Gây ô nhiễm vẫn được đề nghị khen thưởng

Sau 10 năm liên tục xả chất thải nguy hại không qua xử lý trực tiếp xuống sông Thị Vải gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới môi trường (kể từ năm 1994), một sự kiện đã gây bất ngờ đối với nhiều người là vào cuối năm 2004, Giám đốc Sở Tài nguyên - Môi trường tỉnh Đồng Nai gửi văn bản tới Hội đồng thi đua khen thưởng tỉnh đề nghị khen thưởng Công ty cổ phần hữu hạn Vedan Việt Nam với lý do: "Từ một công ty mới đầu tư có gây ảnh hưởng lớn đến môi trường nước khu vực sông Thị Vải những năm 1994-1999, nay đã cố gắng khắc phục, xử lý cơ bản nước thải sản xuất, các mẫu nước thải qua kiểm tra gần đây đạt tiêu chuẩn môi trường loại B - tiêu chuẩn VN".

Không hiểu các mẫu nước thải để kiểm tra ấy được thực hiện theo quy trình như thế nào và có phản ánh đúng thực tế hay không nhưng chỉ vài tháng sau thời điểm ấy, Chánh thanh tra Sở TN-MT tỉnh Đồng Nai đã liên tiếp ra hai Quyết định xử phạt hành chính đối với hành vi xả nước thải vượt tiêu chuẩn cho phép (vào tháng 4 và 7/2005).

Sau đó, cơ quan chức năng còn phát hiện Công ty Vedan xả nước thải vượt tiêu chuẩn cho phép từ vài lần đến hàng nghìn lần như lượng Coliform vượt đến 100 lần; N-NH3 vượt từ 13,6 đến 60 lần... đặc biệt chất Xyanua vượt từ 7,6 đến 5.600 lần, đây là chất cực kỳ nguy hại có thể gây chết người nếu bị ngộ độc liều lượng cao.

Tháng 4/2008, công ty Vedan vẫn được Bộ TN-MT cấp giấy phép cho xả nước thải vào sông Thị Vải và rạch Nước Lớn (Long Thành, Đồng Nai) với lưu lượng trung bình 40.228m3, lớn nhất 80.455m3/ngày đêm…

Về việc xin cấp phép xả nước của công ty Vedan, được biết vào tháng 8/2007, đã có hẳn một hội đồng thẩm định để xem xét vấn đề này. Trong hội đồng có ông Phan Văn Hết, Phó Giám đốc Sở TN-MT tỉnh Đồng Nai.

Trả lời trên thông tin báo chí mới đây, ông Hết cho rằng hồi đó nhiều nội dung kiểm tra chưa đạt yêu cầu như: nước nhập vào để sản xuất là 28.000m3/ngày đêm nhưng lượng nước xả thải lại quá thấp, chỉ 5.179m3/ngày đêm (?) Các chỉ số BOD5, SS và Colifrom vượt tiêu chuẩn cho phép… Từ đó, ông Hết kiến nghị Vedan phải giải trình và kết luận của Hội đồng trước khi thông qua để cấp phép.

Bộ làm đúng quy trình cấp phép

Trước sự việc này, Thứ trưởng bộ TN-MT Trần Hồng Hà khẳng định trong cuộc họp báo ngày 17/9: “Bộ TN-MT thực hiện quy trình cấp giấy phép là hoàn toàn đúng quy định. Vấn đề ở đây là, việc phân tích mẫu nước tại nguồn tiếp nhận thì Bộ không thể trực tiếp tham gia được. Trách nhiệm này thuộc Sở TN-MT tỉnh. Trong công văn của Sở gửi về Bộ cũng đã xác nhận chất lượng nguồn nước tiếp nhận đảm bảo theo quy định và kiến nghị bộ cấp phép cho Công ty Vedan. Việc Bộ yêu cầu chất lượng nguồn nước tiếp nhận vào sông Thị Vải phải đạt loại B (nước phục vụ sản xuất nông nghiệp) là hoàn toàn đúng với quy định của pháp luật. Trên thực tế, có thể có sự phản ánh không đúng chất lượng của nguồn nước tiếp nhận...”.

Ông Lương Đình Bắc, Phó cục trưởng Cục Quản lý tài nguyên nước, Bộ TN-MT cho biết: Việc xem xét cấp giấy phép xả nước thải cho Công ty Vedan kéo dài hơn 1 năm, từ tháng 3/2007 và đến tận tháng 4/2008 mới kiến nghị cấp phép.

“Trong quá trình xem xét cấp giấy phép xả nước thải cho Công ty Vedan, chúng tôi đã có lần trả lại hồ sơ vì không đủ điều kiện. Có thể vì điều này mà có thông tin cho rằng nhiều thành viên hội đồng thẩm định phản đối cấp giấy phép cho Công ty Vedan”, ông Bắc nói.

Rõ ràng, trong sự việc này, trách nhiệm của các cơ quan chức năng là không thể chối bỏ và Bộ trưởng Phạm Khôi Nguyên khẳng định “có biểu hiện đùn đẩy trách nhiệm!”. Tuy nhiên, theo quan điểm của Bộ trưởng, vấn đề quan trọng hiện nay là tập trung xử lý sai phạm của Công ty Vedan. Dư luận đang chờ một hình phạt thích đáng cho những sai phạm mà Công ty Vedan gây ra cũng như làm rõ trách nhiệm của những đơn vị, cá nhân có liên quan.

Lan Hương