(Dân trí) - Tỷ lệ nam và nữ là thành tố quan trọng của dân số bởi nam và nữ khác nhau ở cả góc độ tự nhiên lẫn góc độ xã hội. Những điểm khác biệt này giúp chúng ta phân công lao động hợp lý cũng như xây dựng mối quan hệ bình đẳng về giới.
Theo quy luật tự nhiên, khi sinh ra thì tỷ lệ nam và tỷ lệ nữ khá cân bằng. Để đánh giá mức độ cân bằng giữa nam và nữ, người ta dùng chỉ tiêu “Tỷ số giới tính”, tức là số nam tương ứng với 100 nữ. Bình thường, tỷ số giới tính khi sinh ở mức 104-107 nam/100 nữ. Do tỷ lệ tử vong ở trẻ em trai cao hơn trẻ em gái nên đến tuổi trưởng thành, tỷ lệ nam, nữ sẽ trở nên cân bằng.
Tuy nhiên, ở VN những năm gần đây, đối với nhóm từ 0 đến 4 tuổi, tỷ số giới tính lại không ngừng tăng lên, nghĩa là trẻ em nam ngày càng nhiều hơn trẻ em nữ cùng nhóm tuổi. Kết quả nghiên cứu cho thấy hiện tượng mất cân bằng giới tính ở nước ta hiện nay đã đến mức đáng báo động, có nơi tỷ lệ sinh là 135 bé trai/100 bé gái.
Tại hội thảo: “Chia sẻ thông tin về mất cân bằng giới tính” được tổ chức ngày 20/12/2007 ở Hà Nội, Ông Ian Howie, Trưởng đại diện Quỹ Dân số Liên hợp quốc tại VN (UNFPA) cho biết: xu hướng mất cân bằng giới tính khi sinh đang gia tăng ở nhiều nước châu á, điển hình là Trung Quốc với tỷ số giới tính khi sinh là 120 nam/100 nữ, ấn Độ là 120 nam/120 nữ và Việt Nam là 110 nam/100 nữ.
Theo tiến sĩ Khuất Thu Hồng (Viện nghiên cứu phát triển xã hội) kết quả điều tra biến động dân số hàng năm cho thấy tỷ số giới tính khi sinh ở nước ta đã có sự chênh lệch rất cao so với mức bình thường, đến năm 2007 là 111 nam/100 nữ.
Có tới 16 tỉnh, thành phố (chủ yếu ở nông thôn) tỷ số giới tính khi sinh là 115-128 nam/100 nữ, như: An Giang (128/100), Kiên Giang (125/100), Trà Vinh (124/100), Kon Tum (124/100), Đắc Lắc (118/100), Thanh Hoá (116/100), Thái Bình (120/100), Hải Phòng (118/100) Hải Dương (120/100), Bắc Ninh (123/100), Quảng Ninh (118/100)... Tổng cục Thống kê cũng đã tổng kết số trẻ sinh ra tại tất cả các trạm y tế trên toàn quốc trong năm 2006 và chỉ số này là 110 nam/100 nữ.
Sự mất cân đối giới tính - trẻ em sơ sinh nam nhiều hơn nữ đang có chiều hướng ngày càng tăng. Tìm hiểu nguyên nhân sâu xa của tình hình này, có thể thấy tư tưởng “trọng nam khinh nữ” còn khá phổ biến nên các cặp vợ chồng thường mong muốn có con trai để “nối dõi tông đường”.
Và sự tiến bộ của ngành y tế hiện nay đã tạo điều kiện thuận lợi để có thể lựa chọn giới tính khi sinh. Theo UNFPA, trong số những bà mẹ sinh con vẫn còn sống từ tháng 04/2003, khoảng 2/3 được cán bộ y tế chăm sóc tiền sản cho biết giới tính của con trước khi sinh và 98% trong số này biết do siêu âm.
Hậu quả của việc lựa chọn này tất yếu dẫn đến sự mất cân đối giới tính nghiêm trọng trong thế hệ trẻ. Đây là sự mất cân bằng về vật chất nên sẽ gây ra những hậu quả xã hội khá nghiêm trọng. Theo ông Phạm Bá Nhất, Vụ trưởng Vụ Dân số, Bộ Y tế: Tỷ lệ bé trai, bé gái mới sinh ra vài năm gần đây đã chênh lệch đến mức đáng báo động.
Để đảm bảo sự phát triển bền vững theo quy luật tự nhiên và hạn chế sự mất cân bằng giới tính khi sinh, theo chúng tôi cần triển khai đồng bộ các giải pháp sau đây. Trước hết, cần tổ chức khảo sát, điều tra, đánh giá lại tình trạng mất cân bằng về giới tính của trẻ sơ sinh, qua đó chỉ ra những nguyên nhân dẫn đến tình trạng này.
Cấp uỷ, chính quyền các cấp cần đẩy mạnh quán triệt và kiểm tra việc thực hiện quy định tại khoản 2, điều 7 của Pháp lệnh Dân số về việc cấm lựa chọn giới tính thai nhi dưới mọi hình thức như tư vấn, siêu âm chẩn đoán giới tính của thai nhi, nạo, phá thai...
Việc tuyên truyền được áp dụng không những đối với các cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh đẻ mà còn đối với các cán bộ y tế, những người cung cấp dịch vụ tư vấn và kỹ thuật sinh con theo ý muốn để họ hiểu rằng việc hỗ trợ lựa chọn giới tính thai nhi là bất hợp pháp.
Các cấp, các ngành, các cơ quan truyền thông cần tăng cường tuyên truyền, giáo dục về bình đẳng giới, lồng ghép nội dung bình đẳng giới vào các kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội.
Chiến lược quốc gia vì sự tiến bộ của phụ nữ VN đến năm 2010 đã chỉ rõ: “Lồng ghép có hiệu quả nội dung bình đẳng giới vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội hàng năm và năm năm của cả nước, từng bộ, ngành và từng địa phương là một trong những giải pháp cơ bản và quan trọng”.
Bên cạnh đó, chúng ta cũng cần lên án mạnh mẽ tư tưởng “trọng nam khinh nữ” còn tồn tại trong nhiều gia đình. Khi người dân thực sự hiểu rằng nữ giới không thua kém gì nam giới về khả năng thành đạt và báo hiếu cha mẹ thì tâm lý muốn sinh con trai sẽ được hạn chế, qua đó thúc đẩy bình đẳng giới, góp phần nâng cao chất lượng dân số, làm gia tăng tốc độ tăng trưởng và phát triển bền vững của nước ta.
Nguyễn Quang Tuấn
Trường Đại học Vinh, Nghệ An
LTS Dân trí - “Trọng nam khinh nữ” là một quan niệm hết sức sai lầm từ thời xưa để lại. Ngày nay không thiếu những gương mặt phụ nữ giỏi giang, thành đạt về các lĩnh vực khoa học, văn học, nghệ thuật… làm sáng danh gia đình, họ mạc và đất nước. Cũng không ít những người con gái đảm đang, làm kinh tế giỏi, nuôi dạy con ngoan, còn nêu gương sáng về lòng hiếu thảo, hết lòng hết sức chăm sóc bố mẹ những khi già yếu, ốm đau; trong khi những người con trai lại không làm được như vậy.
Những bậc cha mẹ có sự suy nghĩ chín chắn, công bằng thì “con nào chẳng là con” miễn là nuôi dạy chúng nên người, biết sống có ý chí và đạo lý của Con Người.
Hành động nạo phá thai khi biết là con gái đúng là hành động đáng lên án, trái với đạo lý và luật pháp cần phải nghiêm cấm bằng những chế tài xử lý nghiêm khắc. Chỉ có như vậy mới khắc phục được tình trạng mất cân bằng giới tính, dẫn tới nhiều hệ lụy cho xã hội trong tương lai gần.