Báo điện tử của báo khuyến học & Dân Trí

Đã có hiệu lực gần 5 năm vậy mà qui định này vẫn “nằm trên giấy”, chưa một lần được thực hiện. Vì sao? Một câu hỏi luôn cần câu trả lờicủa các vị Đại biểu Quốc hội.

Chế định và qui định bỏ phiếu tín nhiệm được qui định trong Hiến pháp và Luật Tổ chức QH. Tuy nhiên, qui định đã có gần 5 năm nhưng chưa thực hiện được mặc dù nó là qui định tiến bộ.

Có ba lý do, đó là chưa có người đứng ra khởi xướng, tổ chức; thứ hai là thông tin về các thành viên Chính phủ không cập nhật nên các đại biểu không thể đưa ra quyết định; thứ ba là do tâm lý nể nang.

Theo tôi, nên có người đứng ra tổ chức bỏ phiếu tín nhiệm bằng cách phát phiếu thăm dò các đại biểu QH. Nếu qui định như vậy và UBTV QH đứng ra tổ chức thì tôi tin chúng ta có thể thực hiện được.

Qui định này khi ra đời được cử tri cả nước hoan nghênh nhưng trên thực tế vẫn chưa thực hiện được. Theo qui định, phải có tối thiểu 20% số đại biểu đề nghị thì QH mới bỏ phiếu tín nhiệm. Tuy nhiên, làm gì có ai đi vận động nên việc thực hiện là rất khó.

Theo tôi, nên sửa đổi Luật Tổ chức QH theo hướng qui định về bỏ phiếu tín nhiệm định kỳ khoảng 2 năm hoặc nửa nhiệm kỳ một lần để làm thước, đo sự tín nhiệm của QH đối với các chức danh mà QH bầu hoặc phê chuẩn.

Vấn đề ở đây là công tác nhân sự cấp cao của một Nhà nước thuộc về Đảng. Không chỉ ở nước ta mà bất cứ nước nào cũng thế, Đảng cầm quyền luôn được quyền giới thiệu, thay đổi, điều động nhân sự cấp cao và được các đảng viên nắm đa số trong QH thông qua.

Ở QH nước ta, dù là bỏ phiếu kín, không thể kiểm soát, nhưng đa số đảng viên vẫn phải xem việc chấp hành nhân sự của Đảng là trách nhiệm. Đồng thời, mỗi đại biểu QH lại là đại diện của nhân dân, được nhân dân giao phó trách nhiệm nên không thể là “nghị gật” được.

Khi “ý Đảng, lòng dân” đã hài hoà thì vấn đề sẽ được giải quyết dễ dàng. Cần có cơ chế để Đảng biết được vị trí nào đang có vấn đề, không được Quốc hội và nhân dân tín nhiệm để điều chỉnh kịp thời và Đại biểu QH cũng cần được thông tin đầy đủ về công tác nhân sự của Đảng. Nếu cơ chế này được thực hiện tốt thì việc bỏ phiếu tín nhiệm trở nên hết sức rõ ràng.

Quyền lực của QH là tối cao nhưng mọi quyết định của QH đều có tác động khác nhau lên những tầng lớp, giai cấp khác nhau trong xã hội. QH của chúng ta tuân thủ sự lãnh đạo của Đảng theo quy định của Hiến pháp nhằm đảm bảo lợi ích cho các tầng lớp nhân dân lao động.

Theo ông, biện pháp nào để thực hiện được quy định bỏ phiếu tín nhiệm?

Theo tôi, nên có cơ chế giao cho đoàn thư ký kỳ họp tổng hợp và báo cho QH biết. Ví dụ sau mỗi kỳ chất vấn, đoàn thư ký báo cho QH chức danh đó đang có bao nhiêu ý kiến đại biểu đề nghị bỏ phiếu tín nhiệm để các đại biểu khác có ý kiến.

Nắm được con số này sẽ rất có ích cho người được bỏ phiếu để sớm điều chỉnh hoạt động của mình. Do cơ chế của chúng ta chưa thật hoàn hảo nên cũng cần bỏ phiếu tín nhiệm vào giữa và cuối mỗi kỳ họp để tạo thành tập quán trong QH và thêm một công cụ để đánh giá cán bộ.

Tôi cũng là người đầu tiên đề nghị bỏ phiếu tín nhiệm nhưng không thực hiện được. Việc chúng ta qui định phải có 20% đại biểu đề nghị là rất không khả thi. Ngoài ra, cần phải có hướng dẫn rất cụ thể về cách làm thì mới thực hiện được.

Theo tôi, chính UBTVQH phải đứng ra tổ chức, thăm dò ý kiến... chứ cứ để tự do thì chúng ta sẽ không thể thực hiện được chế định này.

Theo ông, quy định bao nhiêu % là hợp lý?

Tôi nghĩ chỉ cần 1 đại biểu đề nghị mà có cơ sở thì cũng nên bỏ phiếu. Thời kháng chiến, chỉ một đại biểu đề nghị thì Bác Hồ đã quyết định miễn nhiệm một đại tá rồi đưa ra toà án binh. Còn qui định 5% hay 10% mà không có cách tổ chức tốt thì cũng không bao giờ có 5% đó.

Đức Hoà (thực hiện)