Không chỉ những người làm ra và kinh doanh thực phẩm mất vệ sinh mới bị xử phạt; sắp tới, cả những người ăn uống mất vệ sinh, làm lây lan dịch bệnh, cũng sẽ bị xử lý.
Chính phủ đã giao Bộ Y tế chủ trì soạn thảo nghị định sửa đổi quy định xử phạt vi phạm trong lĩnh vực y tế (thay thế nghị định 45/CP hiện hành). Có một nội dung rất mới, lần đầu tiên được bổ sung vào quy định xử phạt trong lĩnh vực vệ sinh an toàn thực phẩm là xử phạt những người ăn uống không tuân thủ các quy định vệ sinh, làm lây lan dịch bệnh.
Chúng tôi đã có cuộc trao đổi với tiến sĩ Trần Đáng, cục trưởng cục An toàn vệ sinh thực phẩm (Bộ Y tế), thành viên ban soạn thảo nghị định này.
Thưa ông, cơ sở nào để ban soạn thảo đưa ra đề xuất xử phạt người ăn bẩn trong dự thảo sửa đổi nghị định 45/CP?
Đó chính là từ quy định trong pháp lệnh Bảo vệ người tiêu dùng. Trong đó đã nói rất cụ thể, người tiêu dùng có trách nhiệm tự bảo vệ mình trong việc tiêu dùng hàng hoá, dịch vụ. Thực hiện đúng hướng dẫn về phương pháp sử dụng hàng hoá, dịch vụ. Không được tiêu dùng hàng hoá, dịch vụ gây tổn hại đến môi trường, nguy hại đến tính mạng, sức khoẻ của mình và cộng đồng.
Trong nhiều văn bản về vệ sinh an toàn thực phẩm, phòng chống dịch bệnh cũng đã nghiêm cấm những hành vi làm lây lan dịch bệnh. Vì vậy, người tiêu dùng nếu ăn uống để gây ngộ độc cho chính mình hoặc lây lan dịch bệnh cho người khác, khiến Nhà nước phải tốn tiền khắc phục hậu quả thì họ đã có đủ cơ sở để bị xử lý.
Có ý kiến cho rằng xử phạt người ăn bẩn như thế là không ổn vì không ai dại gì biết ăn thực phẩm đó sẽ nguy hiểm cho sức khoẻ mà vẫn cố tình ăn. Lẽ ra đối tượng cần xử lý nghiêm chính là những người đã làm ra sản phẩm không đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm đó, ông nghĩ sao?
Từ trước đến giờ, chúng ta cũng đã làm như thế nhưng tình hình ngộ độc thực phẩm có giảm đâu. Với thực tiễn của những lần đi thanh tra vệ sinh an toàn thực phẩm, chúng tôi khẳng định có rất nhiều vụ ngộ độc, làm lây lan dịch bệnh đã xảy ra là có lỗi rất lớn từ phía người tiêu dùng. Chính thói quen ăn uống không đòi hỏi được đáp ứng những tiêu chuẩn vệ sinh của người tiêu dùng đã làm cho người sản xuất, kinh doanh thực phẩm cũng coi thường việc chấp hành.
Trong dự thảo xử phạt lần này, ngoài đối tượng là người sản xuất, kinh doanh thực phẩm và người tiêu dùng ra, lãnh đạo các cơ quan quản lý như trường học, bệnh viện, công ty... cũng sẽ bị xử lý nếu để xảy ra ngộ độc thực phẩm tại đơn vị của mình.
Xử phạt như thế liệu có oan cho người tiêu dùng? Làm sao họ kiểm soát được chất lượng thực phẩm trước khi ăn?
Căn cứ để xử lý người ăn bẩn sẽ không dựa trên vi phạm của người bán mà dựa vào việc họ không chấp hành các khuyến cáo an toàn vệ sinh thực phẩm mà ngành y tế đã đưa ra. Người ta đã khuyến cáo không ăn rau sống mất vệ sinh, tại sao vẫn ăn? Không ngồi ăn bên cống rãnh, tại sao vẫn ngồi? Phải rửa tay trước khi ăn, tại sao không làm? Không được để móng tay dài, bẩn thiểu tiếp xúc thức ăn, tại sao vẫn để?...
Tất nhiên, việc xử phạt cụ thể sẽ còn phải dựa trên kết luận của lực lượng thanh tra chuyên ngành về mức độ vi phạm của người tiêu dùng, còn tuỳ vào ý thức cố tình hay vô ý vi phạm của họ.
Mức xử phạt dự kiến đối với hành vi ăn bẩn là bao nhiêu, thưa ông?
Từ 50.000 - 200.000 đồng. Nếu thấy vi phạm đó gây hậu quả nghiêm trọng thì lực lượng thanh tra có quyền kiến nghị chuyển vụ việc qua cho cơ quan điều tra để xử lý hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự.
Bao giờ thì những quy định này sẽ có hiệu lực, thưa ông?
Chưa thể nói được, bởi còn tuỳ vào việc lấy ý kiến và thông qua của Chính phủ.
Theo Vĩnh Huy
Sài Gòn tiếp thị