Diễn đàn mở cho nhân dân
Chương trình lựa chọn 1.000 vật phẩm để gửi tới ngàn năm sau của Sở Văn hoá - Thể thao và Du lịch Hà Nội gây được sự chú ý lớn của không chỉ người dân thủ đô mà cả người dân khắp đất nước và kiều bào nước ngoài. Chúng tôi đã có cuộc trao đổi với ông Vũ Phương - Phó Giám đốc Quỹ Văn hoá Hà Nội, người chịu trách nhiệm chính chương trình này để tìm hiểu thêm thông tin.
Trước hết, xin ông cho biết ý tưởng thực hiện chương trình này xuất phát từ đâu?
Thực tế thì hình thức lưu giữ vật phẩm để gửi tới mai sau đã được thực hiện ở nhiều nước trên thế giới và được xã hội quan tâm. Trong một chuyến công tác tới thủ đô Seoul của Hàn Quốc, tôi có được tham quan khu lưu giữ vật phẩm của họ thực hiện hồi kỷ niệm 600 năm thành phố Seoul. Khi ấy tôi nghĩ Hà Nội mình cũng nên làm một việc gì đó cho 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội.
Mô hình thiết bị lưu trữ các vật phẩm gửi tới ngàn năm sau.
4 năm trước, khi xây dựng đề cương Các hoạt động tiến tới kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội, tôi đề xuất ý tưởng lưu giữ các vật phẩm tiêu biểu của thủ đô và đất nước vào trong thiết bị lưu giữ giống như Hàn Quốc đã làm. Ngay lúc ấy, ý tưởng này đã nhận được rất nhiều ý kiến đồng tình ủng hộ. Việc xúc tiến thực hiện chương trình được tiến hành ngay sau đó và đầu tháng 2 vừa rồi, chúng tôi đã tổ chức công bố phát động lấy ý kiến đóng góp của nhân dân trên các phương tiện truyền thông đại chúng.
Các hiện vật được chọn để lưu giữ trong thiết bị lưu giữ vật phẩm gửi tới mai sau phải đạt được những tiêu chí nào, thưa ông?
Cần chia các vật phẩm ra làm 2 loại. Thứ nhất là 63 vật phẩm do 63 tỉnh thành trong cả nước lựa chọn. Các vật phẩm này do từng tỉnh thành tự quyết định vì nó đại diện cho tỉnh thành đó, là bộ mặt của chính các tỉnh thành.
Còn lại 937 vật phẩm sẽ do nhân dân đóng góp ý kiến đề xuất. Sau khi thu thập các ý kiến đóng góp của quần chúng nhân dân, một hội đồng tuyển chọn các hiện vật sẽ được thành lập, nghiên cứu tất cả các ý kiến đề xuất, lựa chọn qua 2 vòng để chọn ra 937 vật phẩm còn lại.
Nói như vậy có nghĩa đây là một diễn đàn cho nhân dân đóng góp ý kiến?
Đúng vậy. Chúng tôi luôn tự đặt ra cho mình một câu hỏi: “Trong Đại lễ kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội, người dân đứng ở đâu?” Chương trình này chính là câu trả lời. Mục đích chính của chúng tôi là tạo một diễn đàn mở cho nhân dân đóng góp ý kiến. Ai cũng có quyền nói lên quan điểm của mình. Điều đó thể hiện trách nhiệm của mỗi người dân, đồng thời cũng khơi dậy niềm tự hào là người dân Việt Nam trong con người họ.
Thiết kế khu lưu trữ hình bông sen
Chất liệu làm các hiện vật để lưu giữ ra sao? Liệu nó có đủ độ bền để trường tồn hàng ngàn năm không, thưa ông?
Đó không phải là vấn đề lớn vì sau khi đặt các vật phẩm vào trong thiết bị lưu giữ, thiết bị này sẽ được hút chân không. Các chuyên gia Hàn Quốc giúp chúng ta về mặt kỹ thuật lưu giữ khẳng định, với các làm như vậy (giống như Seoul đã làm), các vật phẩm có thể tồn tại trên 1.000 năm.
Phối cảnh tổng thể khu đặt thiết bị lưu giữ.
Một vấn đề cần tính toán kỹ khi lựa chọn các vật phẩm là mỗi vật phẩm chỉ được có thể tích tối đa là 1 lít. Đối với các vật phẩm quá cỡ hay vật phẩm là các món ăn không thể lưu giữ được (nếu được lựa chọn) thì chúng ta có thể ghi lại hình ảnh, chuyển thành dữ liệu lưu trong ở cứng, DVD hay một cuốn phim rồi đặt vào…
Ông có thể nói rõ thêm về thiết bị lưu giữ các vật phẩm?
Dụng cụ lưu giữ các hiện vật được làm bằng thép, có thể tích 1.000 lít, do Hàn Quốc sản xuất. Đây là món quà của Seoul tặng Hà Nội nhân dịp Đại lễ kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội. Phía Seoul cũng đang đề xuất chúng ta phân loại các vật phẩm ra làm 4 loại vật chất để đưa vào 4 ngăn của thiết bị, tạo thuận lợi cho việc lưu giữ.
Thiết bị lưu giữ này sẽ được đặt ở đâu, và có gì đặc biệt trong cách trang trí nơi đặt thiết bị không, thưa ông?
Địa điểm đặt thiết bị lưu giữ vật phẩm sẽ ở trong khuôn viên của Bảo tàng Hà Nội. Chúng tôi dành hẳn một khuôn viên rộng 1.000 mét vuông cho việc này. Thiết bị được chôn xuống đất, phía trên chúng tôi sẽ thiết kế thành một công viên nhỏ với 62 phiến đá tượng trưng cho 62 tỉnh thành, xếp thành hình bông hoa sen 62 cánh.
Riêng phần nhuỵ hoa tượng trưng cho thủ đô Hà Nội sẽ được thiết kế lớn hơn, rộng tới 6 mét vuông. Ở phần nhuỵ này, tôi có ý tưởng sẽ làm 999 cái lỗ nhỏ. Mỗi năm đến dịp Hà Nội thêm 1 tuổi, chúng ta sẽ làm một cái lễ, đặt vào trong đó một vật lưu trữ dữ liệu về tình hình của Hà Nội trong năm đó với các sự kiện chính trị xã hội quan trọng. Thực hiện ý tưởng này là một việc tương đối khó khăn vì diện tích phiến đá có hạn mà phải tạo được tới 999 cái lỗ.
Mỗi người Hà Nội có quyền lựa chọn vật phẩm tiêu biểu cho thủ đô
Trong thực tế khi tiến hành chương trình này, các ông có gặp nhiều khó khăn không?
Chúng tôi gần như không gặp phải khó khăn nào vì tất cả mọi người đều rất hào hứng tham gia. Nhân dân khắp nơi liên tục gửi các ý kiến đóng góp đến, phía Seoul cũng đang sốt sắng hoàn thiện món quà tặng Hà Nội.
Chương trình sẽ được phát động ở nhiều nơi hơn để thu thập ý kiến của nhân dân.
Khó khăn lớn nhất ở đây là các thủ tục hành chính trong quá trình thực hiện các khâu của chương trình còn chậm. Mỗi phần việc lại liên quan đến nhiều cơ quan, ban ngành khác nhau, có được sự đồng thuận của tất cả các bên mất rất nhiều thời gian.
Liệu điều đó có làm giảm tiến độ thực hiện chương trình này? Cụ thể các công việc còn lại là gì, thưa ông?
Chúng tôi đang cố gắng xúc tiến đẩy nhanh công việc, đảm bảo theo đúng kịch bản kế hoạch đã đề ra. Tới đây, chúng tôi sẽ phát động chương trình này trong các trường học, từ đại học, cao đẳng cho tới các trường phổ thông. Sau các vòng tuyển chọn gắt gao, 1.000 vật phẩm tiêu biểu sẽ được trưng bày cho nhân dân thưởng ngoạn trong 10 ngày Đại lễ kỷ niệm.
Tiếp sau đó sẽ là một lễ đặt vật phẩm tượng trưng vào trong thiết bị lưu giữ. Việc đặt vật phẩm chính thức sẽ mất rất nhiều thời gian, riêng việc hút chân không đã kéo dài cả tháng trời.
Theo quan điểm cá nhân của ông, vật phẩm nào xứng đáng đại diện cho thủ đô Hà Nội để được đặt vào trong thiết bị lưu giữ này?
Tôi xin phép không trả lời câu hỏi này để giữ tính khách quan cho chương trình vì chính chúng tôi là người phát động. Vật phẩm nào được lựa chọn sẽ do UBND thành phố Hà Nội quyết định, dựa trên những ý kiến đóng góp của các nhà hoạt động văn hoá, khoa học và chính ý kiến người dân Hà Nội.
Tiến Nguyên