Khai tử xe công nông là cần thiết
Tuyến quốc lộ 1A chạy qua địa bàn tỉnh Quảng Nam tồn tại 38 “điểm đen” giao thông. Một trong những tác nhân gây tai nạn chính là những chiếc công nông chạy không theo luật lệ, rầm rập “bò” từ đường làng ra quốc lộ. Những chiếc xe không còi, không đèn, tài xế thường không bằng lái, xịt khói đen ngòm,... luôn là nỗi ám ảnh dài tập của người tham gia giao thông.
Chỉ tính riêng 7 tháng đầu năm 2007, CSGT tỉnh đã phát hiện 12 vụ sai phạm luật lệ giao thông và gây tai nạn do xe công nông. Mà “xe công nông đã gây tai nạn thì chỉ có thảm khốc trở lên”, như lời anh Đoàn Ngọc Lâu, một người dân sống gần đường quốc lộ 1A.
Anh Lâu đã chứng kiến nhiều vụ tai nạn liên quan đến công nông, trong đó anh nhớ nhất vụ xảy ra hồi cuối năm ngoái. Theo lời anh thì hai thanh niên đang đi xe máy trên đường quốc lộ, đụng ngay xe công nông từ ngõ lao ra. Xe công nông lật ngửa, tài xế chết tại chỗ; hai thanh niên bị thương nặng.
Không gì khổ bằng đi sau xe công nông hít khói. Thế nên người đi đường bằng mọi cách phải vượt được cái xe đang nghênh ngang trước mặt. Công nông - nguy cơ tai nạn giao thông cao, thủ phạm gây ô nhiễm môi trường và cái lỗi “cổ lỗ” trong thời hội nhập WTO. Cho nên, Chỉ thị 46/2004 ngày 9/1/2004 của Thủ tướng Chính phủ đương nhiệm về qui định thời hạn cuối cùng xe công nông được phép tham gia giao thông là ngày 31/12/2007 là cần thiết.
Bốn năm cho một lộ trình xoá bỏ hàng chục vạn xe công nông trên toàn quốc nói chung và hàng ngàn xe công nông đang hoạt đông trên địa bàn tỉnh Quảng Nam nói riêng cũng là khoảng thời gian được tính toán chu đáo.
Bỏ công nông, nhiều người “đói”
Văn bản của Cục đăng kiểm, ra ngày 22/3/2005, nêu rõ: “Việc kiểm tra các xe công nông (bao gồm xe vận chuyển nhỏ và xe máy kéo nhỏ) được thực hiện cho các xe công nông chưa có đăng ký biển số, được sản xuất và đưa vào sử dụng trước ngày Chỉ thị 46 có hiệu lực (ngày 31/12/2004)”.
Nhưng từ ngày 1/1/1995, xe công nông đã không được phép sản xuất theo quyết định của Bộ GTVT. Như vậy tất yếu, tất cả xe công nông đang lưu thông đều sản xuất trước thời điểm Chỉ thị 46 có hiệu lực và được quyền đưa đi đăng kiểm.
Vậy là một năm sau ngày chỉ thị khai tử xe công nông ra đời, loại xe này vẫn được đưa đi đăng kiểm và hoạt động hợp pháp. Hiện nay ở Quảng Nam, chỉ tính riêng xe công nông tự chế đã có gần 700 chiếc đã được đăng kiểm, gần 400 chiếc chưa qua đăng kiểm, được cấp biển số; số xe ngoài luồng, không đăng kiểm, chưa được cấp biển số thì không kiểm soát được. Và hàng ngàn xe công nông vẫn ngày đêm miệt mài chạy.
Trong thời điểm nước rút này, xe công nông trên địa bàn tỉnh Quảng Nam càng hoạt động mạnh hơn bao giờ hết. Chủ công nông chủ yếu có đời sống kinh tế không mấy dư dả. Họ “chạy nốt” mong “gỡ” chút tiền với tâm lý “được tới đâu, hay tới đó”, chứ cấm công nông rồi, biết lấy gì kiếm sống!
Một tài xe công nông tên Trần Văn Nhựt cho biết, một ngày lái xe thuê cho một cơ sở vật liệu xây dựng anh cũng kiếm được chừng 100 nghìn đồng. Hàng ngày xe của anh vẫn lưu thông trên quốc lộ, gặp CSGT thì quẹo vào ngõ, đi đường làng,... Anh bảo xe công nông ở đây chủ yếu “4 không”: không đèn, không còi, không biển số, tài xế không bằng lái. Nhưng CSGT cũng ít khi bắt phạt, tịch thu xe.
Ông Phạm Ngọc Sơn, Chánh văn phòng Ban ATGT tỉnh Quảng Nam, thừa nhận: “Với nông dân, lao động nghèo nông thôn, xe công nông là cái cần câu cơm, nên anh em cũng nương tay”.
Đến ngày 31/12/2007, xe công nông chính thức bị xoá bỏ, danh sách người thất nghiệp trên địa bàn tỉnh sẽ có thêm tên hàng ngàn tài xế công nông.
Ở khu vực miền núi phía Bắc và Tây Nguyên, đầu tháng 8 vừa qua, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã ký quyết định hỗ trợ lãi suất vay vốn mua xe mới thay thế xe công nông, xe tải quá niên hạn. Quảng Nam nằm ngoài khu vực đó nên các chủ xe công nông chỉ được vận động tuyên truyền mua xe mới thay thế công nông.
Một chiếc xe công nông “ngon lành” giá khoảng 20-40 triệu đồng, trong khi một ôtô tải nhẹ với sức vận tải tương đương giá từ 100-150 triệu đồng. Mức chênh lệch quá lớn thực sự là bài toán kinh phí khó đối với người nông dân và lao động nghèo.
Cuối năm 2007, tài sản quý với nhiều gia đình sẽ trở thành đống sắt vụn. Bài toán đói nghèo lại rình rập người dân.