Đốp chát triết lý với toà, ăn nói lửng tửng, cắn tay cảnh sát áp giải, giở trò tự sát… Đủ cả! Pháp đình năm 2008 có lắm chuyện bi hài khi vành móng ngựa bị biến thành sân khấu bất đắc dĩ cho những chiêu quậy tưng bừng của các bị cáo.
Người câm, kẻ điếc…
Cuối tháng 10, TAND TPHCM xử bị cáo Phan Thị Yên Phương về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản, lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản và làm giả con dấu của cơ quan, tổ chức. Nhưng yêu cầu thay đổi hội đồng xét xử bị từ chối thì nữ bị cáo này bỗng dưng bị… câm tịt.
Toà thẩm tra lý lịch: không nói, không nhìn, mặt nghiêm như đang chào cờ. Toà xét hỏi, “em” lại lim dim mắt rồi nhìn bâng quơ. Hai cảnh sát tư pháp ngồi bên liên miệng thúc “Nói đi”, đáp lại, Phương chỉ… đảo mắt liếc một cái rồi lại hướng lên phía chủ toạ mà… thiền như đang học yoga. Đến lượt luật sư của Phương khuyên nhủ nhưng cũng chẳng hề hấn gì!
Toà đành dành trọn hai buổi xử để công bố nguyên văn các lời khai trong hồ sơ công an. Thế rồi đến phần nói lời cuối cùng thì bất ngờ Phương này buột miệng nói nhưng chỉ vỏn vẹn ba từ: “Tôi bị oan”. Từ trại tạm giam, Phương kháng cáo nhưng trong phiên xử phúc thẩm sau đó TAND tối cao đã y án 30 năm tù trong đó có tình tiết Phương bị “mất điểm” là không hợp tác với toà.
Ngược ra TP Đà Nẵng, chúng ta gặp các bị cáo - diễn viên khác tên Võ Hải với màn diễn kịch điếc. Cũng tháng 10/2008, Hải bị xét xử về hành vi vi phạm quy định giao thông gây tai nạn. Tại TAND quận Ngũ Hành Sơn, Hải chỉ nói một câu duy nhất: “Con không nghe toà nói gì cả”. Rồi từ đó về sau, ai hỏi gì Hải cũng ngây ngây, nghe ngóng. Chỉ một lần bị cáo này nói nhiều nhất là để chối tội: “Con không có tội, con chỉ đi hết phần đường phía bên con chứ không tông ai hết…”.
Rồi khi TAND TP Đà Nẵng xử phúc thẩm, Hải vẫn một mực: “Không nghe, không biết”. Toà hoãn xử yêu cầu giám định sức khoẻ Hải và kết quả là tai bình thường. Nhưng khi mở lại phiên toà, Hải vẫn lắc đầu quầy quậy. Toà chủ động nói to, đồng thời yêu cầu mở lớn loa trong phòng nhưng bị cáo vẫn không suy chuyển. Đến lượt luật sư hiến kế: “Toà hỏi câu gì tôi sẽ viết ra tấm bảng rồi đưa cho bị cáo đọc và trả lời”. Toà thuận tình làm theo nhưng ngặt nỗi trình độ hạn chế nên Hải đọc chữ được chữ mất. Cù cưa như vậy nửa ngày trời… phải vất vả lắm phiên xử phúc thẩm này mới có thể kết thúc, tuyên y án một năm tù với Hải.
Trình diễn thơ văn và triết lý
Đó là trường hợp của bị cáo Nguyễn Lâm Thái.
Xử sơ thẩm tại TAND tỉnh Đồng Nai, Thái xuất hiện với mái tóc bóng lộn, áo sơ mi trắng toát, cặp mắt kính lim dim, miệng lầm rầm khấn vái, hai tay chắp trước ngực. Nhà báo chụp ảnh, quay phim Thái giơ luôn bàn tay có ngón chỉ, ngón gập lên như một biểu tượng mà có khi chính Thái cũng chả hiểu. Rồi “nghệ sĩ” bắt đầu xưng em với toà, trả lời bằng giọng nói hùng hồn pha lẫn trầm bổng.
Người ta kể lại ở trại giam, Thái nghịch trò trẻ con, dùng cơm nguội nắm lại rồi trét lên các camera theo dõi cho…vui, báo hại mấy con mắt camera đều bị hỏng! Suốt hai phiên xử, mỗi khi Thái tiến lên vành móng ngựa nói thì ai cũng bịt miệng cười. Nhiều cán bộ toà đang làm việc khác cũng ráng ghé phòng dành cho báo chí (truyền hình trực tiếp) ngó một chút để… xả stress.
Để chứng minh mình bị oan, Thái đọc một bài thơ lục bát nhưng nửa chừng bị toà bắt ngưng. Thơ bị cấm thì Thái nghĩ ra những câu “độc địa” khác. Thái bảo: “Em làm con dấu giả lừa bán phù điêu cũng là để quảng bá hình ảnh Việt Nam với thế giới qua các bưu điện.” Phản đối cách tính thiệt hại của cơ quan điều tra, Thái nói: “Phải trừ những chi phí đau khổ cho em chứ!”.
Thái chọc ghẹo cả công an: “Em cũng yêu các anh cơ quan điều tra lắm nhưng các anh làm sai thì em phải nói thôi!”. Thái luôn vẫy tay đòi chụp ảnh, khi ôm hôn vợ con, khi trầm tư ngồi đọc báo… Đi vệ sinh, Thái còn bông đùa: “Anh cảnh sát ơi, dắt mình đi chầm chậm một chút để các nhà báo chụp ảnh cho nét, đăng báo cho đẹp!”. Lúc tranh luận căng nhất, bị lép vế, Thái kêu đau đầu, đòi xuống phòng y tế đo huyết áp…
Thái còn triết lý: “Tuổi trẻ em cũng đọc Thép đã tôi thế đấy, cũng muốn sống một cuộc đời cho đáng, đừng để sống hoài sống phí nên thực sự em đã bị oan toà ơi…”. Thái còn đổ lỗi: “Điều tra viên thuê bạn tù 200 ngàn đồng đánh em”. Toà hỏi căn cứ, Thái: “Em thấy tháng đó bạn ấy có đến 600 ngàn đồng trong khi những tháng trước người nhà chỉ gửi 400 ngàn đồng”.
Để được tranh luận thêm, Thái… quỳ xuống giữa phòng xử TAND tối cáo tại TPHCM, khiến toà phải nhượng bộ. Lúc toà tuyên án thì Thái chắp tay trước vẻ kính cẩn. Vậy mà toà vừa tuyên xong, Thái “phản thùng” ngay: “Toà cho gộp phần tranh luận vào phần nói lời sau cùng là sai đấy nhé!”. Thái còn buông nhiều câu khá ấn tượng: “In ảnh chụp với quan chức lên catalogue cũng giống đi buôn thôi mà, son phấn một tý chẩng chết ai!”.
Toà bảo phải nghiêm túc thì Thái ví von: “Em đi bán hàng như làm dâu trăm họ, như phận đàn bà bị ăn cơm trước kẻng, để có một hợp đồng với bưu điện phải đồ mồ hôi sôi nước mắt ấy chứ!”. “Em chia nhỏ các thiết bị để bán là thể hiện tính minh bạch, sao các anh nói là lừa đảo? Cũng như người ta chia ra cái quần giá bao nhiêu, cái áo giá bao nhiêu chứ để giá cả bộ thì ai biết đường nào mà mua? Một mâm cỗ phải chia nhỏ ra cho dễ ăn chứ!”.
Toà không cho Thái lan man, Thái “vặn”: “Sao VKS nói dài được mà tôi không được? Tôi bị tạm giam hơn ba năm, giờ toà không cho tôi nói 30 phút là sao?”. Rồi Thái “bẻ”: VKS toàn moi móc quá khứ xấu. Hai án tù tôi đã chấp hành xong từ lâu trong khi nhiều lần làm từ thiện thì không nghe nhắc. Rõ ràng VKS không muốn cho tôi làm người lương thiện mà…!”. Khi phải lãnh án 26 năm tù, nhà báo phỏng vấn, Thái tỉnh rụi: “Mong muốn lớn nhất của tôi là sau khi ra tù sẽ đi bán hàng phục vụ đất nước… Quan trọng là đất nước ta hòa bình, nhân dân đoàn kết xây dựng, mùa màng bội thu…”. Trên xe về trại giam còn cố thò cổ qua khe cửa nói với vợ: Khi vào thăm nhớ mang theo một triệu rưỡi đồng xài cho đỡ… buồn.
Dở thói… Chí Phèo
Khi Nguyễn Lâm Thái chỉ dọa sẽ tử tự thì Nguyễn Bảo Tuấn “làm thật” chứ chẳng nói suông. Ngày 5/9, trong lúc bị áp giải từ nhà tạm giam đến TAND quận 5 (TPHCM), Tuấn đã một mực không đi, không mặc quần áo, la hét chống cự vì cho rằng mình không phạm tội cướp giật. Tuấn dùng miếng chai nhỏ tự cứa cổ mình toạc máu để tự sát nhưng được ngăn cản kịp thời. Khi vừa tới phòng xử án, bị cáo này gồng người, đỏ mặt, mắt long sòng sọc, không chịu mặc áo, không chịu ngồi yên và luôn miệng chửi mắng cảnh sát.
Mỗi đợt đều có năm chiến sĩ cảnh sát mồ hôi nhễ nhại thay nhau kìm giữ nhưng không có kết quả. “Màn diễn” đạt đến cao trào khi Tuấn cắn vào tay các cảnh sát. Càng lúc Tuấn càng quậy dữ dội hơn, vừa chống cự la hét Tuấn vừa chửi thề.
Xuống tới phòng cách ly nghe xử thì Tuấn chơi trò ăn vạ, nằm im như chết. Đến lúc toà tuyên phạt bốn năm tù, cảnh sát cũng phải xúm lại khiêng Tuấn lên xe về trại giam. Có lẽ lúc này “diễn viên” cũng đã khá mệt mỏi sau một ngày “lao động” cật lực.
Mỗi năm chừng ấy bị cáo cũng đủ khiến chốn pháp đình vốn tôn nghiêm thêm rộn rã ngoài ý muốn!
Theo Thanh Tùng - Thanh Lưu
Pháp luật TPHCM