(Dân trí) - Khai mạc ngày 8/7 tại L’Aquila - Italia, nơi vừa bị động đất tàn phá, Hội nghị Thượng đỉnh G8 lần này làm việc với nỗ lực khôi phục những gì đã đổ vỡ, nhưng giới phân tích nhận định kết quả thu được cũng sẽ mang hơi hướng bầu không khí "hậu động đất".
Các nhà lãnh đạo G8 tham dự hội nghị.
Chương trình tham vọng
Nhóm G8 gồm Anh, Canada, Pháp, Đức, Italia, Nhật Bản, Nga và Mỹ. Theo chương trình công bố thì trong ba ngày, các nhà lãnh đạo hàng đầu của nhóm sẽ thảo luận một loạt vấn đề nóng trên thế giới, từ khủng hoảng kinh tế đến ô nhiễm môi trường thế giới, từ đề xuất những phương hướng mới trong lĩnh vực trao đổi thương mại thế giới, đến đưa ra những chương trình hỗ trợ các vùng nghèo đói.
Tại hội nghị lần này, Nga và Brazil sẽ vận động thế giới ủng hộ ý kiến sử dụng một đồng bạc khác làm căn bản và dự trữ ngoại tệ toàn cầu, thay thế đồng USD với lập luận tích trữ quá nhiều đồng USD sẽ đứng trước nguy cơ thiệt hại lớn khi đồng tiền của Mỹ mất giá. Mục tiêu chính nữa là cam kết giảm 80% lượng khí thải gây hiệu ứng nhà kính vào năm 2050 – một thỏa thuận có ý nghĩa trước hội nghị thượng đỉnh về môi trường ở Copenhagen (Đan Mạch) vào cuối năm nay, khi các nước thành viên Liên Hợp Quốc sẽ phải tìm kiếm một thỏa thuận mới thay thế cho Nghị định thư Kyoto sắp hết hiệu hực.
Vấn đề giúp các nước nghèo - đặc biệt là các quốc gia châu Phi - cũng sẽ được bàn bạc tại Hội nghị G8, với sự tham dự của 9 nhà lãnh đạo châu Phi khách mời. Phái đoàn Mỹ, do Tổng thống Barack Obama dẫn đầu, dự kiến đề nghị lập Quỹ An ninh lương thực trị giá 15 tỷ USD cho khu vực nghèo khó này. Ông Obama đã đề nghị khoản tài trợ 3-4 tỷ USD cho các chương trình an ninh lương thực trong vòng 3 năm tới.
Cuộc họp của G8 diễn ra trong bối cảnh thực tế là nhóm này không còn là người khổng lồ kinh tế của thế giới, sau những tác động khủng khiếp của cuộc khủng hoảng kinh tế-tài chính vẫn đang tiếp diễn. Sự trỗi dậy của Trung Quốc - nền kinh tế thứ hai thế giới sau Mỹ, hiện chưa được kết nạp vào G8 - cũng như sự vươn lên mạnh mẽ của những nền kinh tế mới như Brazil, Ấn Độ hay Nam Phi cho thấy cán cân kinh tế toàn cầu đã không còn nghiêng về phía những nước giàu có ở phương bắc của G8. Khủng hoảng của Mỹ và đồng USD cho thấy nhóm này đã mất đi vị thế chỗ dựa duy nhất. Các cường quốc trong G8 đang phải đối mặt với sự thật mất dần tầm quan trọng trong nền kinh tế toàn cầu, thậm chí có cả những lời kêu gọi giải tán.
Những hoài nghi
Chưa tính đến tình trạng chia rẽ quan điểm về vấn đề kinh tế của các nhà lãnh đạo G8, cuộc gặp thượng đỉnh Nga-Mỹ ngay trước hội nghị và sự vắng mặt của chủ tịch Trung Quốc Hồ Cẩm Đào vì vấn đề Tân Cương đã khiến chính những người tham dự cảm thấy hụt hẫng. Nhưng thực ra, đã từ nhiều năm nay, dư luận cũng đã “quen” không chờ đợi nhiều vào những cuộc họp thượng đỉnh như thế này của G8.
G8 có thể được hiểu là một Hội nghị thượng đỉnh thường niên với một chủ tịch luân phiên mỗi năm, nơi tạo cơ hội để các cường quốc thế giới gặp gỡ vào thảo luận những vấn đề nóng. Thực tế những năm qua cho thấy, các quyết định được G8 đưa ra chỉ là những lời hứa suông. Nhưng cũng phải nói rằng một tổ chức thiếu sự góp mặt của các cường quốc kinh tế mới nổi cũng khó đưa ra được những đường lối hoàn toàn có tính khả thi cụ thể.
Một nguyên nhân nữa khiến dư luận hoài nghi về kết quả cuộc họp lần này là bên cạnh G8, từ lâu đã xuất hiệu những G17 hay G20 chuyên nhằm xử lý từng vấn đề một. Ví dụ như G20 được tổ chức sắp tới ở Pittsburgh là đề bàn về kinh tế thế giới và hội nghị thượng đỉnh về môi trường thế giới sẽ được tổ chức vào tháng 12 sắp tới ở Copenhagen (Đan Mạch). Chính điều này đã khiến các cuộc gặp của G8 trở thành mang tính hình thức hơn là thực chất.
Hiện đang xuất hiện luồng ý kiến cho rằng không cần thiết phải duy trì một G8 bên cạnh một G20 - tổ chức gồm các nước G8 và một số thị trường mới nổi như Brazil, Trung Quốc, Ấn Độ và Nam Phi, đang chứng tỏ hoạt động hiệu quả hơn. Rõ ràng là từ khi bùng nổ khủng hoảng kinh tế, G8 hầu như chỉ làm được một việc là đưa ra những tuyên bố chung chung, gánh nặng giải quyết khủng hoảng được chuyển sang nhóm G20.
Trên đây là những cơ sở để nhiều nhà phân tích châu Âu nhận định các cuộc họp của G8 lần này cũng sẽ không mang lại kết quả thực sự, nhóm này không còn thích hợp với hầu hết các vấn đề quan trọng vì nó không thể tự đối phó với các vấn đề về môi trường, thương mại, tài chính quốc tế nếu thiếu sự đóng góp của Trung Quốc, Ấn Độ, Brazil hay Nam Phi. Thái độ hoài nghi này xuất hiện ngay từ chính các quan chức cấp cao, khi Thủ tướng Đức Angela Merkel tuần trước nói: “Các nước công nghiệp hóa không thể tự mình giải quyết các vấn đề mà thế giới đang phải đối mặt”.
Nguyễn Viết
Tổng hợp