Phong trào khuyến học phát triển rộng khắp từ mỗi gia đình, dòng họ đến các trường học, cơ quan, đơn vị khối xóm. Tính đến hết năm 2009, toàn tỉnh Nghệ An có 37,8 vạn hội viên Hội Khuyến học (chiếm 13% dân số), 100% cơ sở phường, xã thị trấn thành lập chi hội Khuyến học, 5.494 Ban khuyến học dòng họ. Trong 5 năm từ 2004-2009, toàn tỉnh đã huy động được 107 tỷ đồng cho khuyến học, tặng học bổng và khen thưởng cho 90 vạn lượt học sinh, sinh viên nghèo vượt khó học giỏi.
Vào đầu mỗi năm học với chủ đề "Tháng khuyến học", Hội Khuyến học các cấp đã huy động sự đóng góp của các cấp, các ngành, sự chung tay của các doanh nghiệp, các nhà hảo tâm cùng vào cuộc chăm lo cho sự học của các em học sinh. Điển hình như huyện Anh Sơn với phong trào "Ngày hành động vì sự nghiệp giáo dục", Hội Người cao tuổi ở huyện Nghĩa Đàn với mô hình "Cây chuối khuyến học", Hội Phụ Nữ ở huyện miền núi cao Con Cuông với mô hình "Đàn gà khuyến học…". Chính từ nguồn quỹ khuyến học huy động được, hàng trăm học sinh, sinh viên có hoàn cảnh khó khăn được cấp học bổng, được hỗ trợ sách vở, giấy bút, áo quần đến trường.
Với chủ trương "3 đủ" cho học sinh vùng khó: đủ ăn, đủ mặc và đủ sách vở đến trường, đầu năm học 2009-2010, các cấp Hội đã vận động được trên 13 tỷ đồng, khen thưởng cho 50.000 lượt học sinh, sinh viên. Đồng thời, tỉnh Hội đã trích trên 200 triệu đồng trao tặng học bổng "Tiếp sức đến trường" cho 546 em học sinh có hoàn cảnh khó khăn được tiếp tục đến trường; trao tặng học bổng cho 33 ngàn lượt học sinh, sinh viên nghèo vượt khó với số tiền gần 10 tỷ đồng.
Nét đẹp khai bút đầu Xuân của cha ông được phát triển thành phong trào "Tết khuyến học khuyến tài" và được phát động rộng khắp và nhận được sự hưởng ứng tích cực của mọi tầng lớp nhân dân.
Nhiều địa phương đã đưa ra những cách làm hay như: Khối 9, Phường Trung Đô vào dịp đầu Xuân tổ chức cuộc "Giao lưu Nối vòng tay khuyến học", gặp mặt con em đi làm ăn xa thành đạt trong khối. Một mặt vừa tuyên truyền, "làm gương" cho những học sinh đang ngồi trên ghế nhà trường tích cực học tập, rèn luyện thành tài, vừa vận động nguồn quỹ phục vụ cho công tác khuyến học.
Đồng thời, các gia đình ở tỉnh Nghệ An cũng có cách khuyến học riêng để khuyến khích con em mình vươn lên trong học tập: nếu con (cháu) đạt điểm 10, được giấy khen… sẽ được thưởng 500 - 1.000 đồng rồi bỏ vào hũ tiết kiệm. Đến đầu năm học mới, số tiền này sẽ dùng để mua sách vở, dụng cụ học tập; có gia đình còn có hẳn “hòm quỹ khuyến học” mỗi ngày bỏ vào đó 2.000 đồng cuối năm mua phần thưởng cho con. Nhà nào khá giả thì “treo thưởng” một chuyến tham quan du lịch khi con đạt kết quả học tập tốt.
Nhiều gia đình để có tiền cho con theo học ĐH, CĐ đã phải bán đi nhiều tài sản quý giá nhất trong nhà, thậm chí phải cắm sổ đỏ vay tiền cho con ăn học, nhiều ông bố, bà mẹ theo con ra thành phố bán hàng rong, thu mua đồng nát… kiếm tiền nuôi con ăn học.
Những năm qua, phong trào khuyến học ở các dòng họ phát triển mạnh. Hiện toàn tỉnh có 3.683 dòng họ được công nhận Dòng họ khuyến học. Điển hình có dòng họ Lê Văn (xã Quỳnh Hậu, huyện Quỳnh Lưu) đề ra chủ trương phấn đấu tất cả con cháu trong dòng họ đều học hết THPT, khuyến khích mỗi gia đình có ít nhất một con học tiếp lên ĐH, CĐ. Tính đến hết năm 2009, dòng họ Lê Văn có trên 90 con cháu tốt nghiệp từ ĐH trở lên. Nhiều người thành đạt trở thành giám đốc, chủ doanh nghiệp, giữ các cương vị cao cấp như: Lê Văn Ngữ, Lê Văn Khiêu, Lê Như Cương... Với những thành tựu này, dòng họ Lê Văn được công nhận là dòng họ khuyến học tiêu biểu toàn quốc.
Phong trào "Gia đình hiếu học", "Dòng họ khuyến học" phát triển mạnh là nền tảng vững chắc để xây dựng xã hội học tập, góp phần chấn hưng nền giáo dục nói chung và làm rạng danh đất học Nghệ An nói riêng.
Với những kết quả đạt được, Hội Khuyến học tỉnh Nghệ An 3 lần được Hội Khuyến học Việt Nam tặng cờ thi đua, Bằng khen và kỷ niệm chương "Vì sự nghiệp khuyến học". Đặc biệt, năm 2009, Hội Khuyến học tỉnh vinh dự được Chủ tịch nước tặng thưởng Huân chương Lao động hạng Ba.
Nguyễn Duy - Thanh Phúc