Báo điện tử của báo khuyến học & Dân Trí

Đúng 8 giờ tối ngày 1/12 (8 giờ sáng ngày 2/12 giờ Việt Nam), tức là mất hơn 3 tháng tính từ ngày nhận được báo cáo của Tư lệnh chiến trường Afghanistan, Tướng Stanley McCrystal, về tình hình và những đề xuất liên quan đến Afghanistan, Obama mới đưa ra được quyết định này.

Ông tuyên bố sẽ điều động thêm 30.000 quân tới Afghanistan trong thời gian “nhanh nhất có thể” (chậm nhất là vào mùa hè sang năm) để ổn định tình hình ở đây trước khi chuyển giao trách nhiệm an ninh cho lực lượng địa phương. Ông đã giải thích lý do tăng quân là tiêu diệt tàn quân Taliban và phần tử khủng bố Al-Qaeda. Ông thông báo về tình hình Afghanistan, nói đến những đề nghị của các tướng lĩnh và trấn an dư luận rằng nước Mỹ sẽ không sa lầy ở chiến trường này.

Đề cập đến chính phủ mới ở Afghanistan, Obama tin rằng giải pháp dành cho Afghanistan không chỉ đơn thuần là quân sự. Ông chờ đợi chính phủ của ông Hamid Karzai chứng tỏ quyết tâm mạnh mẽ trong việc quản lý đất nước và đấu tranh chống tham nhũng.

Có tin, không chờ đến khi loan báo quyết định nói trên, tổng thống Mỹ đã ra lệnh thi hành ngay chiến lược mới từ tối 29/11. Những sĩ quan chỉ huy chủ chốt đang trú đóng tại Afghanistan nằm trong số những người đầu tiên được thông báo về quyết định của Tổng thống và những quân nhân Mỹ tăng viện đầu tiên sẽ được nhanh chóng triển khai tại các tỉnh nằm ở phía đông và phía nam Afghanistan.

Một dấu hiệu tích cực, nhiều dấu hỏi

Có chút dấu hiệu tích cực trước khi ông Obama có bài phát biểu tại West Point, nơi những thanh niên nam nữ trẻ tuổi sẽ được đưa sang phục vụ ở Afgfhanistan sau ngày họ tốt nghiệp. Dấu hiệu đầu tiên là chính phủ Anh thông báo sẽ gửi thêm 500 quân, trong khi báo chí Pháp tiết lộ Pháp đang cân nhắc đề nghị gửi thêm ít nhất 1.500 binh sĩ mà Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton đã yêu cầu.

Nhưng nếu xem xét tin - cho rằng Obama đã đề nghị các nước châu Âu là thành viên của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) đóng góp thêm 10.000 binh sỹ cho lực lượng liên quân tại Afghanistan, nhưng Pháp và Đức đã từ chối con số này - thì những dấu hiệu trên không phải là đáng mừng với người đứng đầu lực lượng quân đội Mỹ. Giới phân tích quân sự cho rằng nhiều nước châu Âu bắt đầu nghĩ cuộc xung đột này là vô nghĩa, nhiều chính phủ nhận định họ sẽ không thành công và đạt được mục tiêu ở Afghanistan. Francois Heisbourg, cố vấn đặc biệt của Viện Nghiên cứu Chiến lược ở Pari, nói: "Rõ ràng các nước châu Âu sẽ không nỗ lực nhiều trong vấn đề này. Thậm chí Paris dường như không chuẩn bị để đối phó với dư luận" cho bất kỳ động thái tăng quân nào.

Trong khi đó, nội trong Nhà Trắng cũng gặp sự chỉ trích của phe Dân chủ cho rằng việc tăng thêm chi phí quân sự là tăng thêm gánh nặng cho ngân sách hiện đang bị nợ nần chồng chất và làm cho những ưu tiên chi tiêu nội địa gặp nhiều rủi ro. Người phát ngôn Nhà Trắng Robert Gibbs đã thừa nhận với mỗi một binh lính bổ sung, Mỹ sẽ tiêu tốn 1 triệu USD/năm, đó là chưa kể chi phí phụ trội cho việc huấn luyện và duy trì lực lượng an ninh. Lầu Năm Góc đã chi trên 150 tỷ USD vào cuộc chiến này. Người dân Mỹ muốn biết số tiền này được lấy ở đâu, trong bối cảnh kinh tế suy thoái và thâm hụt ngân sách cao.

Chưa hết, Tư lệnh Mỹ tại Afghanistan Stanley McCrystal xin tới 40.000 quân, nhưng ông Obama chỉ đồng ý với con số 30.000. Dư luận cho rằng “bấy nhiêu” là không đủ, nếu theo đúng chiến lược đang được quân đội Mỹ thực hiện ở Afghanistan . Ngoài ra, theo dự đoán của một số nhà phân tích chiến lược ở Washington, số lượng binh sĩ tăng cường cho Afghanistan sẽ không được đưa ồ ạt vào chiến trường mà sẽ được thực hiện qua nhiều giai đoạn, và sớm nhất cũng phải đến cuối năm tới mới hoàn tất.

Obama cũng không thể phớt lờ sự thật là dư luận người dân Afghanistan không mấy thiện cảm với sự hiện diện của lực lượng binh sĩ đa quốc gia. Và cho dù Obama đưa ra những trấn an và cam kết không sa lầy ở Afghanistan, người dân Mỹ cũng đang ngày một băn khoăn khi thấy Mỹ ngày một gắn chặt hơn với cuộc chiến đã bước vào năm thứ 9.

Afghanistan là đất nước Trung Á, giáp giới với Iran, Pakistan, Trung Quốc, Tajikistan, Uzbekistan và Turkmenistan.

Ông Hamid Karzai lãnh đạo nước này từ năm 2001, khi lực lượng Afghanistan do Mỹ hậu thuẫn chấm dứt 5 năm cầm quyền của phong trào Hồi giáo Taliban.

Karzai được bầu làm tổng thống của chính phủ lâm thời Afghanistan lần đầu tiên tại hội nghị Bonn tổ chức tháng 12/2001 và đã được hai lần tái cử kể từ đó.

Dân số Afghanistan gần 30 triệu. Tuổi thọ với cả nam lẫn nữ chỉ khoảng 45.

Khoảng 42% người Afghanistan là người sắc tộc Pashtun và 27% là người Tajik. Chỉ 28% người Afghanistan biết chữ.

Theo bảng xếp hạng năm 2009 của Cơ quan Phát triển Con người Liên Hợp Quốc, kinh tế Afghanistan đứng thứ 181 trong số 182 nước trên thế giới.

Trước khi Mỹ và Anh có quyết định bổ sung quân mới, có khoảng 110.000 lính nước ngoài từ 42 nước đang hoạt động tại Afghanistan dưới sự chỉ huy của Lực lượng Hỗ trợ An ninh Quốc tế (ISAF) do NATO thành lập tháng 12/2001.

Mỹ có số quân đông nhất với tổng cộng là 68.000. Anh, có 9.000 quân, là nước có số quân đông thứ hai trong ISAF và sẽ triển khai thêm 500 quân trong tháng này. Đức đứng thứ ba với 4.365 quân và tiếp đó là Pháp: gần 4.000 quân.

Bạo lực vẫn leo thang bất chấp hàng chục nghìn lính nước ngoài được bổ sung để đối phó với tình trạng nổi loạn gia tăng của tàn quân Taliban.

Khoảng 1.530 lính nước ngoài đã bị giết ở Afghanistan kể từ khi cuộc chiến bắt đầu tháng 12/2001. Mỹ đã mất 928 lính, Anh mất 236 và các nước thuộc NATO mất 368.

Khoảng 800 dân thường đã thiệt mạng chỉ tính trong 5 tháng đầu năm nay, tăng 24% so với cùng kỳ năm ngoái.