Nguyên nhân là làm sai, làm trái luật

Đại biểu Trần Văn Kiệt (Vĩnh Long) bắt đầu phiên chất vấn Bộ trưởng Mai Ái Trực bằng lời giải thích vì sao lại gửi câu hỏi chất vấn “sai địa chỉ”: “Không phải tôi gửi chất vấn sai địa chỉ, mà tôi cố tình gửi đến Chính phủ, vì đây là vấn đề bức xúc của cử tri mà Bộ trưởng giải quyết, trả lời chưa thoả đáng, cử tri chưa đồng tình”, ông Kiệt nói.

Câu hỏi ông Kiệt đặt ra là  giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của nông dân có cơ sở pháp lý trong giao dịch dân sự không? Vì sao lại buộc người dân đi thế chấp phải đến Văn phòng sử dụng đất hoặc Phòng tài nguyên môi trường để đăng ký giao dịch đảm bảo?

Trả lời vấn đề này, Bộ trưởng Mai Ái Trực khẳng định ngay là sổ đỏ có cơ sở pháp lý, nhưng phải đưa vào đăng ký vì để chống làm giả, để kiểm tra hồ sơ địa chính, hơn nữa Luật qui định phải như vậy.

Tuy nhiên, theo Bộ trưởng, thủ tục hành chính khi thực hiện còn rườm rà, lôi thôi quá.

Chất vấn xung quanh bức xúc của người dân liên quan đến thu hồi đất giải tỏa, đại biểu Đồng Hữu Mạo (Thừa Thiên - Huế) đặt câu hỏi: “Tại sao nhiều giải pháp Bộ trưởng đã trực tiếp tham gia mà vấn đề chưa giảm? Nguyên nhân người dân bức xúc quanh chuyện đất đai là gì và cần giải pháp tương ứng nào để khắc phục?

“Nguyên nhân dẫn đến bức xúc về đất đai có nhiều, nhưng tôi cho nguyên nhân đầu tiên là làm sai, làm trái luật. Quy định của pháp luật có nhưng vẫn làm sai, đó là nguyên nhân lớn nhất”, Bộ trưởng Trực  chỉ ra “căn nguyên” của vấn đề.

Đại biểu Đặng Văn Xướng(Long An) sau khi nhận xét Bộ trưởng khá “thẳng thắn, rõ ràng và dám nhận trách nhiệm” trong những  lần trả lời chất vấn trước đã nêu lên thực tế là tình hình chuyển biến rất chậm và ông đặt câu hỏi: “ Vấn đề quy hoạch, kế hoạch quản lý sử dụng đất đai còn nhiều yếu kém, nhất là tệ "quy hoạch treo", "dự án treo" tràn lan. Phải chăng những giải pháp và việc làm của Bộ trưởng chưa đúng và chưa đủ mạnh, phần nào đó  mang tính hình thức?”.

Bộ trưởng Mai Ái Trực cho rằng, vấn đề vướng nhất là ở khâu tổ chức thực hiện. ông “trần tình” về thực trạng không lấy gì làm “dễ chịu” này: “Luật có qui định nhưng lại chờ nghị định, có nghị định lại chờ thông tư, rồi cũng lại phải chờ chỉ đạo của địa phương thì mới thực hiện… Tôi thấy bộ máy hành chính đã nhiều tầng nấc nhưng trong pháp luật lại cũng có nhiều tầng nấc nữa, đó là điều không thể được đối với một Nhà nước pháp quyền”.

Cuối câu trả lời, Bộ trưởng lắng giọng: “Còn mấy tháng nữa tôi nghỉ, nhưng rất buồn là công việc chưa được giải quyết tốt như mong muốn, tôi đã làm hết sức nhưng công việc cũng được đẩy lên ít ít thôi”.

Giá đất không thể lấy chủ quan trong đầu để đặt giá

Đại biểu Trần Thành Long (Tp Hồ Chí Minh) đặt câu hỏi về tiêu chí xác định giá đất: “Nói giá đền bù sát giá thị trường nhưng khi đưa ra giá không khớp nhau. Qui định giá gắn với mục đích sử dụng, mà trên thị trường, người ta mua với mục đích khác nhau nên giá không khớp. Bộ trưởng xác định giá thị trường để đền bù như thế nào?

“Theo tôi, thế giới người ta làm được thì mình cũng làm được”, ông Trực bắt đầu câu trả lời bằng một phép so sánh.  “Luật Đất đai có quy định tổ chức dịch vụ định giá đất. Khi chúng ta phát triển dịch vụ này  thì người ta sẽ chọn những doanh nghiệp có uy tín và dựa vào đó để có căn cứ xem xét chứ không thể chủ quan nghĩ trong đầu đất chỗ này bao nhiêu, chỗ kia bao nhiêu”.

Tiếp tục “truy” bộ trưởng về giá đền bù, đại biểu Nguyễn Thị Nghĩa (Tp Hồ Chí Minh) cho rằng, giá đất trên thị trường không thật, không phù hợp với mức tăng trưởng của nền kinh và khả năng thanh toán của người mua. Vì vâỵ, nếu đặt tất cả mọi giao dịch về đất đai  theo giá thị trường thì điều gì sẽ xảy ra?

Một vấn đề nữa theo đại biểu Nghĩa là việc xác định giá đất theo thị trường là một trong những nguyên nhân dẫn đến khiếu kiện kéo dài. Người dân cứ nhìn giá thị trường ảo rồi cảm thấy bị thua thiệt. Tại sao không đặt ra việc phải kéo giá thị trường xuống?

Đặt câu hỏi ngược lại cho người chất vấn, Bộ trưởng Mai Ái Trực hỏi: “Chúng ta không theo giá thị trường thì theo cái gì?”  Bộ trưởng lý giải: “Trong nền kinh tế thị trường không thể làm khác được. Tài sản, đất đai của dân là quyền dân sự, mà quyền dân sự phải được đối xử đúng đắn, cho nên phải theo giá thị trường”.

Chưa thỏa mãn với phần trả lời của Bộ trưởng, đại biểu Nghĩa tiếp tục: “Theo tôi, giá thị trường có nghĩa người mua mua được và người bán bán được, nhưng hiện nay đất đai của chúng ta người mua không mua được và người bán không bán được thì chúng ta xác định giá thị trường này là giá như thế nào?”.

Bà Nghĩa cũng đề xuất cần có biện pháp chiến lược để  đặt giá lại, nếu không sẽ thành lấy giá do những người đầu cơ, kích giá để coi đó là giá thị trường

Bộ trưởng Mai Ái Trực không đồng tình với quan điểm này, ông cho rằng dân bây giờ mua bán không còn theo giá ảo nữa, trước đây đất đai “nóng”, một số người đổ xô vào đất đai mua bán theo kiểu chộp giật còn bây giờ không ai mua theo giá ảo cả. Vì vậy, phải theo giá thị trường chứ không thể lấy chủ quan trong đầu mình để đặt ra một cái giá.

“Tôi xin bảo vệ quan điểm là phải theo giá thị trường còn chuyện Quốc hội thấy rằng cần có cách gì thì tùy Quốc hội quyết định”, ông Trực “chốt” lại vấn đề.

Đức Hoà