Cứ mỗi cơn bão là gây nên hậu quả người chết, nhà cửa, đường sá bị hư hại, hoa màu bị tàn phá. Người nghèo thường lãnh trọn những hậu quả ghê gớm nhất, và với tỷ lệ tuyệt đối.
Gió bão chỉ xóa sổ, hoặc gây hư hại nặng những ngôi nhà thiếu kiên cố của người nghèo và gây thương vong cho họ.
Những người bị lũ cuốn trôi thường sống ở địa bàn giao thông khó khăn, nhiều khi chỉ một cơn mưa lớn cũng đã gây lũ làm chết người.
Những người dân nghèo làm nhà cheo leo bên sườn núi luôn đứng trước nguy cơ sạt lở đất, lũ cuốn. Ở vùng lũ, những nhà có điều kiện xây nhà cao tầng hay đắp nền rất cao thì đã tránh được lũ. Chỉ còn những người nghèo, nền nhà thấp, nhà tạm bợ nên năm nào cũng khốn đốn vì nước lũ. Nước dâng lên nhanh, nhiều khi trở tay không kịp, cuốn trôi hết đồ đạc, lương thực bị hỏng không dùng được, gia súc, gia cầm cũng bị chết.
Người nghèo, đa số là nông dân, sống phụ thuộc vào thiên nhiên. Những con bão lũ bất thường đã cuốn trôi, xóa bỏ hết hoa màu, nguồn sống chính của họ. Những ao cá, đầm tôm, trang trại là tài sản, mồ hôi nước mắt tích cóp cả đời có khi bị xóa sổ trong nháy mắt. Nhiều người dân trắng tay sau bão lũ, không có vốn để phục hồi sản xuất. Trong khi đó những cán bộ, công chức nhà nước đã có đồng lương ổn định. Một số người kinh doanh hám lợi bất chấp tình người đã lợi dụng hoàn cảnh thiên tai để tăng giá lương thực, thực phẩm, vật liệu xây dựng… khiến người dân nghèo càng thêm khó khăn. Sau bão trời là bão do người gây nên, “bão giá”. Một số học sinh không thể trở lại trường do kinh tế gia đình đã kiệt quệ sau bão lũ.
Sau bão, cơ sở hạ tầng ở thành phố, vùng trung tâm nhanh chóng được khắc phục, trong khi đó những vùng khó khăn thì tiến độ phục hồi rất chậm, nhiều khi bão lũ đã xóa sổ hẳn một xóm, một làng, biến một vùng dân cư đông đúc thành bãi hoang. Nhiều công trình giao thông, thủy lợi chậm được xây dựng lại khiến cho sản xuất của bà con càng đình trệ.
Sau thiên tai là dịch bệnh, và người nghèo lại bị mắc bệnh nhiều và nặng hơn do điều kiện vệ sinh kém, ăn uống không đầy đủ, lao động nặng nhọc. Lại thêm kinh tế khó khăn, chi phí điều trị tốn kém, không có khả năng chi trả. Nhiều cái chết thương tâm lại diễn ra sau thiên tai, cũng là do cái nghèo mà ra.
Việc khẩn cấp hiện nay là tiếp tục phát động phong trào quyên góp, ủng hộ cho bà con vùng bão lũ để giúp bà con vượt qua khó khăn, phục hồi sản xuất. Nhà nước cần có kế hoạch tiết kiệm, cân đối ngân sách để tăng cường hỗ trợ cho các địa phương khó khăn, miễn học phí, viện phí cho những vùng bị thiên tai. Truyền thống nhân ái, lá lành đùm lá rách của dân tộc cần được phát huy mạnh mẽ hơn nữa.
Về lâu dài, cần có chiến lược phòng chống thiên tai để giảm thiệt hại đến mức thấp nhất. Cần tăng cường bảo vệ môi trường để giảm nhẹ thiên tai. Tốc độ phá rừng, hủy diệt môi sinh hiện đang rất ghê gớm, đe dọa tương lai phát triển bền vững.
Việc phá rừng chỉ đem lại lợi nhuận lớn cho một số ít người, để lại hậu quả to lớn và lâu dài cho người dân, nhất là người nghèo.
Các công trình phòng chống thiên tai cần được sữa chữa, bảo dưỡng đúng quy định, đẩy nhanh tốc độ kiên cố hóa nhà cửa, cơ sở hạ tầng những vùng thường bị thiên tai. Không ít lần trên truyền hình quay cảnh bão sắp đổ bộ thì chính quyền địa phương mới cuồng cuồng huy động lực lượng để gia cố đê, kè. Hiện tượng tham nhũng, thất thoát trong xây dựng những công trình phòng chống thiên tai sẽ gây ra những hậu quả khôn lường, vì vậy cần chống triệt để.
Có thể có chính sách cho người dân ở những vùng này vay vốn để xây dựng nhà ở kiên cố, an toàn.
Hiện nay, kinh tế phát triển khá nhanh, khoảng cách giàu nghèo giữa một bộ phận người dân ngày càng lớn. Và một điều khá trớ trêu là người giàu ngày càng giàu hơn, đến mức thừa thãi, còn người nghèo lại càng ít có cơ hội để cải thiện thu nhập. Vì vậy, cần có những chính sách ở tầm vĩ mô để xóa đói giảm nghèo, giúp người nghèo có cơ hội vươn lên hòa nhập với xã hội.
Trần Quang Đại
LTS Dân trí - Nằm trong vùng bị bão lũ, mọi người dân đều bị thiệt hai nhưng người dân nghèo phải gánh chịu hậu quả nặng nề nhất như bài viết trên đây đã phân tích. Cho nên việc cứu trợ trước mắt cũng như khắc phục hậu quả sau bão lũ cần quan tâm nhiều hơn đến đối tượng dân nghèo. Việc phân bổ số tiền đóng góp của cả nước cũng như nguồn kinh phí khắc phục bão lũ của Nhà nước cần dựa trên hai cơ sở quan trọng là thiệt hại trên thực tế của mỗi địa phương và tỷ lệ số dân nghèo ở địa phương đó.
Về lâu dài, nhằm tránh những thiệt hại nặng nề qua bão lũ, chúng ta cần có biện pháp đồng bộ và kiên quyết hơn trong nhiệm vụ trồng cây và bảo vệ rừng, nhất là rừng đầu nguồn và rừng ven biển. Mặt khác, coi trọng nhiều hơn công tác quy hoạch, xây dựng, giúp cho người dân có nhà ở kiên cố trên những vùng đất ổn định, không lo bị lở đất hoặc lũ ống lũ quét đe dọa.
An cư là nguyện vọng hết sức thiết thân của người dân bởi chỉ có an cư mới lạc nghiệp.