(Dân trí) - Mực nước sông Hồng đang ngày càng cạn kiệt, tại Hà Nội đến 7h sáng 6/2 nước sông đã tụt xuống 1,94m. Nhiều người lo ngại, tình trạng hạn hán này kéo dài sẽ khiến cho toàn miền Bắc có nguy cơ mất mùa, người nông dân rơi vào tình trạng trắng tay.
PV Dân trí đã có buổi trao đổi với ông Nguyễn Đình Ninh (ảnh dưới) - Phó Cục trưởng Cục Thủy lợi - Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn - về vấn đề này.
Nhìn mực nước sông Hồng hiện nay quả thực là đáng lo ngại. Còn tình hình cụ thể như thế nào, thưa ông?
Tính đến ngày hôm nay, các địa phương tại khu vực đồng bằng và trung du Bắc Bộ, với yêu cầu diện tích gieo cấy theo kế hoạch là 644.000ha đã lấy được vào khoảng gần 400.000 ha (đạt trên 60%). Có hai điều mà chúng tôi tương đối lo ngại là: Diện tích gieo cấy có nguồn nước đưa vào còn hạn chế, nặng nhất là Hà Tây còn khoảng độ 25.000ha chưa có nước tưới, nằm tập trung ở một số vùng như huyện: Thanh Oai, Phú Xuyên, Ứng Hoà. Hưng Yên là tỉnh cũng nhiều khó khắn, với 8.000ha; Vĩnh Phúc, Phú Thọ, Hà Nam, Bắc Ninh mỗi tỉnh dao động vào khoảng độ từ 5.000 - 10.000ha.
Bên cạnh đó, thời tiết năm nay lại ấm, sau tết có một đợt gió mùa đông bắc nhưng trời vẫn ấm, kéo theo đó là mạ gieo phát triển rất nhanh. Lúa xuân muốn cấy và có hiệu quả thì một trong những yêu cầu vô cùng quan trọng trong quá trình canh tác là mạ non, còn cấy bằng mạ già sẽ cho hiệu quả rất thấp. Vậy nên tình hình càng thúc giục bà con đòi hỏi phải có nước để gieo cấy đúng thời vụ.
Được biết, mực nước sông Hồng để đảm bảo đủ điều kiện tưới tiêu là 2,3m. Tuy nhiên, từ ngày 1/2, mực nước sông ở Hà Nội đã hạ xuống dưới 2m cho đến tận bây giờ; thảm hại nhất là vào 7h sáng ngày 4/2, mực nước Hà Nội xuống chỉ còn 1,46m. Liệu xả nước hồ Hòa Bình và Thác Bà có phải là biện pháp dài lâu không, thưa ông?
Bộ Nông nghiệp đang tiếp tục làm việc với Tổng Công ty Điện lực VN (EVN) và yêu cầu EVN tăng lượng xả nước của hai hồ Hòa Bình và Thác Bà vì dựa trên cơ sở: Năm nay, hồ Hòa Bình tích nước khá hơn năm ngoái rất nhiều, mực nước so với cùng kì năm ngoái khoảng 7m, tương đương 2 tỉ m3. Hồ Thác Bà hiện đang ở mức khoảng 5,7m. Tuy nhiên, theo ý kiến của EVN thì do nhu cầu điện của năm nay tăng hơn năm ngoái từ 15 - 16% nên dù nguồn nước tích khá hơn thì nguy cơ mất an toàn về điện vẫn cao.
Trong hai ngày nay, mực nước sông Hồng đã lên được chừng 50 phân, hiện nay là 1,94m.
Trong tình hình hiện nay, tiết kiệm nước là vấn đề phải làm. Vậy thì số diện tích dự kiến sẽ phải chuyển đổi trong mùa này là bao nhiêu, thưa ông?
Chúng ta hiện đã có chuyển đổi chủ động rồi. Các địa phương cũng đã rất tích cực trong việc này vì chuyển đổi chủ động hai vùng, một là những vùng quá trũng thì không trồng lúa nữa mà chuyển sang nuôi trồng thủy sản, những vùng cao thì chuyển sang trồng các cây sử dụng ít nước. Thực tế của việc chuyển đổi này đã mang lại hiệu quả cao hơn trồng lúa.
Năm ngoái, chính việc xả nước 2 hồ Hòa Bình và Thác Bà để cứu vụ Đông Xuân đã đẩy cả miền Bắc rơi vào tình trạng thiếu điện trầm trọng. Theo đánh giá của ông, khả năng đáp ứng của EVN đối với đề nghị của Bộ sẽ như thế nào cho đến mốc 15/2?
Hiện nay, chúng ta cũng đang có được hai điều thuận lợi. Một là trên thượng nguồn các hồ, mình tăng lượng phát điện lên. Hai là triều cường sẽ dâng nước dưới cửa sông lên, giúp giữ lại nước ở trong sông, vì nếu triều cường kém sẽ kéo tụt nước xuống, ra biển hết và hiệu quả thấp. Nếu EVN có thể tăng lên khoảng 1.300m3/giây của cả 2 hồ Hòa Bình và Thác Bà, đồng thời điều chỉnh lưu lượng phát vào các giờ thấp điểm, đừng để thấp quá như thế này thì sẽ duy trì được mực nước tương đối đều hơn trong cả 24h đồng hồ. Nếu làm như vậy thì chúng ta hoàn toàn có thể đảm bảo được lượng nước canh tác.
Trong trường hợp mực nước ở Hà Nội không được cải thiện đến mức 2,3m, điều gì sẽ xảy ra đối với số diện tích còn lại?
Tôi tin là bên phía EVN sẽ phối hợp tốt với chúng tôi giải quyết tình hình vì thời gian xả cũng không dài lắm, chỉ khoảng 10 ngày. Và sau thời gian gieo cấy, chúng ta vẫn còn một giai đoạn rất quan trọng là tưới dưỡng, chúng tôi cũng đã có trao đổi với bên EVN về một kế hoạch dài hạn của hồ Thác Bà và Hòa Bình từ nay đến tháng 5. Theo đó, EVN sẽ tăng cường lượng xả trên 1.300m3/giây vào vào tháng 3, tháng 4, nên sẽ không có vấn đề gì lo ngại lắm vào những thời điểm này.
Xin cảm ơn ông!
Nguyễn Hiền thực hiện