(Dân trí) - Cuộc sống người dân làng chài trên sông Lam (Nghệ An) từ hàng chục năm nay luôn đối diện với nghèo đói, thất học và tử thần. Nay tỉnh Nghệ An thực hiện Đề án Xây dựng khu định cư, cuộc sống của 726 hộ dân làng chài sẽ bớt chông chênh…
Sông Lam chảy qua địa bàn 5 huyện (Đô Lương, Thanh Chương, Nam Đàn, Hưng Nguyên và Anh Sơn), có gần 1.500 hộ dân làng chài sinh sống; trong số này có 726 hộ dân chưa có nhà ở. Có những gia đình có đến 2-3 thế hệ cùng sinh sống trên chiếc thuyền mỏng manh, mọi sinh hoạt, mưu sinh đều trên dòng sông Lam. Cuộc sống luôn đối diện với cái đói, con cái học hành không đầu không cuối, phần lớn trẻ thất học và không có tương lai.
Người dân làng chài cũng luôn phải đối diện với tử thần mỗi khi mùa mưa bão đến. Câu chuyện về gia đình anh Đoàn Văn Côi (Nam Đàn) xảy ra hồi đầu tháng 10 là một ví dụ buồn. Hai đứa con bé bỏng của anh đã mãi mãi ra đi khi “ngôi nhà” của gia đình anh bị lật úp xuống dòng sông Lam hung dữ. Dòng họ nhà anh đã 3 đời nổi nênh sông nước, nay mất cả “nhà” cả con. Hiện gia đình anh đang tá túc tạm trong chiếc lều dựng dưới chân cầu Nam Đàn.
Chuyện về những xã viên trong đội vận tải thời chống Mỹ tại xã Thanh Giang (Thanh Chương) cũng thật buồn. Sau khi chiến trang kết thúc, hàng chục hộ dân không có nhà cửa phải sống bon chen trên con thuyền neo đậu trên sông Lam. Mưu sinh cho đời thường đã khó huống chi nói đến chuyện học hành cho bọn trẻ.
Bọn trẻ thất học, người lớn tái mù chữ. Hiện trong số 726 hộ dân làng chài chỉ có 5 sinh viên đại học (chiếm 0,30% số dân), 144 học sinh THPT (6,30%), trong khi số người mù chữ lên tới 329 người (10%). Và 100% hộ dân làng chài chưa có nhà ở, tha thiết được lên bờ.
Ông Trần Văn Quỳ - Chi cục trưởng Chi cục định canh định cư tỉnh Nghệ An - cho biết: “Mục đích của đề án xây dựng khu định cư làng chài trên sông Lam là giải quyết cho các hộ làng chài chưa có nhà ở được ổn định cuộc sống. Chủ trương là tập trung khai thác tổng hợp các nguồn lực nội tỉnh, tranh thủ các nguồn vốn của TW và các nguồn vốn hợp pháp khác. Căn cứ vào quỹ đất của từng địa phương và nguyện vọng của các hộ dân làng chài chưa có nhà ở…”.
Đề án cũng sẽ xây dựng các công trình hạ tầng thiết yếu phục vụ dân sinh như đường giao thông, nước sinh hoạt, điện, trường học, nhà văn hoá xóm, nhà ở. Ban đầu cần ưu tiên đầu tư nâng cấp, trang bị mới phương tiện, thiết bị sản xuất để các hộ dân làng chài có chỗ ở ổn định nhưng vẫn có điều kiện hành nghề trên sông nước. Chỉ tiến hành chuyển đổi nghề khi bà con có nhu cầu chuyển nghề mới. Sẽ có 431 hộ được quy hoạch tiếp tục hành nghề trên sông, 295 hộ chuyển hoàn toàn lên bờ, sản xuất nông-lâm nghiệp kết hợp ngành nghề phụ.
Dự kiến, các hộ sản xuất nông nghiệp sẽ được hỗ trợ lương thực trong 12 tháng đầu. Hàng năm, tỉnh và huyện đầu tư ngân sách trợ giá, trợ cước các loại giống cây con và vật tư phục vụ sản xuất, được đào tạo nghề cho các lao động có nguyện vọng chuyển đổi nghề, mở các lớp khuyến ngư tập trung, hay tập huấn tại chỗ theo mùa vụ các loại cây trồng chính, tổ chức tham quan, xây dựng mô hình điểm...
“Tuy nhiên để thực hiện đề án trên thì cũng đang còn nhiều việc phải làm. Dự kiến đề án sẽ được triển khai từ nay đến năm 2010 và rất có thể là kéo dài cả đến năm 2015…”, ông Quỳ tiết lộ.
Đặng Nguyên Nghĩa