(Dân trí) - Ngày 24/2, PV Dân trí đã có cuộc hành trình từ Hà Tĩnh vào Huế để mục sở thị việc lèn khách, ép giá, “cắt cổ” hành khách đi đường dịp đầu năm. Những gì chúng tôi nhìn thấy trong chuyến “hành xác” này, có thể gói gọn bằng cụm từ: Kinh khủng và bất lực!
Hai ngày thứ bảy và chủ nhật (24, 25/2) có thể coi là đợt cao điểm cuối cùng khi học sinh, sinh viên, cán bộ công nhân viên từ Bắc quay vào Nam sau đợt nghỉ Tết. Với khối lượng khách khổng lồ, các nhà xe không ngần ngại thay đổi kết cấu xe, tháo ghế ngồi nhồi nhét khách đến nghẹt thở, chạy quá tốc độ đua đón khách. Cùng đó, các nhà hàng cũng được dịp vô tư “chặt chém” khách hàng…
Trước thực trạng này, các kế hoạch và quyết tâm của các tỉnh “kiên quyết” xử lý tình trạng xe quá khổ quá tải, “chặt chém” hành khách, giữ gìn trật tự giao thông... gần như hoạt động không hiệu quả, nếu không muốn nói là bất lực.
Tính mạng hành khách “treo” trên xe
Tại Hà Tĩnh, lúc 8h30 sáng qua, Phòng CSGT tỉnh đã tạm giữ xe 48K-8056 chạy tuyến Vinh - Đắc Lắc. Theo giấy phép đăng ký, xe chỉ được phép vận chuyển 50 hành khách, tuy nhiên khi bị tạm giữ xe này đã chở đến hơn 90 người, đó là chưa kể đến số lượng hàng hóa quá tải chất đầy trên xe.
Một chiếc xe khách khác mang biển số 37N-0862 chạy tuyến Vinh - Sài Gòn còn chở quá tải đến nghẹt thở. Với số lượng trên 120 hành khách, chiếc xe này đã chở vượt gấp đôi so với quy định. Điều đáng nói là để có chỗ trống “nhét” khách, chủ xe này đã cho dỡ toàn bộ hàng ghế ngồi, chỉ chừa lại 5 dãy ghế phía sau.
Hành khách chia nhau từng centimet khoảng trống trong xe.
Anh Trần Thanh H, công nhân một cơ sở lắp ráp ở Bình Dương đi trên chuyến xe trên ngán ngẩm: “Ban đầu nhà xe bảo có ghế ngồi thoải mái, nhưng chỉ khi bước lên xe em mới biết mình chỉ có... ghế đứng. Mà đứng cũng không yên vì trên đầu nhà xe treo đủ thứ võng, hàng hóa, hai bên khách áp sát. Em định xuống xe đi chuyến khác nhưng không được vì nghe nói nhà xe không trả lại tiền”.
Những chiếc xe bị tạm giữ có thể coi là gặp “vận đen” vì số lượng xe chở quả tải theo cán bộ Phòng CSGT tỉnh Hà Tĩnh là gần như không thể kiểm soát. Trên thực tế, không khó để nhận ra thực trạng này. Chỉ cần nhìn nhiều chuyến xe dù đã tăng hết ga số vẫn chạy như rùa bò trên Quốc lộ 1A, hay ghé quá một vài nhà hàng dọc đường sẽ thấy sự nhồi nhét tài tình của các nhà xe.
“Chém đẹp” giá vé, giá cơm nước
Do số lượng hành khách quá đông và thiếu sự thanh tra, kiểm soát của các ngành chức năng nên đã xảy ra tình trạng các nhà xe thoải mái “hét” giá. Phó Ban quản lý bến xe Hà Tĩnh, ông Bùi Phan Lương cho hay: Giá vé tuyến Hà Tĩnh - Đà Nẵng là 135.000, tuyến Hà Tĩnh - Huế chỉ có 111.000. Tuy nhiên, tại một số điểm đón xe di động nằm ngay trong lòng thị xã Hà Tĩnh, các chủ xe “hét” giá cao gấp nhiều lần so với giá bến. Chẳng hạn tuyến Hà Tĩnh - Đà Nẵng 300.000, Hà Tĩnh - Huế là 250.000. Khi hành khách trả giá thấp hơn chút ít liền bị các chủ xe từ chối.
Bùi Thị Thuý trú tại P.Nam Hà, TX Hà Tĩnh - sinh viên một trường ĐH ở Huế cho biết, bình thường giá vé bọn em đi Huế chỉ trên dưới một trăm ngàn, nhưng hôm nay gần như không có giá ấy. Các chủ xe hét giá cao quá nhưng vẫn phải lên xe vì ngày học đã cận kề, không thể chậm được.
Tuy nhiên, “đau” nhất vẫn là số hành khách đi TPHCM. Đây là tuyến có số lượng người đi đông đảo nhất nên hầu hết các chủ xe “làm cao” thét giá trên trời.
Mỗi lần xe dừng, hành khách bị tống xuống đứng ngồi la liệt chờ đến lượt vào ăn. Ăn xong lại một lần gian nan "lèn" sao cho ổn định chỗ ngồi như ban đầu.
Cùng với nhà xe, các chủ nhà hàng ăn uống dọc đường cũng được dịp “trảm” khách với giá cắt cổ. 13 giờ chiều qua, chiếc xe khách 37N... đáp vào quán cơm Bắc Nam ở xã Lý Trạch, huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình để ăn trưa. Giá cơm, phở ở đây rõ ràng là tỷ lệ nghịch với chất lượng của nó. Một đĩa cơm chỉ vài miếng thịt, trứng, rau lèo tèo được chủ nhà hàng “chém” với giá 25.000 đồng, còn giá một tô phở cũng có giá đến 20.000 đồng.
Chủ xe 37N... cho hay: Những đợt trước giá cơm ở đây chỉ có 15.000đ/dĩa, còn phở chỉ có giá 10.000đ/bát. Chị Quý, hành khách trên 47V-1816 đi Sài Gòn kêu: “Đắt quá. Đắt quá. Dĩa cơm mà chị ăn chỉ đáng giá độ mươi ngàn thôi. Biết thế ăn vài quả trứng luộc cho nó đỡ đói còn hơn”.
Các ngành chức năng bất lực!
Trung tá Phạm Khánh Toàn, Phó phòng CSGT tỉnh Hà Tĩnh bất bình trước việc dồn toàn bộ nhiệm vụ xử lý tình trạng xe chở quá tải cho CSGT. Theo ông Toàn, CSGT chỉ có nhiệm vụ phát hiện, điều chuyển, tạm giữ các xe vi phạm các quy định về chở quá khổ, quá tải, không tuân thủ nơi đưa đón khách theo quy định. Còn nhiệm vụ điều chuyển, sang nhượng khách nhằm bảo đảm xe chở không quá tải là trách nhiệm Sở Giao thông Vận tải và các bến xe.
Mặc dù đã có phân cấp trách nhiệm rất rõ ràng, tuy nhiên ngày hôm qua tại Hà Tĩnh đã xảy ra tình trạng đùn đẩy trách nhiệm. Chỉ có 3 chiếc xe tạm giữ, nhưng Sở GTVT Hà Tĩnh cũng như Bến xe Trung tâm thị xã Hà Tĩnh đã bất lực vì kế hoạch điều chuyển xe dự phòng đã không thể thực hiện.
Mệt mỏi rã rời trong những chuyến xe "hành xác" thế này, liệu họ có đủ sức để bắt tay ngay vào công việc và học tập vào ngày mai?
Ông Bùi Phan Lương - Phó Ban quản lý bến xe Hà Tĩnh, cũng không giấu giếm khi cho biết: Theo kế hoạch ký kết với các đơn vị vận tải, chúng tôi có hơn hai chục chiếc xe dự phòng cho việc sang nhượng khách. Thế nhưng toàn bộ số xe này đã bị các đơn vị vận tải trưng dụng hết rồi. Nếu không đi xe nhồi nhét, hành khách chỉ có cách ăn nghỉ tại bến chờ ngày hôm sau mới có xe!
Không chỉ Hà Tĩnh, tại Quảng Trị thực trạng “cháy” xe dự phòng cũng đã xảy ra. Hầu hết các xe dự phòng đã được các đơn vị vận tải điều chuyển đưa đón khách trên các tuyến. Theo nhận định của Trung tá Phạm Đình Khiêm - Phó Trưởng phòng CSGT tỉnh Quảng Trị: Khó có thể thực hiện được việc sang nhượng khách như mục tiêu đặt ra, vì ngoài chỗ xe dự phòng thiếu thì vấn đề đặt ra là liệu người đi đường có chịu xuống xe hay không? Thời gian chờ đợi họ có chấp nhận không? Và hơn nữa, vấn đề giá cả sẽ rất khó để họ chấp nhận.
Nếu như tính mạng hành khách được phó mặc cho các chủ xe thì các điểm đưa, đón khách theo đúng lộ trình gần như không thể thực hiện. Tại các thị xã Hà Tĩnh, Đông Hà (Quảng Trị) và TP Đồng Hới (Quảng Bình), đã xảy ra tình trạng nhốn nháo tại các điểm đưa đón khách.
Tại thị xã Hà Tĩnh, dù đã có quy định các điểm đưa đón khách cho các nhà xe nhưng gần như các điểm đưa đón khách vẫn tự do mọc lên như nấm. Điều này khiến cả đoạn đường chỉ khoảng 3km từ đường Trần Phú đến đường Hà Huy Tập thuộc tuyến quốc lộ 1A hết sức lộn xộn vì nhà xe đua nhau tăng tốc đón khách.
Đây là thực trạng khiến các giải pháp được các Ban ATGT các tỉnh miền Trung đặt ra theo kế hoạch chỉ là hình thức. Vì thế cũng rất dễ hiểu, vì sao hành khách vẫn bị hành!
Văn Dũng