(Dân trí) - Chỉ cần một chiếc xe bò lốp hay một chiếc xe máy, một số người dân ở vành đai Khu kinh tế Cửa khẩu Cầu Treo, Hà Tĩnh có thể kiếm được 500-700 ngàn đồng/ngày. Có thâm nhập vào đây mới hiểu vì sao dân buôn lậu lại kiếm được nhiều tiền đến thế.
Hàng lậu tràn ngõ xóm
Chúng tôi ngược Khu kinh tế Cửa khẩu Cầu Treo trong những ngày trung tuần tháng 3/2009 để chứng kiến những hiện thực khá lạ lẫm. Lần theo những chiếc xe đầu kéo và xe tải chở hàng, chúng tôi quyết định đột nhập “động ăn hàng”. Tại trường PTTH Cao Thắng, nơi chỉ cách Trạm Kiểm soát nội địa Khu kinh tế Cầu Treo (Cổng B) khoảng 300m, cả dãy xe tải, xe khách loại 24 - 54 chỗ ngồi đang chờ sẵn để “ăn” hàng. Phía trong 2 làng Hoàng Nam và Cây Chanh (xã Sơn Tây), hàng chục chiếc xe công nông, bò lốp, thậm chí là cả xe máy ra sức “tăng bo” hàng lậu cho những chiếc ô tô này.
Tiếp chúng tôi trong một quán nước chè xanh là cụ già 70 tuổi. Gia đình cụ làm nông dân đã mấy đời nay. Nhưng thấy phố xá gần đây tấp nập, hàng hóa đi lại nhiều nên cụ đã mở thêm cái quán bán nước tăng chút thu nhập. Cụ xót xa tâm sự: “Thấy gạo Thái Lan họ chuyển về hàng ngày mà thương cho nông dân chú ạ. Xem tivi thấy bà con nông dân vất vả quanh năm mà bán cân gạo có 5 - 6 ngàn đồng. Vậy mà ở đây, họ bốc mỗi ngày 600 - 700 tấn, có lúc lên đến hàng ngàn tấn. Mà có ai đến can ngăn đâu, nghe bà chủ nói là lo lót hết cả rồi”.
Qua tìm hiểu, chúng tôi được biết, kho hàng này của bà chủ tên là N.K, một trong những đầu nậu lớn ở huyện vùng biên Hương Sơn.
Hàng lậu được chất đầy hầm xe đổ bộ xuống "động" Cây Chanh và Hoàng Nam
Khi chúng tôi có ý định xâm nhập vào làng Cây Chanh và Hoàng Nam để tìm hiểu thì bị một người dân địa phương ngăn lại với lời cảnh báo: “Các chú là người lạ mà mang máy ảnh vào đó chụp linh tinh là không có đường về đâu”. Với sáng kiến của một đồng nghiệp, nhóm PV mượn một chiếc xe ô tô mang BKS Lào đóng làm thương nhân để dò đường.
19h30 trời tối mịt, chiếc xe đi từ QL8A vào làng được 500m thì gặp một chiếc sào do người dân tự lập chắn ngang đường. Một tốp cửa vạn khoảng 7 người trong một ngôi nhà gần đó chạy đến đứng trước đầu xe. Cụ tóc bạc, trạc tuổi 70 nói: “Đường này là của dân bầy tui làm, muốn đi không được đâu”. Trong khi chúng tôi đang giải thích về việc bị lạc đường, một đoàn xe bò lốp chở đầy hàng hoá bất ngờ xuất hiện. Một nữ trung niên thận trọng nói với ông già: “Thôi ông, cho họ qua đi, nhỡ không may mà công an hay hải quan thì rách việc đó”.
Những chiếc barie được dựng lên để ô tô chở hàng lậu buộc phải thuê người làng chở hàng bằng xe máy, xe bò lốp...
Cứ ngỡ đây là chiếc sào duy nhất, nhưng qua được sào chắn trên khoảng 50m thì lại gặp chiếc sào thứ 2 tương tự. Và thật khó tin, tủ lạnh, nồi cơm điện được chất đầy xe máy. Nước ngọt, tivi, máy điều hoà, quạt điện... có nguồn gốc từ Thái Lan cứ thế cắt cánh gà tuồn vào làng. Ở đây, chỉ có gạo và nếp được vận chuyển riêng bằng xe bò lốp.
Theo tìm hiểu bước đầu, từ khi UBND tỉnh Hà Tĩnh đặt cổng B tại Km47, QL8A thì cả 2 xóm Cây chanh và Hoàng Nam đã trở thành địa điểm thuận lợi để đầu nậu vận chuyển hàng lậu ra khỏi Khu kinh tế Cầu Treo. Để tăng thêm phần hiệu quả, những người dân địa phương đã có sáng kiến lập ra những chiếc sào barie. Chỉ tính riêng trong xóm Cây Chanh và xóm Hoàng Nam (Sơn Tây) có đến 7 chiếc sào do người dân tự lập để chặn tất cả các loại ô tô vào làng. Đầu nậu muốn đưa hàng qua thì thuê dân trong xóm “tăng bo” hoặc phải “làm luật” với họ.
Phía sau những barie nói trên, đêm đêm hàng lậu vẫn âm thầm được vận chuyển ra ngoài
Làm luật xong, cứ thế đầu nậu mang hàng lậu về đổ tại thị trấn Phố Châu (cách khu kinh tế 12 km) trước khi chất lên xe vận chuyển về miền xuôi.
“Kiểm soát hàng lậu phức tạp lắm!”
|
Ngày 19/10/2007, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng đã ký Quyết định 162/QĐ – TTg, ban hành Quy chế hoạt động của Khu kinh tế Cửa khẩu Cầu Treo tỉnh Hà Tĩnh. Quyết định này ra đời nhằm tăng cường hơn nữa quan hệ hợp tác kinh tế, thương mại giữa Việt Nam và các nước trong khu vực. Theo quy định, có 4 xã, thị trấn thuộc huyện Hương Sơn gồm: Tây Sơn, Sơn Tây, Sơn Kim 1 và Sơn Kim 2 nằm trong ranh giới địa lý của khu kinh tế mở (phi thuế quan). Tuy nhiên, do công tác triển khai, quản lý và tổ chức yếu kém của các cơ quan chức năng địa phương đã dẫn đến nhiều bất cập, trong đó, đặc biệt là tình trạng buôn lậu và gian lận thương mại gia tăng, gây ra hệ quả xấu. |
Hàng lậu vẫn hiên ngang chạy trên đường nhưng không gặp bất cứ trở ngại nào từ phía các cơ quan chức năng xem ra là vấn đề đáng bàn nhất. Chúng tôi đã liên hệ với 3 cơ quan có chức năng chống buôn lậu nhưng chưa nhận được những câu trả lời thỏa đáng.
Phía công an huyện Hương Sơn thì cho rằng, khu vực khu kinh tế công an không được phép kiểm soát. Còn ông Phạm Thư Hồng, Đội trưởng Đội Quản lý thị trường số 5 (phụ trách địa bàn biên giới) tỏ ra bình thản: “Vì nước, vì dân mình cũng muốn làm quyết liệt nhưng nó phức tạp lắm. Bắt hàng lậu, đó là chuyện của năm ngoái, năm tê, chứ đầu năm 2009 này, Sở Công Thương đã có văn bản chỉ đạo cấm chúng tôi bắt hàng lậu trên QL8A cũng như đường HCM”.
Qua điều tra của chúng tôi thì tất cả những lý giải trên của Công an, QLTT, Hải quan… đều có cơ sở. Như vậy, việc họ dửng dưng với hàng lậu cũng không sai! Mà cái khó lúc này của họ là vừa chịu sức ép của nhân dân, vừa phải chấp hành những văn bản của UBND tỉnh Hà Tĩnh và các Sở trực thuộc mới ban hành.
Ông Phạm Thư Hồng cho biết thêm, gần đây đã có những văn bản của cấp dưới ban hành trái ngược hoàn toàn với văn bản của cấp cao hơn. Ông đội trưởng bày tỏ, việc này hơi... bất bình thường!
Điều tra về tình trạng văn bản “cãi nhau”, chúng tôi thấy có những văn bản hết sức lạ lùng.
Đầu tiên, xin nói đến Quyết định 102/QĐ – SCT được ông Phạm Văn Cự, Giám đốc Sở Công thương Hà Tĩnh ký ngày 6/2/2009 về chức năng, nhiệm vụ của Đội QLTT số 5 Hà Tĩnh. Tại Điều 1 của Quyết định này ghi rõ: Giao Đội QLTT số 5 thực hiện công tác quản lý thị trường trên địa bàn hai huyện Hương Sơn và Đức Thọ (Không thực hiện nhiệm vụ chống buôn lậu và gian lận thương mại trên QL8A và đường mòn Hồ Chí Minh”.
Quyết định mới nhất của Sở Công Thương Hà Tĩnh
Trong khi đó, theo tìm hiểu của PV Dân trí, Nghị định 27/NĐ - CP, Nghị định số 10/NĐ - CP của Chính phủ và Thông tư 09 có nêu rõ: Đội QLTT số 5 Hà Tĩnh thuộc Đội QLTT vùng biên giới, không những có chức năng chống buôn lậu và gian lận thương mại mà còn được phép dùng cờ hiệu để dừng phương tiện kiểm tra khi cần thiết.
Quyết định số 665/QĐ - UBND của UBND tỉnh Hà Tĩnh do ông Lê Văn Chất, Chủ tịch UBND tỉnh, ký ngày 19/12/2008 cũng yêu cầu Đội QLTT số 5 phải chống buôn lậu và gian lận thương mại trên toàn địa bàn 2 huyện: Hương Sơn và Đức Thọ (bao gồm cả QL8A và đường HCM).
Câu trả lời cho thực trạng này xin dành cho các cơ quan chức năng tỉnh Hà Tĩnh.
Văn Dũng - Đất Vũ