Báo điện tử của báo khuyến học & Dân Trí

Việc đổi mới chất vấn theo hướng bám đuổi các vấn đề cùng sự điều chỉnh của người cầm trịch là Chủ tịch QH Nguyễn Phú Trọng đã làm phiên chất vấn Bộ trưởng Tài nguyên & Môi trường sáng nay (11/11) có trọng tâm, đi thẳng vào những vấn đề “nóng”.

Bộ đã làm “hết mình”!

Đại biểu Danh Út (Kiên Giang) cùng lúc đưa ra hàng loạt câu hỏi “nóng” về vụ Vedan: Vedan không chấp hành hai quyết định của Bộ Tài nguyên - Môi trường, tới đây sẽ xử lí như thế nào? Trong xử lí, Bộ đổ lỗi cho tỉnh, nhưng đến nay Vedan thoát tội, không bị đóng cửa, dù lãnh đạo Bộ nói sẽ “tấn công” đến cùng? Bộ có kiểm điểm, kỉ luật ai sau vụ Vedan không?

Đáp lại, Bộ trưởng Phạm Khôi Nguyên cho rằng, những ngày gần đây, Vedan đã thực hiện nghiêm túc các quyết định của Bộ. Cụ thể, trong 5 đường cống ngầm, Cty này đã phá 3, còn 2 đường đang hàn lại.

Về khoản truy thu phí môi trường 127 tỉ đồng, Cty này đã nộp 15 tỉ đồng, sẽ nộp 50% trong năm 2008 và phần còn lại sẽ nộp trong năm 2009.

Ông Nguyên giải thích, giữa Bộ và tỉnh không có sự đùn đẩy. Bộ xử lí hành chính, còn việc dừng sản xuất, đóng cửa thuộc về trách nhiệm của Chủ tịch tỉnh.“Trong quá trình thực hiện, Bộ và tỉnh phối hợp chặt chẽ, không có vấn đề gì”, ông Nguyên nhận định.

Đại biểu Danh Út chưa hài lòng: “Bộ trưởng vẫn chưa trả lời, vì sao đến nay Vedan vẫn không bị đóng cửa?”

Ông Phạm Khôi Nguyên cho biết, Vedan đã thực sự đóng cửa 3 nhà máy. Ông Nguyên cũng dẫn điều 49 luật Bảo vệ môi trường để cho rằng, trách nhiệm của Bộ chỉ đến xử phạt hành chính, còn đóng cửa thuộc về trách nhiệm của tỉnh.

“Bộ trưởng nói điều 49 luật Bảo vệ môi trường qui định Bộ không có trách nhiệm dừng, đóng cửa nhà máy gây ô nhiễm môi trường là oan cho điều 49”, đại biểu Lê Thị Nga “vặn” lại.

Theo bà Nga, điều 49 cho phép Bộ thực hiện quyền dừng, đóng cửa, không hiểu sao Bộ chỉ xử lí một phần, trong khi phần còn lại đẩy cho tỉnh. Bà Nga thẳng thắn đề nghị Bộ trưởng xem xét lại có sự lúng túng, đùn đẩy trong việc xử lí Vedan không, đồng thời nhắc lại câu hỏi “có ai bị xử lí trách nhiệm?”.

Đại biểu Nguyễn Văn Nhượng cho rằng cách rút kinh nghiệm chung chung là chưa thỏa đáng. (Ảnh: Lê Anh Tuấn)

Đại biểu Nguyễn Văn Nhượng cũng bức xúc cho rằng, vi phạm môi trường nghiêm trọng, trách nhiệm của Bộ rất rõ, nhưng đến nay không ai sao cả, vẫn bình an vô sự. “Phải xử lí ở mức độ nào đó mới thoả đáng”, ông Nhượng bức xúc đề nghị.

Ông Phạm Khôi Nguyên trả lời ngắn gọn: về trách nhiệm Bộ đã làm “hết mình”. Ông Nguyên cho rằng, đây là đối tượng vi phạm rất tinh vi và trong Bộ đã rút kinh nghiệm. Chính phủ cũng đã chỉ đạo kiểm điểm về việc phối hợp giữa Bộ và địa phương.  

“Đến giờ chúng ta mới giật mình vì ô nhiễm”

Đại biểu Nguyễn Thị Khá đặt vấn đề làm sao khắc phục được thực trạng ô nhiễm môi trường một cách hiệu quả nhưng vẫn đảm bảo được sản xuất, phát triển kinh tế, công ăn việc làm cho người dân.

Bộ trưởng Phạm Khôi Nguyên giãi bày, việc môi trường Việt Nam ô nhiễm nghiêm trọng là do có yếu tố lịch sử, vì phần lớn trong số 4.000 cơ sở sản xuất hiện nay đều sử dụng công nghệ lỗi thời của những năm 80.

Trong quá trình đổi mới, đã có công thức tính cứ mỗi đơn vị tăng trưởng kinh tế mà không đầu tư, xử lý lại thì môi trường kém đi 3 lần. Nhưng việc xử lý làm sao để vừa phát triển bền vững, vừa đảm bảo việc làm, sản xuất thì cần có lộ trình.

Bộ trưởng Nguyên vạch ra lộ trình đến năm 2015 sẽ giải quyết được vấn đề này. Trong đó, trước hết, Bộ sẽ xử lý 413 cơ sở gây ô nhiễm nghiêm trọng, ít nhất 65% cơ sở này phải giải quyết trong năm 2009. Hiện chỉ hơn 30% số khu công nghiệp có hệ thống xử lý nước thải tập trung. Ông Nguyên khẳng định, có thể xử lý được hơn 60% còn lại nhưng cần thời gian.

Đại biểu Khá “dấn” thêm: “Thời gian tới Bộ trưởng có dám đảm bảo không có đơn vị nào mới gây ô nhiễm?”. Ông Nguyên thành thật: “Vi phạm thì chắc vẫn còn”. Tuy nhiên, Bộ trưởng TN-MT cũng trấn an, chủ trương của Bộ là những cơ sở sản xuất thành lập mới sẽ quản lý chặt chẽ công tác đánh giá tác động môi trường và phải hoàn thành hệ thống xử lý chất thải mới cho khánh thành, hoạt động.

Đại biểu Danh Út “bồi” ngay câu hỏi về việc có tới 70% khu công nghiệp chưa đảm bảo điều kiện về môi trường, 90% doanh nghiệp không có hệ thống xử lý chất thải vẫn được cấp phép hoạt động.

Chủ tịch QH “điều” Bộ trưởng KH-ĐT trả lời câu hỏi trên. Ông Võ Hồng Phúc thừa nhận, do vấn đề lịch sử, hầu hết các khu công nghiệp, nhà máy sản xuất thành lập trước đây đều không yêu cầu đảm bảo môi trường. Từ khu công nghiệp thép Thái Nguyên tới nhà máy lân Lâm Thao (Việt Trì, Phú Thọ) và nhiều khu công nghiệp đặt ngay tại Hà Nội đều “hồn nhiên” hoạt động.

“Đến giờ chúng ta mới giật mình vì tình hình ô nhiễm môi trường” - ông Phúc lấy ví dụ ngay thủ đô, hiện vẫn chưa có khu xử lý nước thải tập trung. Nguồn thải đổ vào sông Nhuệ, sông Nhuệ đang chết. Cũng như nguồn thải ở Thái Nguyên đổ qua sông Công về sông Cầu, sông Cầu đã chết.

Đại biểu Võ Văn Liêm “truy” tiếp: Nếu hết 2009 mới xử lý được 65% cơ sở gây ô nhiễm nghiêm trọng, giải quyết được 70% rác thải y tế như báo cáo của Bộ TN-MT thì phần còn lại biết xử thải đi đâu. Ông Liêm hạ câu chốt, đến bao giờ người dân mới được sống trong môi trường thực sự trong lành? Hệ quả sống chung với ô nhiễm từ giờ tới 2015 ai sẽ chịu trách nhiệm?

Bộ trưởng Phạm Khôi Nguyên tái đăng đàn thanh minh về việc thiếu nhân lực. Ông Nguyên “xin được thông cảm” về việc hiện Bộ TN-MT cũng chỉ có 5 cán bộ thanh tra môi trường. Hi vọng, đến năm 2015, đạt được mật độ 15-20 cán bộ môi trường/1 triệu dân, tình hình mới khả quan hơn.

Đại biểu Lê Thị Nga không chịu. Bà Nga cho rằng, không đủ nhân lực nhưng sao Bộ vẫn đủ năng lực giải quyết việc cấp phép. Ông Nguyên giải thích, cấp phép nhiều nhưng Vụ thẩm định điều kiện cấp phép cũng chỉ có 11 người, không hơn nhân lực thanh tra là bao.

Cấn Cường - Phương Thảo