 97 trường. Cùng với đó thì hàng loạt các trường ĐH chính quy cũng mở thêm khoa, ngành mới khiến cho số lượng sinh viên mỗi ngày một “phình” hơn.
Trong vòng 5 năm (từ năm 2001-2006), số sinh viên ĐH chính quy trung bình mỗi năm tăng 7,36% và ĐH không chính quy tăng 7,49%; số SV CĐ chính quy và không chính quy tăng 34%; đào tạo sau ĐH bình quân mỗi năm tăng thêm 25%. Trong khi đó lực lượng giảng viên mỗi năm được bổ sung thêm không đáng kể.
Thứ trưởng Bộ GD-ĐT Bành Tiến Long cũng từng thừa nhận: Số giảng viên ĐH hiện nay mới chỉ đáp ứng được 60% nhu cầu thực tế, do nhiều trường ĐH, CĐ được thành lập mới, nhiều ngành nghề đào tạo mới được mở, các điều kiện đảm bảo chất lượng, năng lực tổ chức, quản lý của trường, đặc biệt là việc giảng viên lên lớp quá nhiều giờ, không có thời gian đầu tư cho hoạt động nghiên cứu khoa học, biên soạn giáo trình, bài giảng… nên chất lượng đào tạo rất hạn chế.
Hiện nay, số giảng viên được bổ sung thông thường tại các trường ĐH là giữ thủ khoa lại làm việc. Tuy nhiên, trước nhiều cơ hội việc làm, không ít thủ khoa cũng không mặn mà với việc ở lại trường. Lực lượng thứ hai là các cá nhân đã làm việc bên ngoài và có kinh nghiệm.
Lực lượng này nếu thu hút được thì rất tốt vì có nhiều kinh nghiệm thực tế liên quan đến chuyên môn. Tuy nhiên, đội ngũ này thường đòi hỏi lương cao, cơ chế tốt, điều này thì không phải trường ĐH nào cũng đáp ứng được.
Không còn cách nào khác, các trường ĐH buộc phải thông báo tuyển giảng viên. Vừa qua khoa Công nghệ thông tin - ĐH Sư phạm Hà Nội đăng tuyển 5-8 giảng viên cho tất cả các bộ môn của khoa.
Đối tượng tuyển là các tiến sỹ, thạc sỹ, và sinh viên tốt nghiệp từ loại giỏi trở lên… Những người được tuyển chọn sẽ được hưởng mọi quyền lợi của giảng viên ĐH, được tạo điều kiện đi học tập trong và ngoài nước…
Trường ĐH Kinh tế - ĐH Đà Nẵng, khoa Công nghệ Thông tin - Học viện Kỹ thuật Mật mã, trường ĐH Sư phạm Kỹ thuật Hưng Yên, HV Tài chính đăng tuyển 27 giảng viên, ĐH Mở TP.HCM cần tuyển 94 cán bộ, giảng viên. Đặc biệt, nhiều trường còn tuyển cả tiến sỹ đã về hưu, khi đăng tuyển còn không giới hạn về số lượng và thời gian xét tuyển.
Tuy nhiên, việc chọn được những giảng viên ưng ý không phải là điều đơn giản. Hiện nay, với những trường ĐH mới, đặc biệt là các trường ĐH ở tỉnh thường không có sự chuẩn bị về đội ngũ.
Do nhiều nguyên nhân, các trường ĐH DL khó thu hút GV có học hàm, học vị. Đa số các trường tư thục mới thành lập lại dùng chính những ông thầy từ những trường công lập.
Lý giải điều này, các chuyên gia giáo dục nhận định: Nguyên nhân của tình trạng thiếu giảng viên ĐH là do trong một thời gian dài, chúng ta không có chiến lược phát triển đội ngũ.
Hiện nay, tỷ lệ giảng viên trên sinh viên của ta mới là 1/28, trong khi đó, ở các nước khác là 1/15 hoặc 1/20.
Thậm chí, đối với các trường ĐH, CĐ ngoài công lập, do quy mô đào tạo tăng nhanh, đội ngũ giảng viên không được bổ sung kịp thời nên tỷ lệ này còn cao hơn rất nhiều: 30 SV/GV.
Trao đổi về vấn đề này, Hiệu trưởng trường ĐH Nông nghiệp I Nguyễn Hữu Viên cũng “kêu” rằng: Các trường khó đạt chuẩn là do đội ngũ giảng viên quá thiếu.
Ông Viên dẫn chứng từ thực tế của trường ĐH Nông nghiệp I: Tốc độ phát triển bình quân đội ngũ giảng viên của trường chỉ bằng khoảng 1/10 so với tốc độ phát triển số lượng sinh viên, theo chỉ tiêu tuyển sinh hàng năm.
Cụ thể, năm 2001 đội ngũ giảng viên của trường có 475 người, đến tháng 9-2007 số lượng giảng viên là 527 người, trong 5 năm mà chỉ tăng 52 giảng viên.
Với mục tiêu đến năm 2020 sẽ thành lập thêm 288 trường ĐH, CĐ, nâng tổng số trường lên 600, tăng quy mô sinh viên lên từ4,3-4,5 triệu thì cả nước phải cần thêm ít nhất 220.000 giảng viên.
Như vậy, trung bình mỗi năm Nhà nước phải cho ra “lò” trên 12.000 giảng viên mới mong có đủ người lấp đầy bục giảng của các trường ĐH - CĐ. Đây thực sự là con số không hề đơn giản và dễ thực hiện. Và cơn khát giảng viên ĐH chắc chắn sẽ còn kéo dài nhiều năm nữa.
Theo An Ninh Thủ Đô