Ngày 18/9, báo chí đã có cuộc trao đổi với ông Ao Văn Thinh - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai về vấn đề này.
Thưa ông, Công ty Vedan từng bị phạt 4 lần, mà theo quy định chỉ cần 3 lần là bị đình chỉ hoạt động. Năm 2007, tỉnh tiếp tục phát hiện vi phạm, vậy tại sao không có biện pháp xử lí nào được đưa ra?
Vedan thiếu hệ thống lọc sinh học nhưng đã bổ sung ngay khi biết thiếu sót. Vedan rất chấp hành. Đúng là Vedan đã bị xử phạt 4 lần nhưng mỗi lần xử phạt họ đều khắc phục nên không thể làm gì.
Ông nghĩ sao khi trong suốt 14 năm hoạt động của mình, Vedan đã thải bao nhiêu chất độc hại mà cơ quan chức năng không phát hiện được?Trách nhiệm của các ban ngành địa phương ở đâu?
Chuyện này chúng tôi đã cố gắng làm mọi cách giống như anh Hoàng Văn Thống (Chi cục trưởng Chi cục Bảo vệ môi trường - Sở TN&MT Đồng Nai) thường xuyên kiểm tra môi trường khu vực này. Nhưng người gian dối thì quá cao siêu như Vedan cũng khó. Nếu biết sớm chúng tôi sẽ không dại gì cấp phép để lãnh hậu quả và phải xử lí tình trạng như thế này. Về trách nhiệm các ban ngành thì tôi thấy quá yếu kém, yếu kém về năng lực, đồng thời do hành vi của Vedan quá tinh vi, công an cũng phải kiên trì lâu dài mới phát hiện ra được. Chúng tôi thế này mà đối phó được với hành vi có chuẩn bị từ trước như vậy thì rất khó.
Có thông tin là sẽ khởi tố trách nhiệm hình sự nếu địa phương phối hợp củng cố bằng chứng liên quan tới vấn đề này?
Cái này thì có hai vấn đề: dưới quan điểm cá nhân đây là hành động cố tình tránh thực hiện công tác xử lí chất thải, gây ô nhiễm môi trường (nằm trong điều 184 bộ luật hình sự) chứ không phải vi phạm những bước vận hành. Theo trình tự thông thường của quản lý môi trường doanh nghiệp là hai cái đó khác nhau. Cũng như anh tránh né ra, coi như hệ thống xử lý nước thải bị vô hiệu hóa, những quan trắc, đo, phạt thì chỉ có giá trị với những hệ thống công khai. Còn hệ thống ngầm này nếu biết phạt thì làm gì còn tồn tại. Hệ thống ngầm này không có cái phạt về môi trường từ trước tới giờ.
Chưa nói đến hệ thống ngầm, ngay cửa xả ở trên cũng có rất nhiều sai phạm, vậy tại sao Sở Tài nguyên Môi trường vẫn đề xuất cấp phép?
Sở Tài nguyên Môi trường tỉnh và các cơ quan chức năng cũng đã thông tin trên các phương tiện đến dư luận quần chúng. Ngay thứ trưởng Bộ Tài nguyên Môi trường cũng đã giải thích hệ thống như vậy là đúng pháp luật.
Mười mấy năm nay, người dân Long Thành gửi đơn thư kêu cứu khắp các ban ngành, vậy tỉnh có ý kiến gì thưa ông?
Có một nguyên tắc Bộ chưa có văn bản chính thức thì tỉnh cũng không có ý kiến gì trong giai đoạn này.
Năm 1997 các nhà khoa học đã có một đề tài nghiên cứu rất cụ thể, chính xác và họ đã xác định được mức độ ô nhiễm đáng báo động ở khu vực sông Thị Vải. Với những bằng chứng cụ thể như vậy thì không cần bắt quả tang lúc đó?
Đó chính là cái lo của tỉnh. Tôi giả dụ đóng cửa Vedan mà tình hình môi trường vẫn tiếp tục ô nhiễm thì sao? Bởi vì tôi biết vẫn còn nhiều đơn vị gây ô nhiễm. Nói pháp lí thì phải có cở sở pháp lí. Ý tưởng của các nhà khoa học rất hay nhưng nó phải cụ thể hóa một vấn đề.
Ban đầu khi cấp phép đầu tư, Vedan là đơn vị tiên phong giúp tiêu thụ nông sản, hàng hóa. Thấy công nghệ này giúp ích nhiều cho nông dân, lúc đó lấy mục tiêu là tiêu thụ nông sản, chúng tôi cũng nghĩ tới vấn đề môi trường. Vedan là một đơn vị lớn, chúng tôi không nghĩ Vedan sẽ đánh đổi thương hiệu bằng hành vi hết sức ngờ nghệch như thế.
Trước việc môi trường tại địa phương bị hủy hoại nghiêm trọng như vậy, tỉnh đã có biện pháp gì khắc phục?
Trước đây họp báo về lưu vực sông Đồng Nai, tôi đã đề nghị khai thông tuyến kênh từ sông Đồng Môn, biến sông Thị Vải thành con sông đúng nghĩa. Hiện sông Thị Vải thực chất là một cái vịnh. Sau đợt lũ ở suối Cả, chúng tôi đã đo lại các thông số môi trường, tuy nhiên hiện chưa có số liệu. Nếu được thì trên thượng lưu sông Thị Vải có hệ thống hồ, chúng tôi sẽ lợi dụng sức hồ này để xả nước ra, góp phần lưu thông dòng chảy sông. Đó cũng mới là một ý tưởng. Còn lâu dài nếu làm được một con kênh từ sông Đồng Môn chạy thẳng tới sông Thị Vải để biến sông Thị Vải thành con sông bình thường, giúp vận tải hàng hóa rút, ngắn quá trình vận chuyển về các khu công nghiệp.
Việc làm của lãnh đạo Vedan đã gây ảnh hưởng như thế nào tới nền kinh tế và đời sống của công nhân công ty Vedan, thưa ông?
Thực ra thì người công nhân của Vedan cũng ảnh hưởng nhiều vì chuyển đổi nghề thì cũng khó. Nhưng đây chỉ là đóng cửa tạm thời để khắc phục sự cố môi trường, chứ không phải di dời nhà máy, nên luật lao động sẽ xử lí chuyện này, thường thì đăng kí lại như nhà máy mới rồi tiếp tục hoạt động.
Cảm ơn ông!
Đoàn Quý - Trung Kiên ghi