(Dân trí) - Chủ tịch Hiệp hội Đầu tư xây dựng năng lượng Việt Nam (VICPA), ông Trần Viết Ngãi, cho rằng cần phải xây dựng một tổ chức đủ mạnh để quản lý, giám sát các nguồn năng lượng… từ đó giải quyết bài toán “đến hẹn điện lại cắt” như hiện nay.
“Bài ca không quên”
Lịch cắt điện của cơ quan điện lực đã trở thành thông báo quen thuộc của người dân trong nhiều năm nay. Cứ đến mùa khô, từ nông thôn đến thành thị, mọi hoạt động sản xuất, sinh hoạt của người dân đều đình đốn vì thiếu nguồn điện.
Với các nhà máy đang vận hành liên tục gặp sự cố như nhà máy Nhiệt điện Cà Mau 1 chỉ cung cấp được khoảng 42% sản lượng so với kế hoạch; Nhà máy điện Uông Bí mở rộng 1 vận hành không ổn định, cho tới nay vẫn chưa triệt để khắc phục được một vài sự cố; Tổ máy số 1 Thủy điện Tuyên Quang phải dừng dài ngày từ 5/2-14/3/2008; Các nguồn khí Cửu Long và Nam Côn Sơn cung cấp cho sản xuất điện không ổn định... Theo Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), trong 3 tháng đầu năm 2008, tình hình vận hành nguồn điện thực tế của tập đoàn có nhiều diễn biến bất lợi hơn nhiều so với kế hoạch dự trù.
Trong khi đó, các hồ thủy điện Hòa Bình, Thác Bà, Tuyên Quang đã phải thực hiện 3 đợt xả nước để phục vụ sản xuất vụ Đông - Xuân, với tổng lưu lượng xả khoảng 2.2 tỷ m3 nước, tương đương 430 triệu kWh điện. Bên cạnh đó, hàng loạt các công trình, dự án điện rơi vào tình trạng chậm tiến độ như: nhà máy điện Cà Mau 2 và Nhơn Trạch 1 khó có thể vận hành trước tháng 6/2008...
Thông báo ngày 9/4/2008 của EVN cũng khẳng định, tình hình thiếu điện đặc biệt gay gắt khi phụ tải miền Bắc tiếp tục tăng cao. Thêm vào đó, các tổ máy nhiệt điện than phía Bắc do phải huy động cao liên tục trong mùa khô nên rất dễ xảy ra sự cố.
Và tất yếu, hệ quả của nó là nhiều địa phương sẽ rơi vào cảnh bị cắt điện.
Biện pháp cung ứng điện lúc này lại không phụ thuộc vào ý chí con người, mà tuỳ thuộc vào “trời thương”. Bởi trên thực tế, nếu lũ tiểu mãn không về hoặc về muộn sẽ làm cho nguồn nước từ các hồ đập cạn kiệt, hoạt động của các nhà máy thuỷ điện sẽ cầm chừng. Theo đó, cứ đến mùa khô, “bài ca không quên” về tình trạng thiếu và căng thẳng điện, không ngại ngần được phía EVN “cất lời”.
Phải có tổ chức quản lý
Theo đánh giá của một chuyên gia kinh tế, với một nước đang phát triển như Việt Nam, công nghiệp chiếm xấp xỉ 50% tổng GDP cả nước, nếu ngành điện ngừng cung cấp năng lượng trong một giờ, mức thiệt hại có thể vượt quá 1.000 tỷ đồng. “Những ngành công nghệ cao, công nghiệp căn bản như ximăng, hoá chất, đạm, thép sẽ hoàn toàn tê liệt. Trên thế giới, người ta đo thiệt hại do thiếu điện bằng đơn vị phút”, vị này so sánh.
Vì sao “điệp khúc” thiếu điện năm nào cũng được EVN nhắc đến? Theo Theo Chủ tịch Hiệp hội Đầu tư xây dựng năng lượng Việt Nam, ông Trần Viết Ngãi, trên thực tế chúng ta chưa có lộ trình, kế hoạch phát triển, không đo lường cân đối lượng điện. Ông lấy ví dụ, từ nay đến năm 2010 cả nước sẽ phải “ăn đong” điện do chưa có nguồn điện dự phòng. Điều này tác động vô cùng xấu tới nền kinh tế. Tất cả các nước đều đặt vấn đề an ninh năng lượng lên hàng đầu. Lượng điện dự phòng của Hoa Kỳ là hơn 40%, Nhật Bản: trên 45%, Trung Quốc: 15-20%.
Tuy nhiên, ông Ngãi cũng chia sẻ với những khó khăn hiện nay mà ngành điện gặp phải. Theo ông, việc cứ mùa khô là thiếu điện không thể đổ hết lỗi cho ngành điện. Vì theo ông, quá trình xây dựng một nhà máy nhiệt điện, thủy điện ít nhất cũng phải mất 5-6 năm thậm chí còn có thể lâu hơn. “Thế nhưng các nhà quản lý lại chỉ xây dựng những kế hoạch cung ứng điện trong vòng 5 năm như các tổng sơ đồ đã lập đối với ngành điện từ trước đến nay. Như thế là rất không hợp lý”, ông Ngãi thắc mắc. Theo ông, cần phải xây dựng kế hoạch cung ứng điện có lộ trình từ 15-20 năm thì mới có thể giải quyết được vấn đề.
Với cái nhìn thẳng thắn, ông Ngãi cho rằng, ngành điện có thể “hy sinh” 3-5 năm để bắt tay vào thực hiện một lộ trình sản xuất điện. Buộc phải có các kế hoạch dài hạn để cung ứng đủ, thậm chí thừa ít nhất là 20% tổng sản lượng điện tiêu thụ của cả nước chứ không chỉ tính chuyện lo chuyện thừa thiếu điện ngắn hạn như hiện nay.
Thiếu điện thì các hoạt động sản xuất khác vì thế cũng đình trệ, trên thực tế đây được xem là một ngành xương sống của nền kinh tế. Theo ông Ngãi, cần phải xây dựng một tổ chức nhằm quản lý, giám sát các nguồn năng lượng, đồng thời sẽ phải thiết lập được cơ chế quản lý, phân phối, quy trình sử dụng trong nhân dân… một cách hợp lý thì mới nghĩ đến chuyện đảm bảo nguồn an ninh năng lượng đang “rối bời” như hiện nay.
Trần Hưng