Thứ Hai, 29/03/2010 - 15:07
Lễ chém trâu trong lễ hội Đền Chín gian
(Dân trí) - Không như lễ đâm trâu của đồng bào Tây Nguyên, Lễ chém trâu trong lễ hội Đền Chín gian (huyện Quế Phong, Nghệ An) được tổ chức khá đơn giản và có ý nghĩa riêng thiêng liêng.
Truyền thuyết xưa kể lại rằng: “Khi dặc tắt láu hưn Phú quái á Mọc, dặc tan nắm Chú Mướng Nọc á xiểng:... (Ước sao được hứng sương trên đền Trâu cho bông lau gặp gió, ước được làm vợ, làm chồng với người Mường Nọc đẹp nổi tiếng cả 9 mường...).
Hàng năm đền có hai kỳ tế lễ, vào dịp tháng Hai đầu năm âm lịch và tháng Tám vào dịp Pò Hàu Cắm. Trong các kỳ tế lễ, những nghi lễ tâm linh được tổ chức hết sức trang nghiêm. Mở đầu là lễ chém trâu (Phắn quái) - một nghi lễ quan trọng được tổ chức vào buổi sáng sớm ngày đầu tiên của lễ hội, ngay trước sân đền.
Theo thông lệ, mỗi Mường góp một con trâu. Con trâu dùng trong lễ thường là một con trâu mộng đưa từ Mường Tôn (mường chủ trong chín mường tại đây): Bưởn xì Tạo háy nẹp/Bưởn pẹt Tạo phắn quái (Nghĩa là: Tháng Tư Tạo gong trâu nấu rượu/Tháng Tám Tạo giết trâu tế lễ).
Vào lễ, người chủ lễ (mo cả) mặc trang phục lễ (Xựa tẩy) làm lễ tắm trâu ngay tại bến nước dưới chân núi Pù Quái trước sự chứng kiến của hàng ngàn người dân. Sau khi tắm xong, con trâu được rước từ bến về đền Chín Gian với quảng đường dài gần 1km và được cột ngay trước sân đền. Ông mo cả trong trang phục đại tế cùng các vị lãnh đạo trên địa bàn huyện, tỉnh đi ba vòng quanh con trâu trước lúc được buộc chặt vào một chiếc cọc gỗ, vừa đi vừa đọc bài xến bằng tiếng dân tộc Thái: “Chín mường mười bản” yên lành.
Sau đó, chủ lễ dùng chiếc rìu sắc bổ thẳng vào đốt xương cổ nơi tiếp giáp với xương sọ trâu. Trâu ngã xuống và bắt đầu chọc tiết. Thịt trâu làm xong, nấu chín trong những chiếc vạc lớn chia đều thành chín phần để làm lễ tế tại Đền Chín Gian cùng với 9 chum rượu cần được tiếp bằng nước sông lấy nước từ bến Tà Tạo chân núi Pù Quái.
Theo quan niệm, con trâu mộng được hiến tế nếu gục xuống chỉ sau một nhát bổ, năm đó xem như mọi việc đều tốt lành, vạn vật sinh sôi, mùa màng no đủ, người người khoẻ mạnh...
Một số hình ảnh chém trâu trong lễ hội Đền Chín Gian mà PV Dân trí ghi lại giới thiệu cùng độc giả:
Trâu được đưa ra tại bến sông Nậm Giải dưới chân núi Đền Chín Gian chuẩn bị tắm rửa sạch sẽ
Nghi lễ được bắt đầu tại bến
Lãnh đạo huyện cùng thầy mo cúng viếng trước lúc làm lễ tắm trâu
Trâu được tắm
Và rước về đền Chín Gian với quãng đường gần 1km
Trâu từ từ tiến vào khu vực trước đền 
Trước lúc tế lễ, trâu được cho ăn hai cây mía
Thầy mo cúng vía trước lúc hạ trâu. Thầy chủ lễ là người thực hiện nghi lễ. Quan niệm chỉ cần một nhát con trâu chết tại chỗ xem như năm mới của người Thái ở đây luôn gặp được nhiều may mắn. Sau đó chọc tiết trâu để tế lễ cùng với thịt trâu được làm ngay trước đền
Những loại thịt ngon nhất được nấu chín sau đó đưa lên Đền Chín Gian dâng lễ
Nguyễn Duy - Hoàng Lam