(Dân trí) - “Giải trình” phần chất vất dành cho các thành viên Chính phủ chiều 28/3, Phó thủ tướng Hoàng Trung Hải không ngại nhận yếu kém với mật độ dày những con số “báo động”. Chánh án TANDTC Trương Hòa Bình lại xoay xở trong thế tắc về vấn đề “khan” nhân lực.
Khủng hoảng “chỉ mặt” yếu kém
Cũng nói về lạm phát, suy thoái, khủng hoảng kinh tế nhưng Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải giải trình từ góc độ những nguyên nhân rất “thời sự”.
Về nguyên nhân khách quan, theo ông Hải, các yếu tố về thiên tai, dịch bệnh có tác động lớn đến nền kinh tế. Trong năm 2007 đã “tốn” 500 mạng người, thiệt hại 1.500 tỷ đồng (bằng 1% GDP). Trong 10 năm qua, năm nào thiên tai cũng gây ra mức thiệt hại chừng ấy.
Nhìn nhận về các nguyên nhân chủ quan, Phó Thủ tướng “gọi tên” những yếu kém nội tại của nền kinh tế: yếu kém về năng xuất lao động, về công nghệ, giá trị gia tăng, sức cạnh tranh…
Theo ông Hải, báo cáo gần đây nhất về nguồn nhân lực của 12 nước trong khu vực thì Việt Nam đứng thứ… 11. Những yếu kém nội tại đó, khi có khó khăn, khủng hoảng càng bộc lộ rõ hơn.
Phó Thủ tướng cũng đề cập vấn đề chúng ta đã bao cấp giá cả nhiều mặt hàng trong thời gian quá dài. Giá xăng dầu, giá điện… triền miên bao cấp, lúc rẻ thì “cả làng vui vẻ” nhưng khi khủng hoảng thì nhà nước không gánh nổi nữa và tất yếu làm méo mó đi các quan hệ kinh tế. Các biện pháp “sửa sai” tất yếu giai đoạn vừa qua cũng dẫn đến các chỉ số tăng trưởng bị ảnh hưởng.
Một con số khác được đưa ra, quý I/2008, tỷ lệ nhập siêu đã lên tới 60% - việc chưa từng xảy ra trong lộ trình đổi mới. Theo Phó Thủ tướng, giá một số mặt hàng thiết yếu (xăng dầu, điện, xi măng, phân bón… ) từ giờ đến tháng 6 phải “lệnh” ổn định.
Trả lời câu hỏi các giải pháp liệu đã “trúng”, Phó Thủ tướng gật đầu, tuy nhiên ông Hải cho rằng Chính phủ vẫn phải “phải tiếp tục điều chỉnh linh hoạt”.
Đối với những thắc mắc về các dự án thiếu vốn gây bức xúc, ông Hải cho rằng, nếu đi tất cả các địa phương thì tình hình còn “thảm” hơn. Chính phủ đã huy động nguồn vốn trái phiếu 110.000 tỷ đồng cho những dự án thủy lợi cấp bách nhưng vẫn không thấm vào đâu.
Phó Thủ tướng cũng thừa nhận yếu kém trong khâu điều hòa các nguồn vốn, khiến nhiều dự án dở dang, không hiệu quả. Với bức xúc của đại biểu về một số hồ chứa, đê biển, ông Hải tỏ ý thông cảm, dù biết đó là những công trình cấp bách ở mức “vỡ đến nơi” nhưng chỉ rót cho 1 trong số đó nhẹ tay cũng hết 500 - 700 tỷ đồng, bài toán phân bổ quá khó.
Xây dựng hình ảnh lý tưởng về “quan tòa”
Vật vã trước vấn đề nguồn nhân lực, Chánh án TAND tối cao Trương Hoà Bình nhận được một loạt các câu hỏi “sửa lưng” về vấn đề giải pháp tháo gỡ.
Đại biểu Phạm Quý Tỵ cho rằng, hiện trạng “khan” thẩm phán (ngành tòa án hiện thiếu 566 thẩm phán các cấp) do thiếu nguồn bổ sung đã được ngành nêu ra suốt dăm bảy năm nay. Vấn đề là giải pháp chủ động từ người đứng đầu các cấp tòa án.
Chánh án Trương Hòa Bình thanh minh, càng ngày, sinh viên luật ra trường càng không chịu vào làm trong ngành tư pháp vì mức lương quá “còm”, thậm chí cán bộ trong ngành còn xin ra làm ngoài. Ông Bình đưa ra kiến nghị xây dựng một “trường ĐH” tòa án để “hướng nghiệp” từ đầu quá trình đào tạo cùng với chính sách cải cách tiền lương.
Đại biểu Phạm Thị Thu Ba tỏ ý băn khoăn, trường đại học tòa án thì sẽ đào tạo cử nhân gì. Đại biểu Trần Thế Vượng cũng nghi ngại, nếu nâng lương thì phải nâng đến bao nhiêu mới có thể thu hút nhân lực cho ngành tòa án trong khi mức thang bậc lương thì có hạn mà so với mức trả của một doanh nghiệp nước ngoài thì lương “leo” thế nào cho đủ.
Ông Bình trả lời, đại học tòa án vẫn đào tạo cử nhân luật, cộng với dạy nghề thẩm phán. Còn với vấn đề tăng lương, ông Bình cho rằng, một cán bộ công chức thì tiêu chí số 1 là phải tự hào, tự nguyện với nghề, sau nữa là một mức lương khá, có tích lũy cho tuổi về hưu.
Vì vậy, giải pháp lâu dài với ngành là phải xây dựng được hình ảnh lý tưởng, đẹp đẽ về vị quan tòa công minh, chính trực (giống như ý niệm đẹp về hình ảnh anh bộ đội cụ Hồ)… để thu hút lựa chọn nghề cho giới trẻ.
Bà Thu Ba đặt câu hỏi ngay, biện pháp nào xây dựng hình ảnh lý tưởng ấy trong khi dư luận về công tác xét xử của ngành tòa án hiện nay đang rất xấu, gây nhiều bức xúc trong xã hội. Ông Vượng cũng tung ra tiếp yêu cầu công bố số lượng 10% thẩm phán có án phải sửa, phải hủy, bao nhiêu người rơi vào trường hợp 5% chưa có bằng cử nhân luật.
Cả hai câu hỏi này, Chánh án Trương Hòa Bình đành khất sẽ thống kê, báo cáo sau.
Phương Thảo