Thứ Ba, 17/11/2009 - 10:19
Xa tổ quốc, càng thấy rõ hơn giá trị cầu Long Biên
Là một du học sinh Việt Nam đang theo học ở New York, tôi phải tham gia môn học bắt buộc “Khám phá New York”, từ đây tôi mới thấy rõ hơn giá trị và ý nghĩa nhiều mặt của công trình cầu Long Biên ở thủ đô ta.
Trong những ngày ở xa quê hương, cũng giống như nhiều du học sinh khác, tôi luôn tìm đọc báo Dân trí và những báo điện tử khác, coi đó là phương tiện không thể thiếu để cập nhật tin tức ở quê nhà. Vừa qua, khi đọc báo và được tin Tổng công ty Đường sắt Việt Nam có kế hoạch dỡ bỏ hệ thống đường sắt trên cầu Long Biên, thay vào đó là cầu đường sắt trên cao, tôi có phần hơi ngỡ ngàng, nhưng cũng không có phản ứng nào mạnh mẽ trước tin ấy. Tuy nhiên, trong tuần qua, một trong những môn học bắt buộc tại đây khiến tôi thấy rõ hơn ý nghĩa và giá trị lịch sử thật vô giá của cầu Long Biên ở thủ đô Hà Nội.
Môn học “Khám phá New York”, một trong những môn học bắt buộc tất cả sinh viên trong trường tôi phải học, giới thiệu một cách khá đầy đủ nhiều khía cạnh của thành phố, trong đó có chính trị, kinh tế, văn hoá, lịch sử, v.v… Vậy điều gì tôi đã học ở môn này khiến tôi thay đổi cách nhìn về việc dỡ bỏ đường sắt trên cầu Long Biên?
Thành phố New York của Mỹ được xem là “thiên đường” cho những người nhập cư. Cùng với sự phát triển vượt bậc về khoa học kĩ thuật và tài chính ngân hàng, New York được xem là trung tâm của các thành phố lớn trên thế giới và là thủ đô của chủ nghĩa tư bản. Ít ai dừng chân lại ở New York mà không ngỡ ngàng trước những tòa nhà cao ốc, thích thú ngắm những em nhỏ ngẩn ngơ ngó nhìn những dòng sông có những áng mây phản chiếu trên những “toà lâu đài bằng kính”. Những công trình kiến trúc tiên tiến, đồ sộ hút hồn hàng triệu du khách thập phương khi đến với thành phố này. Tuy nhiên, ít ai biết New York cũng phải trải qua những giây phút thăng trầm, có khi rơi vào tình trạng nan giải có thể làm mất đi giá trị lịch sử của thành phố!
Nhà ga Pennsylvania (hay còn được biết với người dân New York bằng cái tên thân thương Penn Station) từng là một biểu tượng của sự nguy nga, tráng lệ của New York. New York trong thời kì đổi mới (New Deal) dưới sự quản lí của Robert Moses, Penn Station do bị coi là hình tượng của cái cũ, đã bị đập bỏ đi để lấy chỗ cho các công trình khác hiện đại hơn. Tuy nhiên, kết quả không như Moses đã nghĩ. Một nhà sử học đương thời đã cay đắng thốt lên: “Khi Penn Station còn, chúng ta bước vào nó như những vị thần; còn giờ đây, chúng ta như lũ chuột luồn lách qua những bức tường đổ nát”. Penn Station của sự hiện đại giờ đây không thể nào sánh được với Penn Station cũ về vẻ nguy nga, tráng lệ bậc nhất. Người dân New York vẫn ngậm ngùi về sự mất mát của nhà ga này.
Bài học Penn Station đã dấy lên một cuộc cách mạng về suy nghĩ của người dân New York: họ mạnh dạn đứng lên đấu tranh chống lại các nhà cầm quyền muốn phá bỏ các di tích lịch sử. Robert Moses, gã khổng lồ của quy hoạch kiến trúc đô thị, đã phải chịu thua trước sức mạnh của quần chúng. Hai năm sau sau khi Penn Station bị phá dỡ, chính quyền thành phố New York đã kí quyết định thành lập hội đồng thẩm định các di tích lịch sử, ngăn chặn những sự việc đáng tiếc như vụ Penn Station xảy ra trong tương lai.
Ví dụ về Penn Station của thành phố New York trên đây đặt ra một câu hỏi: “Liệu việc dỡ bỏ hệ thống đường sắt trên cầu Long Biên có ảnh hưởng đến sự nguyên vẹn giá trị lịch sử của công trình này không và các thế hệ mai sau sẽ không bao giờ còn được nhìn thấy những đoàn tầu chuyển bánh trên chiếc cầu này như ông cha mình đã từng thấy?” Dỡ bỏ một cây cầu hay một tuyến đường sắt thì có gì khó. Cái khó là không bao giờ làm lại được Cầu Long Biên với tuyến đường sắt trên đó có giá trị thẩm mỹ, lịch sử nguyên vẹn như xưa?
Hồi còn học ở Việt Nam, tôi nhớ chúng tôi được giới thiệu bài văn viết về cây cầu Long Biên - chứng nhân của lịch sử qua bao giai đoạn thăng trầm cũng như hào hùng của Thủ đô ta. Dù chưa một lần nào được tới Hà Nội trước đó, bạn tôi và tôi đều luôn cảm thấy một niềm tự hào, thân thương khi đọc bài viết về cầu Long Biên. Dỡ bỏ một công trình kiến trúc bình thường thì dễ, nhưng dỡ bỏ một phần của cây cầu có sức sống lâu dài và mãnh liệt, trở thành một phần hữu cơ của Thủ đô anh hùng, thì có nên chăng?
Kinh phí bỏ ra để tu sửa lại cầu và tuyến đường sắt trên cầu chắc chắn sẽ nhiều hơn so với công phá dỡ, nhưng cái đổi lại được là vô giá: hàng trăm năm sau, con cháu của chúng ta sẽ có dịp được nhìn thấy tận mắt một “nhân chứng lịch sử hào hùng”, để chúng ta không phải hối tiếc như người dân New York đối với Penn Station thân thương của họ.
Hiệu Nguyên cs.07834@gmail.com
LTS Dân trí - Cầu Long Biên tồn tại hơn trăm năm qua, đúng là một chứng nhân lịch sử, một công trình văn hóa tiêu biểu sống trong tâm thức của nhiều thế hệ người dân thủ đô cũng như người Việt Nam nói chung.
Mỗi khi xa đất nước, xa quê hương, mọi người dân Việt Nam ở bốn phương trời đều xốn xang lòng mình mỗi khi nhớ về những nhịp cầu Long Biên uốn lượn trên dòng Sông Cái - con Sông Mẹ trên quê cha đất tổ, của Thủ đô Thăng Long- Hà Nội nghìn năm văn hiến.
Mong sao cầu Long Biên của chúng ta mãi mãi tồn tại nguyên vẹn trong tâm thức mỗi người dân Việt Nam cũng như sẽ hiện diện đời đời cùng các thế hệ mai sau,
Đấy không chỉ là nguyện vọng thiết tha của tác giả bài viết trên đây - một du học sinh muốn gửi gắm suy nghĩ của mình về Tổ quốc, mà đấy còn là lương tâm, là trách nhiệm của mọi người Việt Nam, luôn biết trân trọng và bảo vệ lâu dài những công trình có giá trị văn hóa - lịch sử tiêu biểu như cầu Long Biên đã từ lâu trở thành một trong những biểu tượng không gì thay thế được của Thủ đô chúng ta.