Thưa ông, hiện nay việc thi hành án dân sự đang tồn đọng rất nhiều và đang là một vấn đề đau đầu của ngành tư pháp. Trong lần trình Quốc hội này, dự án luật dân sự có những giải pháp gì kiến nghị để giải quyết vấn đề?
Để giảm thiểu án tồn đọng, trong năm 2008 chúng tôi đã triển khai những biện pháp hành chính để cố gắng 100% vụ việc được giải quyết.
Các vụ việc có điều kiện thi hành thì đã giao chỉ tiêu cụ thể cho các tỉnh thành phố đặc biệt là Hà Nội và TPHCM, những nơi có nhiều vụ việc và qui mô lớn mà nếu có chuyển biến sẽ dẫn đến sự chuyển chung trong cả nước.
Rất mừng là qua báo cáo sơ bộ 3 tháng đầu năm 2008 đã có chuyển biến cụ thể, tỷ lệ đạt cũng khả quan.
Thứ hai, chúng tôi cũng đã kiện toàn những nơi thiếu chấp hành viên, trưởng phó thi hành án. Có những nơi có thể điều động chấp hành viên từ cấp tỉnh xuống đến cấp huyện.
Thứ 3 là tổ chức các đợt cao điểm tập trung vào địa bàn cụ thể, có lượng thi hành án tồn đọng nhiều.
Tuy nhiên, đó cũng mới là giải pháp tạm thời còn cái cốt lõi của vấn đề là thể chế hiện nay còn nhiều bất cập. Nếu được Quốc hội chấp thuận những ý tưởng trong dự thảo luật thi hành án dân sự sẽ tháo gỡ được những vướng mắc đó.
Một trong các giải pháp mà dự thảo luật đưa ra là việc xã hội hoá công tác thi hành án dân sự. Điều này liệu có khả thi không, thưa ông?
Việc xã hội hoá công tác thi hành án dân sự trước đây ở nước ta đã từng có, đó là những người được bổ nhiệm nhưng lại hoạt động như các công ty để thi hành án (gọi là thừa phát lại).
Mô hình này đã có ở miền Bắc và tồn tại ở miền Nam đến năm 1975. Nói như vậy có nghĩa là hình thức này không hề xa lạ nhưng nếu áp dụng lại thì chúng ta vẫn phải làm thí điểm.
Vấn đề này Chính phủ đã báo cáo QH đưa vào trong luật để có một cơ sở pháp lý, từ đó Chính phủ tổ chức làm thí điểm. Nếu được QH chấp thuận và thông qua vào tháng 10 tới thì đến đầu năm 2009 mô hình này sẽ đi vào hoạt động và TPHCM là nơi tổ chức thí điểm.
Nhưng trên thực tế các cơ quan nhà nước có cả một hệ thống, gồm công an, toà án, chính quyền cũng đang gặp rất nhiều khó khăn trong việc thi hành án?
Nếu tính trong việc thi hành án thì tỷ lệ cưỡng chế rất nhỏ. Nhưng chúng tôi cũng đã lường trước tổ chức thừa phát lại không phải là cơ quan nhà nước nếu trong quá trình thực hiện thi hành án mà phải áp dụng biện pháp cưỡng chế thì sẽ thế nào?
Bộ cũng đang tính toán, một là có thể xin lệnh toà án để tổ chức cưỡng chế, hai là xin lệnh của cơ quan thi hành án để cưỡng chế. Lúc đó lực lượng hỗ trợ như công an, cảnh sát... có thể vào cuộc.
Hiện nay đúng là có tình trạng cơ quan thi hành án tổ chức cưỡng chế nhưng có nhiều vụ việc phức tạp cũng không làm tốt, hiệu quả chưa cao.
Vì vậy trong dự thảo luật lần này chúng tôi đề xuất là cơ quan tư pháp phối hợp với cơ quan công an để làm, khi đã thành kế hoạch rồi thì cơ quan công an phải thực hiện.
Hiện nay đang xảy ra tình trạng các DN đòi nợ thuê làm xảy ra nhiều vụ việc rất phức tạp. Nhiều người lo ngại, nếu cho phép thành lập các tổ chức thi hành án tư nhân không khéo hiệu quả không thấy mà xã hội lại phức tạp thêm?
Các công ty hoạt động thu đòi nợ thuê hoạt động trong khuôn khổ khác. Còn các tổ chức thừa phát lại đòi nợ trên cơ sở bản án của toà án và ở đây phải có một quy trình chặt chẽ.
Trong quá trình thực hiện nếu cần phải có sự cưỡng chế của nhà nước thì cũng sẽ có được những hỗ trợ chính thống.
Xin cám ơn ông!
Mạnh Cường (ghi)