Nghe tiếng khách lạ cụ Chấn cố gắng ngồi dậy, hai tay run rẩy vịn thành giường. Con cụ, một ông lão cũng gần... tuổi 80 đến nâng cụ dậy. Cụ Chấn móm mém cười: “Tôi yếu lắm rồi. Không biết sống có thọ không”…
Cụ Đoàn Văn Chấn, 115 tuổi, sinh sống ở cù lao ông Chưởng, một cù lao rộng lớn, trù phú nhất miệt đồng bằng sông Cửu Long, cũng là nơi có nhiều cụ thọ cao nhất miền Tây...
Cụ ông 115 tuổi
Nằm cách thành phố Long Xuyên chừng hơn 10km, qua bến đò Sơn Đốt (huyện Châu Thành). Từ bên kia huyện nhìn qua cù lao ông Chưởng chỉ thấy một màu xanh ngút ngàn, yên ả. Nhưng qua cù lao, mới thấy nó không yên ả, thanh bình như cái vẻ bề ngoài, nhà cửa san sát, chen chúc nhau, cũng ồn ã, náo nhiệt không khác chi thành phố Long Xuyên.
Qua được bến đò, hỏi ông Đoàn Văn Chấn, cụ ông 115 tuổi, không người lớn người nhỏ nào lại không biết. Dòng tộc cụ ông Đoàn Văn Chấn là một trong số ít dòng tộc, sinh sống hàng trăm năm ở đây, khai phá mảnh cù lao mang tên ông Chưởng này. Nhà ông Chấn chỉ cách bến đò Sơn Đốt chừng nửa cây số. Khi chúng tôi đến, cụ Chấn nằm trên sập gụ miền Tây.
Giờ cụ Chấn đã yếu đi nhiều, so với cách đây hơn 2 năm, khi chúng tôi có dịp ghé thăm cụ. Nhưng cụ còn minh mẫn, nghe tiếng người lạ, trầm ngâm một lúc rồi cụ khẳng định rằng chúng tôi từ TPHCM xuống.
Cụ chỉ nhớ thế, cũng bởi cụ chỉ gặp chúng tôi có đúng một lần. Duy có điều, da dẻ của cụ vẫn hồng hào không nhăn nhúm. Tai cụ đã lãng, khi muốn nói, hay muốn hỏi cụ chuyện gì, đều phải ghé sát vào tai, cụ mới nghe. Giọng của cụ cũng yếu đi nhiều, răng cụ rụng hết. Khó khăn lắm, chúng tôi mới có thể hỏi chuyện cụ, và cũng thật khó khăn, phải nhờ con của cụ là ông Đoàn Văn Tiển - người con thứ sáu của cụ, cũng gần tuổi 80, làm “phiên dịch”, chúng tôi mới trò chuyện với cụ dễ dàng...
Cho đến giờ, ông Tiển còn giữ nhiều giấy tờ của gia đình, trong đó có thẻ căn cước có số 06488373 mang tên Đoàn Văn Chấn do chính quyền chế độ cũ cấp ngày 29/6/1970, sau này, có nhiều đợt đổi lại chứng minh nhân dân, nhưng lúc ấy, cụ Chấn đã gần 80 tuổi, không biết sống chết thế nào. Nên bây giờ, cụ Chấn chỉ có cái thẻ căn cước này chứng minh cái tuổi 115 của cụ.
Ông Tiển cho biết, vào năm 1955 cụ đã được cấp thẻ căn cước một lần rồi. Trên thẻ căn cước này ghi rõ cụ Đoàn Văn Chấn sinh năm 1894, tại Nhơn Mỹ, Long Xuyên, cha tên Vệ, mẹ là Trịnh Thị Thoại. Thẻ này còn có những chỉ số: ông cao 1m60, nặng 55kg.
Ông Tiển chỉ lên hàng cột nhà, trên ấy, ông Tiển trang trọng treo lên những bằng khen của hội người cao tuổi Việt Nam, mừng thọ cụ Đoàn Văn Chấn, bằng ghen gần nhất ghi: Mừng thọ cụ Đoàn Văn Chấn, 114 tuổi ấp Nhơn An, xã Nhơn Mỹ huyện Chợ Mới, tỉnh An Giang. Bằng khen do ông Nguyễn Tấn Trịnh - Chủ tịch Hội người cao tuổi Việt Nam ký vào năm 2008. Trên cột nhà, có treo khoảng 10 bằng khen như vậy, từ năm cụ Chấn 100 tuổi đến nay...
Trong bức hình gần đây nhất, ngươi ta vẫn còn thấy một cụ già râu tóc bạc phơ, tiên phong đạo cốt, khi cụ Chấn ở vào tuổi bách niên. Bây giờ thì cụ không còn cái vẻ thanh cao, thoát tục ấy nữa. Cuối năm ngoái, con cháu cụ đã phải cắt tóc, cạo râu cho cụ để cụ sinh hoạt được dễ dàng, một phần bớt nóng bức...
Cụ Chấn có đến 9 người con, vợ cụ mất khi cụ mới 46 tuổi. Sau khi vợ qua đời cụ ở vậy, nuôi các con khôn lớn, rồi lần lượt dựng vợ gả chồng cho từng người. Các con cụ nay còn 3 người và cả 3 người đều vẫn mạnh khỏe. Người con thứ ba là bà Đoàn Thị Hiên, nay đã 84 tuổi, hiện cũng sống tại cù lao và người con gái thứ bảy là bà Đoàn Thị Luyến, nay cũng đã 70 tuổi. Con của cụ Chấn cũng đều đã lên... lão, cùng sinh hoạt trong Hội người cao tuổi như cha mình...
Bây giờ, cụ Chấn cũng không nhớ nổi cụ có bao nhiêu cháu, chắt, cụ chỉ biết là nhiều lắm, hỏi cụ, cụ nói: “Có khi đến cả trăm đứa”. Ông Tiển nhẩm tính (bởi ngay cả ông cũng không nhớ hết), cả cháu và chắt của cụ Chấn cũng phải lên đến gần 100 người...
Con cháu cụ Chấn phần đông vẫn ở quanh cù lao ông Chưởng. Cụ Chấn hiện ở với ông Tiển. Trong mái nhà cổ kính ấy, thường xuyên chỉ có 3 người già, cụ Chấn và vợ chồng ông Tiển, người ít tuổi nhất trong nhà - vợ ông Tiển, năm nay cũng đã xấp xỉ 70 tuổi.
Cụ Chấn được bố trí nằm ngay cửa ra vào, bên đối diện là ông Tiển, giữa nhà là bàn thờ gia tiên. Mỗi khi cần việc gì cụ không còn kêu con cháu như ngày nào được nữa, cụ chỉ cần đập đập vào chiếc sập gụ cho phát ra tiếng kêu, con cháu cụ chạy tới. Lâu lâu, cụ lại được ông Tiển dìu dậy, dắt ra trước nhà tập... thể dục. Cụ hay bám vào hai vai ông Tiển, hai cha con đi vòng quanh sân cho đến khi nào thấm mệt thì vào nghỉ.
Người đã yếu nhiều, mắt đã mờ hẳn, nhưng cụ Chấn vẫn còn khá minh mẫn. Ngày giỗ của những người thân trong gia đình, dòng tộc cụ đều nhớ như in. Cụ vẫn nhớ tên từng người con, cháu của mình, chỉ có hàng chắt là cụ không thể nhớ hết...
Có lần, đang tập thể dục thì cụ Chấn đòi đi... lội (bơi), nhà cụ Chấn nằm cách sông Hậu không xa, chỉ hơn 100m. Nghe cha đòi đi lội, ông Tiển giật mình, cụ chỉ bảo, cụ thèm tắm dưới sông, lâu lắm rồi, cụ không được ra sông rồi còn gì. Nghe cha nói thương đứt ruột, biết cha nhớ nước, nhưng ông Tiển cũng đâu dám chiều theo. Hơn 110 tuổi, biết cụ sẽ thế nào nếu xuống dưới sông. Nhưng nghe cụ năn nỉ quá ông Tiển dẫn cha ra sông, dìu xuống bến, cho cha được chạm tay vào dòng nước đục ngầu phù sa sông Hậu, dòng nước bao bọc cuộc đời cha con ông....
Càng ngày, mắt cụ Chấn ngày một yếu dần, có hôm, cụ ngồi trước mặt ông Tiển rồi bàn, cụ chẳng còn nhìn thấy gì nữa, những thứ trước mặt, ngày một mờ đi trong mắt cụ. Nghe cha bệnh, ông đưa cha sang Long Xuyên để chữa mắt cho cha, cũng tiện khám tổng quát cho cụ. Đến bệnh viện, các bác sĩ đã phải mất cả ngày kiểm tra, “nghiên cứu” rồi đưa ra kết luận: Những bộ phận trong cơ thể cụ đều đã... quá tuổi. Có bệnh cũng khó có thể chữa trị. Đôi mắt của cụ cũng vậy.
Có bữa, ngồi trước nhà nhâm nhi trà với ông Tiển, dường như ngẫm nghĩ đến cái tuổi quá... già của mình, cụ đùa bảo với ông Tiển rằng: “Có lẽ Diêm vương quên tía rồi?!”.
Bí quyết trường thọ
Vào dịp Tết nguyên đán năm 2003, cụ Đoàn Văn Chấn (khi ấy tròn 110 tuổi) vinh dự được Chủ tịch nước Trần Đức Lương trao tặng phần quà mừng thọ là một xấp vải lụa Hà Đông. Khi nhận quà tặng vào năm 2003 cùng với cụ Chấn, ấp Nhơn An, xã Nhơn Mỹ, cù lao Ông Chưởng còn một cụ bà nữa cụ tên Nguyễn Thị An, cụ An sống đến tuổi 114, cụ mới qua đời cách đây không lâu. Ấp Nhơn An còn được người trong ấp gọi là ấp trường thọ...
Khi nghe cụ Chấn có khách, con cháu và hàng xóm cụ kéo đến chật nhà, nói là con cháu cụ, nhưng cũng đều đã lên ông lên bà. Mọi người kể cho chúng tôi nghe nhiều chuyện về cụ Chấn. Cụ được người dân trong vùng kính trọng như một già làng. Thời trẻ, cụ Chấn không theo học Pháp ngữ mà cụ học chữ Nho. Sau này, nhờ vốn chữ Nho ấy, cụ trở thành thầy “tướng số” trong vùng. Thời cụ còn khỏe, từ ma chay, cưới hỏi, chuyện lớn chuyện nhỏ gì trong cái ấp Nhơn An này người ta cũng đều đến hỏi ý kiến cụ. Mọi người bảo với chúng tôi rằng, cụ Chấn sống hiền lành, đạo đức lắm, cả đời cụ, có lẽ chưa làm mếch lòng ai.
Tôi hỏi cụ về “bí quyết” trường thọ, cụ Chấn cười, câu trả lời của cụ chỉ là nụ cười hiền hậu ấy! Ông Tiển thì bảo, có lẽ, cụ sống thọ nhờ cái nết hiền lành và sự lạc quan. Cụ Chấn luôn bảo ban mấy người em, con cháu, mình phải ráng sống: “Tập tánh không hờn giận ai, không biết nóng giận là gì. Yên ổn, an nhàn tự tại là do nơi mình mà ra. Ở hiền thì gặp lành, điều dữ tránh đi”...
Trong thời gian trò chuyện với cụ Chấn, chúng tôi cố gắng tìm ra những ưu điểm trong cuộc sống, “bí quyết” trường thọ của cụ Chấn. Nhưng chúng tôi không thể tìm ra câu trả lời, cụ cũng sinh sống làm lụng như bao người dân vùng này, cũng từng vẫy vùng sông nước lặn lội với đủ thứ nghề, lam lũ nuôi gần chục người con.
Cụ không phải mẫu người kiêng cữ rượu, cụ cũng uống được một vài ly nhưng không bao giờ uống đến say. Trà cũng nhâm nhi... Nếu có chăng chỉ là cụ ít bệnh tật, từ nhỏ đến tuổi này, lâu lâu cụ chỉ bị cảm cúm vài ngày, hắt hơi sổ mũi vài ba bận, còn thì chẳng bao giờ cụ đụng đến một viên thuốc. Người miền Tây xưa nay, thọ đến bách niên đã hiếm, nay cụ Chấn đã sống qua ba thế kỷ, vẫn minh mẫn, thì đúng là chuyện lạ.
Vào năm 2008, Hãng Thông tấn AP đã thông tin về một trong những người sống thọ nhất thế giới hiện nay theo sách kỷ lục Guinness, bà Edna Parker, người Mỹ đã tổ chức lễ thượng thọ 115 tuổi. Tại buổi lễ này, cụ bà Parker đã thả 115 quả bóng lên bầu trời để đánh dấu mốc quan trọng trong cuộc đời cụ. Theo Tổ chức Nghiên cứu Lão khoa, một tổ chức có trụ sở tại California chuyên nghiên cứu thông tin về những người sống rất thọ, hiện trên thế giới chỉ có 75 người - gồm 64 cụ bà và 11 cụ ông, sống từ 110 tuổi trở lên.
Không biết, trong danh sách của Tổ chức Nghiên cứu Lão khoa của Mỹ ấy, có tên cụ Đoàn Văn Chấn của Việt Nam hay không?
Theo Thuận Thiên
An ninh Thế giới