Cấp phép ẩu hay khai thác ẩu?
Bà Đoàn Minh Hoà - Cục trưởng Cục an toàn lao động - Bộ LĐ-TB&XH cho biết, hiện nay, TNLĐ tập trung nhiều nhất trong ngành xây dựng và khai thác khoáng sản. Nguyên nhân chủ yếu là do người sử dụng lao động và người lao động vi phạm các quy định về an toàn lao động (ATLĐ), con số này chiếm tới 70%. Một phần nguyên nhân rất nhỏ là do các yếu tố khách quan như khí hậu, địa chất.
Theo thống kê từ Cục địa chất và khoáng sản, hiện cả nước có khoảng 300 khu vực mỏ khai thác quy mô công nghiệp do cơ quan Trung ương (Bộ Tài nguyên và Môi trường) cấp phép khai thác. Trong khi đó có tới trên 3.000 khu vực khai thác mỏ, chủ yếu ở quy mô nhỏ, trung bình và phần lớn là khai thác vật liệu xây dựng thông thường, do UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương cấp giấy phép khai thác.
Các khu vực mỏ đã xảy ra tai nạn lao động thời gian vừa qua đều là mỏ khai thác đá, thuộc thẩm quyền cấp giấy phép của UBND tỉnh.
Ông Lại Hồng Thanh - Trưởng phòng Khoáng sản, Cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam, Bộ Tài Nguyên và Môi trường - cho rằng vấn đề cấp giấy phép khai thác khoáng sản hiện nay còn nhiều bất cập về thủ tục, giấy tờ. Nhiều mỏ khai thác nhỏ lại chưa quan tâm đúng mức tới vấn đề ATLĐ; lại khai thác không theo thiết kế nên dễ xảy ra tai nạn đáng tiếc.
Một trong những lý do chính là chủ đầu tư các mỏ khai thác này thường ít vốn, không có khả năng đầu tư máy móc thiết bị, thiếu hiểu biết. Bản thân người lao động cũng chủ yếu là lao động phổ thông, không qua đào tào, chủ quan trong việc bảo hộ lao động, coi thường sinh mạng của chính mình.
Một chế tài mạnh vì tính mạng con người
Rõ ràng, mối lo ngại, hoang mang của các công nhân khai thác mỏ hiện nay là có cơ sở.
Trong những nguyên nhân dẫn đến các vụ TNLĐ xảy ra ở các khu khai thác thời gian gần đây, yếu tố con người chiếm phần lớn. Đối với các vụ sạt lở núi đá vừa qua, nếu chúng ta có những người quản lý tốt, các thiết bị máy móc đầy đủ, hiện đại, thì thương vong sẽ giảm đi rất nhiều.
Trong khi đó, công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm của các cơ quan có thẩm quyền từ bộ ngành đến địa phương còn chưa thường xuyên, chưa sâu rộng.
"Để bảo vệ tính mạng con người cần có các giải pháp đồng cả về hệ thống văn bản pháp luật lẫn quá trình thực thi. Trong đó, cần phải kiên quyết xử lý các trường hợp vi phạm, đình chỉ hoạt động khai thác hoặc thu hồi giấy phép khai thác nếu cố tình vi phạm" - ông Lại Hồng Thanh khẳng định.
Còn theo ông Hứa Thanh Bình - Giám đốc Cavico Mining chuyên khai thác mỏ - thì khi có tai nạn xảy ra, điều đầu tiên cần xem xét là từ yếu tố người quản lý.
Ngoài ra, để hạn chế tai nạn lao động, cần quan tâm ngay từ khâu thiết kế, khâu thẩm định đến biện pháp thi công, tổ chức thi công. Và một điều không thể thiếu là ý thức người lao động. Chấp hành kỷ luật, các quy trình, quy phạm về an toàn lao động chính là tự bảo vệ mình.
Lan Hương