Tình trạng khai thác vàng trên sông Lam ngày vẫn diễn biến phức tạp.... (Ảnh: Nguyễn Duy)
Trước hết chúng ta phải khẳng định về chủ trương tận dụng khai thác vàng trên sông Lam khu vực lòng hồ của thuỷ điện Bản Vẽ và thuỷ điện Khe Bố là một chủ trương đúng. Vừa để tận thu một lượng tài nguyên không nhỏ trước khi bị nước lòng hồ dâng ngập sâu, gây lãng phí, vừa tăng thêm ngân sách, tạo nguồn thu cho các huyện đầu tư xây dựng hạ tầng cơ sở cho sự nghiệp xây dựng và phát triển kinh tế của từng địa phương nói riêng, sự nghiệp công nghiệp hoá - Hiện đại hoá đất nước nói chung.
Điều đáng bàn là khâu hoàn thổ (trả lại mặt bằng sau khai thác) sau khai thác không làm được, làm ảnh hưởng, thay đổi dòng chảy gây nên lở đất, gây ách tắc giao thông đường thuỷ, để nhân dân không đồng tình. Theo chúng tôi trách nhiệm này thuộc về chính quyền các cấp từ xã đến huyện, đến tỉnh phải chịu trách nhiệm?
Bởi lẽ trong văn bản trước khi cho phép khai thác đều ghi rõ: “ ... Sau khi khai thác xong đến đâu phải trả lại mặt bằng đến đó và không được làm ô nhiễm môi trường nước sông...”. Việc lãnh đạo tỉnh duyệt cho khai thác có tính đến ảnh hưởng môi trường nhưng có thể phải chấp nhận!
Vấn đề là ô nhiễm, nhưng không làm ảnh hưởng lớn đến môi trường sinh thái và có thể khắc phục được, nếu chính quyền từ cơ sở đến tỉnh làm tròn trách nhiệm như: Thường xuyên kiểm tra đôn đốc, nhắc nhở các tàu vàng, nhà thầu khai thác đến đâu hoàn thổ đến đó mới cho khai thác tiếp.
Đã khiến cho nhiều vùng đất sản xuất của nhân dân ở hai bên bờ sông Lam bị sạt lở.... (Ảnh: Nguyễn Duy)
Sở Tài nguyên - Môi trường phải tham mưu cho uỷ ban nhân dân tỉnh thường xuyên vể tình hình khai thác, nhất là việc ảnh hưởng môi trường nước, không hoàn thổ, gây ách tắc giao thông đường thuỷ... để uỷ ban nhân dân tỉnh có chủ trương tiếp tục cho khai thác hay đình chỉ! Thực tế chính quyền các cấp gần như không làm tròn trách nhiệm và cơ quan Tài nguyên - Môi trường không tham mưu được.
Hậu quả là tất cả các điểm khai thác đều “ăn xong” để đó! Không có điểm nào hoàn thổ. Từ chỗ điểm này không làm, điểm tiếp theo không làm, nên bây giờ suốt dọc các sông (sông Lam, sông Hiếu) đất đã ngổn ngang làm cho giao thông ách tắc, dòng chảy thay đổi gây lở đất, làm thiệt hại lớn cho nhân dân, thậm chỉ đe doạ đến tính mạng tài sản, nhà cửa, đất đai của bà con sống ven sông.
Tất cả văn bản hợp đồng, giấy phép cho khai thác, tỉnh đều gửi đến tận các huyện, huyện nào cũng tổ chức quán triệt, nhưng vấn đề là nhận văn bản không nghiên cứu, quán triệt xong để đó không làm. Ngay cả chúng tôi những người làm công tác nắm bắt dư luận cũng chỉ nhận được sự phàn nàn của nhân dân, qua báo chí chưa thấy một văn bản nào của chính quyền từ cơ sở đến huyện, đến tỉnh đề nghị.
Tỉnh Nghệ An cần có biện pháp cứng rắn trong việc quản lý khai thác vàng bừa bãi như hiện nay trên các sông như sông Lam và sông Hiếu... gây sạt lở. (Ảnh: Nguyễn Duy)
Sau khai thác dòng sông bị biến dạng, đất đá chất cao từng cồn, từng đống thậm chí có nơi chất cao như núi giữa sông ai cũng biết! Chỉ có chính quyền không biết hoặc biết nhưng thiếu trách nhiệm?!
Chính từ chỗ không biết và thiếu trách nhiệm của chính quyền, đã làm hỏng chủ trương lớn của tỉnh. Tạo sự bức xúc trong nhân dân, gây lãng phí nguồn tài nguyên lớn bị bỏ phí dưới lòng hồ, sau này khó có thể khai thác được!
Đề nghị chính quyền các cấp hãy vào cuộc, phải tăng cường trách nhiệm với dân với Đảng, phải làm tròn trách nhiệm quản lý Nhà nước trước Đảng, trước nhân dân. Cấp uỷ Đảng các cấp cũng cần đề cao trách nhiệm trong khâu lãnh đạo, kiểm tra và giám sát hoạt động của chính quyền, để kịp thời khắc phục ngay những yếu kém trong khâu quản lý nhà nước.
Mong rằng bài học yếu kém trong quản lý của chính quyền trong việc khai thác vàng trên sông, sẽ được rút kinh nghiệm, để quản lý tốt hơn cho các dự án sau này!
Phùng Văn Mùi