(Dân trí) - Thực tế hiện có tới 76% các tiêu chuẩn Việt Nam chưa hội nhập được với tiêu chuẩn quốc tế. Những quy định này lại phân tán, không theo hệ thống, chồng chéo giữa tiêu chuẩn quốc gia với tiêu chuẩn ngành, tiêu chuẩn địa phương...
Đại biểu Nguyễn Lân Dũng (Đăk Nông) nhận định như vậy khi thảo luận về Luật Tiêu chuẩn, qui chuẩn kỹ thuật.
Bộ Khoa học và Công nghệ chỉ làm nhiệm vụ “công bố”
“Việc thẩm định quy chuẩn kỹ thuật địa phương do UBND cấp tỉnh, thành phố trực thuộc TƯ tổ chức thực hiện. Nếu giao cho Bộ chuyên ngành thẩm định dễ xảy ra sự phiền hà, tiêu cực”, đại biểu Huỳnh Minh Hoàng (Bạc Liêu) thẳng thắn đưa ra nhận định khi bàn về thẩm quyền thẩm định, ban hành qui chuẩn kỹ thuật.
Ông Hoàng cho rằng, nên để các UBND tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương xây dựng và ban hành quy chuẩn kỹ thuật địa phương để áp dụng đối với sản phẩm hàng hóa đặc thù vùng miền trên nguyên tắc không được trái với quy chuẩn kỹ thuật quốc gia.
Không chỉ ở qui chuẩn kỹ thuật địa phương, qui chuẩn kỹ thuật quốc gia cũng có ý kiến “cảnh báo” về sự phức tạp khi qui về một mối là Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) thẩm định. Đại biểu Đào Đình Bình (Quảng Bình) lo lắng: “Các Bộ đưa ra dự thảo, rồi chuyển qua Bộ KH&CN thẩm định, nếu Bộ KH&CN thẩm định không được lại đưa về, cứ đưa đi đưa về như thế thì sao?”.
Ông Bình cũng e ngại về tính khả thi của qui định này: “Ví dụ cầu dây văng, ngay cả Bộ GTVT hiện cũng không có nhiều chuyên gia về lĩnh vực này, bây giờ đưa ra một tiêu chuẩn về cầu dây văng, trình lên Bộ KH&CN thì không biết các chuyên gia ở đó có trình độ cao hơn để thẩm định không hay là lại có nhiều ý kiến khác nhau rồi cứ lằng nhằng mãi”.
Đại biểu Nguyễn Minh Thuyết (Lạng Sơn) thì cho rằng, vấn đề này trước đây đã được bàn luận rất nhiều, cuối cùng thấy để Bộ KHCN “công bố” là thuận lợi nhất. Các Bộ được quyền soạn thảo, phê duyệt rồi chuyển sang Bộ KH&CN “công bố”: “Tôi cho rằng như vậy có trách nhiệm của cả các chuyên ngành và Bộ KH&CN”, ông Thuyết kết luận.
Áp dụng tiêu chuẩn, qui chuẩn kỹ thuật: tự nguyện hay bắt buộc?
Đại biểu Phạm Quang Dự (Bà Rịa - Vũng Tàu) đề nghị tiêu chuẩn nên được áp dụng trên nguyên tắc tự nguyện bởi “Nếu có những tiêu chuẩn lạc hậu mà chúng ta vẫn bắt buộc thực hiện thì rõ ràng sẽ gây nên sự trì trệ rất lớn, còn quy chuẩn, tôi tán thành là phải bắt buộc”, ông khẳng định.
Đại biểu Huỳnh Minh Hoàng (Bạc Liêu) cũng thống nhất với quan điểm này bởi đã là tiêu chuẩn thì phải được áp dụng tự nguyện, xây dựng trên cơ sở đồng thuận. “Tiêu chuẩn là định hướng phấn đấu”, ông phân tích. Còn “Quy chuẩn kỹ thuật” thì phải bắt buộc áp dụng bởi nó là do cơ quan quản lý Nhà nước ban hành để đảm bảo an toàn tính mạng, sức khỏe của con người, của thực vật và môi trường…
Đại biểu Hoàng Thanh Phú (Thái Nguyên) thì đề nghị có khái niệm phân biệt tiêu chuẩn là gì và quy chuẩn là gì? “Tôi đề nghị cần xác định bản chất của quy chuẩn và tiêu chuẩn, cần so sánh hai cái đó”.
Nói về vấn đề tự nguyện áp dụng tiêu chuẩn của các đại biểu nêu trên, ông Phú phân tích: “Áp dụng tiêu chuẩn là tự nguyện, nhưng khi đã lựa chọn rồi lại trở thành bắt buộc”.
Thống nhất với quan điểm này, đại biểu Đào Đình Bình cho rằng: “Quốc tế có rất nhiều tiêu chuẩn và khi mình đã lựa chọn một tiêu chuẩn nào đó có nghĩa là về pháp lý thì anh phải tuân thủ theo tiêu chuẩn đó”.
Đức Hòa