Vấn đề thuỷ điện và lũ lụt tại miền Trung vừa qua cùng nhiều vấn đề nóng thuộc lĩnh vực của Bộ Công thương đã được đặt ra trong phiên chất vấn Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng, sáng 18/11.
“Phải công bằng với thủy điện miền Trung”
Vấn đề thủy điện miền Trung xả lũ được trông đợi từ đầu buổi làm việc đã “nổ bung” với loạt câu hỏi của đại biểu Võ Minh Thức (Phú Yên).
Đại biểu Thức nêu nghi vấn, vừa qua các công ty, đơn vị đua nhau xin làm thủy điện, làm vội, làm bằng mọi giá mà chưa tính toán đến vấn đề môi trường, ảnh hưởng khu vực hạ du mà cụ thể là góp tay gây lụt cả vùng hạ lưu qua 2 cơn bão số 9, số 11 vừa qua.
“Tại sao các đơn vị lại quan tâm, thích thủy điện vậy, có phải vì lãi cao hay vì đây là lĩnh vực được nhà nước khuyến khích, ưu ái, hay đơn giản làm chỉ để tạo một cái mác, tên tuổi cho mình?” - ông Thức đề nghị rà soát lại quy hoạch, khuyến cáo cẩn trọng khi phê duyệt dự án thủy điện.
Bộ trưởng Công thương Vũ Huy Hoàng.
Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng đáp, tất cả các công trình thủy điện dù quy mô lớn, vừa hay nhỏ đều triển khai trên cơ sở quy hoạch đã được duyệt. Tuy nhiên, việc triển khai một số dự án nằm ngoài tính toán vì diễn biến thời tiết thất thường, quy hoạch dựa trên những số liệu cũ cần xem xét bổ sung.
Bộ trưởng cũng cho rằng, lũ vừa qua là lịch sử, chu kì 100 năm và phải công bằng với thủy điện miền Trung. “Có hơn 800 thủy điện nhỏ và vừa, miền trung khoảng 335 dự án. Nguyên nhân lũ lụt như vừa rồi cũng không phải do thủy điện” - ông Hoàng phân trần.
Không chịu, đại biểu Thức dẫn chứng bằng vụ việc thủy điện sông Ba Hạ - Phú Yên. Trận lũ sau cơn bão số 11, lượng mưa đo được chỉ hơn 330 mm nhưng đã xả lũ hết công suất 11.400m3/giây, gây lụt ngang với lũ lịch sử năm 1993 trong khi thời điểm đó lượng mưa tới 1300mm, gấp 4 lần vừa qua.
Bộ trưởng Công thương “phản pháo”: “Nhưng 3 huyện phía bắc tỉnh Phú Yên bị lụt nặng nhất lại không phải địa bàn hoạt động của nhà máy. Hơn nữa nhà máy đã tham gia cắt được 6% lũ, còn lại lũ về bao nhiêu xả bấy nhiêu”.
Theo Bộ trưởng Hoàng, vấn đề là việc quản lý, quy hoạch liên hồ, điều hành có hệ thống các hồ thủy điện trên cùng một dòng sông. Bộ trưởng cho rằng trách nhiệm thuộc Bộ TN-MT.
Bộ trưởng TN-MT Phạm Khôi Nguyên đứng dậy phân trần, khi quy hoạch xây dựng thủy điện, Bộ TN-MT chịu trách nhiệm cung cấp số liệu về nguồn nước. Dù đã tính toán lượng nước trong 100 năm qua nhưng do biến đổi khí hậu đã có nhiều khác biệt không lường được.
Hiệu quả Bô xít Nhân Cơ không như tính toán ban đầu
Chuyển sang vấn đề khai thác Bô xít, đại biểu Nguyễn Văn Ba (Khánh Hoà) “truy” về tiến độ cũng như việc giải quyết các vấn đề Quốc hội đặt ra.
Đại biểu chất vấn tại hội trường.
Bộ trưởng Hoàng cho biết, Bộ và tập đoàn Than - Khoáng sản Việt Nam vừa đi kiểm tra 2 dự án. Theo đó, dự án Tân Rai (Lâm Đồng) triển khai đúng tiến độ và sẽ đi vào hoạt động cuối 2010, công suất chế biến 600.000 tấn Alumin.
Riêng với dự án Nhân Cơ (Đăk Nông) thực hiện chỉ đạo của Bộ Chính trị, Quốc hội, phải đánh giá lại hiệu quả kinh tế và đặc biệt quan tâm vấn đề môi trường, kiểm tra lại thiết kế hồ chứa bùn đỏ.
Tập đoàn Than - Khoáng sản đã gửi lại báo cáo kiểm tra lại hiệu quả kinh tế của dự án. Theo báo cáo này, thông số đầu vào và đầu ra chênh lệch không lớn như tính toán bước đầu. Khi thẩm tra, đánh giá lại hiệu quả kinh tế của dự án, nếu thấy có hiệu quả sẽ báo cáo với Quốc hội đề xuất triển khai tiếp.
“Hai dự án Bô xít đang triển khai theo đúng tinh thần chỉ đạo của Bộ Chính trị, đúng yêu cầu của Quốc hội. Hai dự án đang nằm trong tầm kiểm soát của chúng ta”, Bộ trưởng Hoàng nhấn mạnh.
Về vấn đề khai thác than tại đồng bằng sông Hồng, đại biểu Vũ Quang Hải (Hưng Yên) đặt vấn đề, Bộ trưởng thừa nhận có thể tác động môi trường, sụt lún, ảnh hưởng tới tầng nước ngầm, ảnh hưởng tới các công trình dân sinh… Tại sao không lập cơ quan cấp nhà nước để giải quyết tất cả những vấn đề trên mà lại giao cho một đơn vị của tập đoàn Than - Khoáng sản?
Bộ trưởng Hoàng cho biết, theo các tài liệu địa chất hiện có, bể than đồng bằng sông Hồng trữ lượng dự báo là 210 tỉ tấn, chúng ta có thể khai thác 1/3, tức 60 tỉ tấn.
Dự án thí điểm tham dò, tìm kiếm khai thác than này không chỉ giao cho 1 đơn vị của tập đoàn mà giao cho Bộ Công thương là đầu mối chủ trì xem xét đề án. Trên cơ sở đó có thể đề xuất Chính phủ cho làm thí điểm, nếu hiệu quả sẽ cho đầu tư và khi làm dự án đầu tư sẽ báo cáo Quốc hội.
“Chính phủ chưa có quyết định nào liên quan đến việc khai thác than ở đồng bằng sông Hồng mới chỉ là chủ trương nghiên cứu thăm dò”, ông Hoàng khẳng định.
Phương Thảo - Cấn Cường
(Ảnh: Việt Hưng)