Thứ Ba, 16/06/2009 - 10:25

Chức năng của Ban đại diện cha mẹ học sinh

Dân trí Sau khi đọc bài “Cuộc họp phụ huynh học sinh cuối năm” và “Cần đổi mới hoạt động của Hội phụ huynh học sinh” của tác giả Trần Huy Thuận, chúng tôi muốn bàn thêm về chủ đề này.

Trước hết xin thống nhất về tên gọi của tổ chức theo đúng tinh thần văn bản quản lý nhà nước đang có hiệu lực. Tại Quyết định số 11/2008/QĐ-BGDĐT ngày 28/3/2008, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành “Điều lệ Ban đại diện cha mẹ học sinh” (áp dụng cho các trường mầm non và phổ thông). Như vậy, trước đây chúng ta gọi là Hội phụ huynh, nay Bộ GD-ĐT đã điều chỉnh là “Ban đại diện cha mẹ học sinh”.
 
Qua hai bài viết của tác giả Trần Huy Thuận và từ thực tiễn dạy học, chúng tôi nhận thấy mặc dù đã ra đời hơn 1 năm, song “tinh thần” của bản Điều lệ của Bộ GD-ĐT vẫn chưa “thấm nhuần” đến cơ sở. Sự chậm trễ như vậy cũng không hiếm hoi gì đối với các văn bản pháp quy.
 
Nhiệm vụ của Ban đại diện cha mẹ học sinh (HS) các lớp được quy định như sau: “… Phối hợp với giáo viên chủ nhiệm tổ chức các hoạt động giáo dục học sinh; Tham gia giáo dục đạo đức cho học sinh; bồi dưỡng, khuyến khích học sinh giỏi, giúp đỡ học sinh yếu kém, vận động học sinh đã bỏ học trở lại tiếp tục học tập; giúp đỡ học sinh nghèo, có hoàn cảnh khó khăn, học sinh khuyết tật, tàn tật”. (Trích Điều 4). Như vậy, trên nguyên tắc “giấy trắng mực đen” thì Ban đại diện cha mẹ HS không hề có nhiệm vụ, chức năng “tạo điều kiện giúp các thầy cô có thêm thu nhập” (hay “cảm ơn thầy cô” như bác Trần Huy Thuận viết).
 

Ý kiến của bạn về vấn đề này xin gửi đến Diễn đàn Dân trí qua địa chỉ e-mail: thaolam@dantri.com.vn

Điều lệ cũng quy định kinh phí của Ban đại diện cha mẹ HS lấy từ sự đóng góp, tài trợ tự nguyện, không bắt buộc của cha mẹ HS và được dùng vào mục đích phối hợp với nhà trường để giáo dục HS. Nguồn quỹ này cũng chỉ được chi sau khi có sự thống nhất của toàn thể cha mẹ HS.
 
Quy định thì như vậy, nhưng trong thực tế nó đã bị “biến dạng” đi theo một chiều hướng không mấy tốt đẹp. Đó là nhà trường và nhiều giáo viên (GV) chủ nhiệm đã “bật đèn xanh” cho Ban đại diện thu “càng nhiều càng tốt” và coi như là một khoản để bồi dưỡng thêm cho thầy cô. Thậm chí, có trường còn “xúi giục” Ban đại diện cha mẹ HS đứng ra thu những khoản trái quy định đã bị cấm như tiền xây dựng trường, tiền hỗ trợ thi tốt nghiệp…
 
Đây là một vấn đề tế nhị, thực ra vẫn có những phụ huynh có điều kiện, thực tâm muốn đóng góp để giúp đỡ nhà trường, đặc biệt là giúp đỡ thầy cô. Song cũng có nhiều phụ huynh hoàn cảnh gia đình hết sức khó khăn, nhưng đành phải thắt lưng buộc bụng để đóng góp theo kiểu “tự nguyện bắt buộc”.
 
Vì vậy, cần triệt để phát huy tinh thần dân chủ, tự nguyện. Trước hết, nhà trường và GV chủ nhiệm không được gợi ý về mức thu, không coi Quỹ ban đại diện cha mẹ HS là một nguồn thu bổ sung cho trường cho lớp, mà đây là một loại quỹ đúng với tinh thần tự nguyện.
 
Ban đại diện cha mẹ HS trường, lớp phải thực hiện đúng tinh thần đó, nghĩa là chỉ vận động, không nêu ra mức tối thiểu chung, tùy vào khả năng, tấm lòng của mỗi phụ huynh; nên miễn cho gia đình khó khăn. Quỹ thu được bao nhiêu cũng tốt, có nhiều chi nhiều, được ít thì “liệu cơm gắp mắm” cho vừa khéo. Vì thực ra, không có quỹ này thì mọi hoạt động giáo dục của nhà trường vẫn diễn ra bình thường.
 
Những hành vi nhắc nhở, phân biệt đối xử với HS vì bất cứ lí do gì phải tuyệt đối nghiêm cấm. Nói chung, nhà trường (Hiệu trưởng) và các GV chủ nhiệm nên có cách ứng xử đàng hoàng, minh bạch trong mối quan hệ với cha mẹ HS, tránh cách ứng xử nhập nhèm, không trung thực và thiếu trong sáng.
 
Mặc dù đây là Điều lệ của Bộ GD-ĐT, song chỉ có giá trị ràng buộc đối với nhà trường và GV chủ nhiệm, chứ không hề có giá trị ràng buộc đối với cha mẹ HS. Nghĩa là cha mẹ HS muốn đi họp thì đi, muốn góp quỹ thì góp; không đi họp, không đóng góp quỹ thì cũng chẳng sao. Miễn rằng các em hs học tập, rèn luyện tốt là được.
 
Tôi là GV THPT, khi nhắc HS mời các phụ huynh đến họp, một số em báo cáo lý do cha mẹ bận không đến được, tôi nói: “Không sao cả, thầy sẽ gửi kết quả học tập, rèn luyện của các em về cho cha mẹ biết, còn bố mẹ các em có thể không đến họp”. Thế là buổi họp phụ huynh của lớp tôi vắng nhiều người, và tôi bị một phụ huynh “phê bình”. Một số GV “dọa” rằng nếu em nào bố mẹ không đi họp thì sẽ bị phê bình, hạ hạnh kiểm… là cực kì vô lý, và HS có thể khiếu nại với các cơ quan quản lý giáo dục.
 
Nói thế để thấy cần thiết phải thay đổi phương thức hoạt động của các ban đại diện cha mẹ HS sao cho thiết thực, hiệu quả hơn như bác Trần Huy Thuận đã đề xuất. Đúng là không cần thiết phải tổ chức các cuộc họp định kì có tính hình thức mà nên làm linh hoạt hơn thông qua Sổ liên lạc, thư từ, điện thoại, email, trực tiếp trao đổi…
 
Về phương thức tổ chức, điều hành cuộc họp cha mẹ học sinh cũng nên có những điều chỉnh sao cho bảo đảm tính văn hóa, nhân văn. Việc thông báo kết quả học tập, rèn luyện của con em là cần thiết, song cũng nên thực hiện sao cho tế nhị. Nên động viên, khích lệ những em có tiến bộ, dù ít. Tránh biến cuộc họp thành một cuộc “đấu tố” phụ huynh có con em chậm tiến.
 
Một số GV chủ nhiệm coi cuộc họp như nơi để “xả xú páp”, coi việc thông báo kết quả yếu kém của HS trước cuộc họp như một hình thức trừng phạt HS. Đây là một quan niệm hết sức sai lầm và phản giáo dục. Thiết nghĩ, phụ huynh có thể phản ánh vấn đề này với GV chủ nhiệm, hoặc với Ban đại diện cha mẹ HS trường hay Hiệu trưởng.
 
Nhân đó, xin bàn về việc thông báo kết quả đánh giá, xếp loại HS của nhà trường hiện nay. Sau khi có kết quả, GV chủ nhiệm công bố công khai trên lớp, và thông báo tới cha mẹ HS trong buổi họp toàn thể. Tuy nhiên, cách làm này thường khiến HS yếu kém cảm thấy xấu hổ, cha mẹ các em cũng thấy như bị “tra tấn”.
 
Nhiều khi sau cuộc họp trở về, các “quý tử” lại bị no đòn, và đem lòng oán trách thầy cô. Vì vậy, thiết nghĩ cũng nên tham khảo cách làm của một số nước. Họ có cách làm nhẹ nhàng mà rất hiệu quả chứ không nặng nề như vậy.
 
Chúng tôi nghĩ rằng, trong hoàn cảnh hiện nay, khi tinh thần dân chủ, tôn trọng pháp luật được đề cao, phụ huynh HS không có bất cứ điều gì phải sợ nhà trường, GV. Chỉ sợ là con em chưa giỏi, chưa ngoan mà thôi.
 
Trần Quang Đại
Giáo viên trường THPT Trần Phú, huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh
 
LTS Dân trí - Bài viết này của một thầy giáo cũng như bài viết trước đây của một phụ huynh học sinh đều thống nhất về cơ bản các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Ban đại diện cha mẹ học sinh là trên tinh thần tự nguyện tham gia cũng như tự nguyện đóng góp của các thành viên, và nên sinh hoạt nhẹ nhàng, không nên họp nhiều và tránh làm tổn thương danh dự của những học sinh yếu kém, nhất là đối với cha mẹ các em. Điều đó không đúng với tinh thần nhân văn của nhà trường cũng như mục đích hoạt động của Ban đại diện là góp phần nâng cao hiệu quả học tập và rèn luyện của mọi học sinh.
 
Từ thực tiễn cho thấy, kết quả hoạt động của Ban đại diện cha mẹ học sinh phụ thuộc rất nhiều vào quan niệm đúng đắn cũng như sự công tâm của nhà trường, của các giáo viên chủ nhiệm và những thành viên chủ chốt trong Ban đại diện.