Ô nhiễm tăng nhanh

Tại hội thảo “Tầm quan trọng của sông Sài Gòn trong phát triển KTXH các tỉnh trên lưu vực” ngày 19/6, Chi cục Bảo vệ môi trường TPHCM công bố: từ 2003 đến nay, các chỉ số ô nhiễm nước sông Sài Gòn đều tăng hàng năm. Tại 5 trạm quan trắc của chi cục, chỉ số coliform đều không đạt chuẩn, hàm lượng mangan (Mn) trong nước năm 2007 tăng gấp 3 lần năm 2003.

Còn theo Th.S Nguyễn Thị Vân Hà, ĐH Bách khoa TPHCM thì hàm lượng Mn từ năm 2003 đến 5/2008 đã tăng gấp 4 lần. Đây là một độc tố nếu thường xuyên tiếp xúc sẽ làm giảm sự phát triển trí tuệ của trẻ. Còn nồng độ sắt (Fe) trong nước đã vượt tiêu chuẩn cho phép (theo Tiêu chuẩn Việt Nam) từ 1 - 1,5 lần.

Th.S Hà còn cho biết: trong 6 năm qua, sông Sài Gòn đã nhiều lần có dấu hiệu bất thường. Tháng 12/2002, ô nhiễm chất hữu cơ dẫn đến cá chết hàng loạt trên sông. Tháng 3/2005, nước sông nhiễm mặn nên Nhà máy Nước Tân Hiệp phải ngưng hoạt động nhiều ngày, dẫn đến thiếu nước nhiều nơi trong TPHCM.

Tháng 9/2005, nước sông tiếp tục bị nhiễm bẩn, đục và có màu. Tháng 5/2006, nước máy cũng bị nhiễm bẩn với kết quả thu được là đường ống dẫn nước hỏng do nước sông bị ô nhiễm Mn và Fe. Tháng 9/2007, nguồn nước lại ô nhiễm nghiêm trọng, đặc biệt là ô nhiễm vi sinh. Tháng 3/2008, sông Sài Gòn lại tiếp tục nhiễm bẩn…

Tác động lớn đến đời sống

Trong các yếu tố ô nhiễm nước sông Sài Gòn thì ông Bùi Thanh Giang, Giám đốc nhà máy nước Tân Hiệp, lo lắng nhất là nồng độ amoniac trong nước tăng cao và nguy cơ nhiễm mặn rất lớn.

Ông cho biết: “Trước đây, amoniac chỉ tăng theo mùa hay triều, nay nó thay đổi từng giờ, chẳng biết khi nào nồng độ đạt mức cho phép, lúc nào tăng quá cao để điều chỉnh thời gian lấy nước thô trên sông”.

Ông lo lắng hơn về hiện tượng nhiễm mặn nước. Vì nếu nước nhiễm mặn quá cao thì nhà máy nước không thể lấy nước để lọc được, buộc phải đóng cửa.

Ông Phạm Đức Nghĩa, Viện Khoa học Thủy lợi Miền Nam, cho là: “Chỉ mươi, mười lăm năm nữa, nếu mức nước biển tăng cao đúng theo dự báo, hồ Dầu Tiếng trên thượng nguồn sông không thể cung cấp 40.000 m3 nước/s để rửa mặn thì nước sông sẽ nhiễm mặn kéo dài từ hạ nguồn cho đến Củ Chi; tức là sẽ không còn nhà máy nước nào có thể họat động trong mùa khô”.

Ngoài ra, sông Sài Gòn mỗi năm còn cung cấp hơn 1 tỷ m3 nước cho họat động sản xuất công nghiệp, nông nghiệp và môi trường xanh của lưu vực. Nếu mức độ ô nhiễm nước tiếp tục tăng cao, nó sẽ trực tiếp tác động đến các sản phẩm nông nghiệp sản xuất tại đây, tác động đến những công nhân trực tiếp tiếp xúc nguồn nước và làm ô nhiễm môi trường sống trong lưu vực.

Bảo vệ sông Sài Gòn kẻo muộn

Hiện nay, nhà máy nước Tân Hiệp đã đầu tư thêm 2 bể chứa rộng 85.000 m3 để tăng khả năng lọc nước trong quy trình lọc của nhà máy. Nhà máy cũng nghiên cứu đưa thêm vật liệu lọc hóa chất mới để lọc tốt hơn.

Điều đó làm tăng giá thành sản xuất nước sạch. Nhưng cũng chỉ là biện pháp tạm thời, nếu ô nhiễm quá thì nhà máy cũng bó tay. Đây lại là nhà máy lớn nhất nước, cung cấp 1/4 lượng nước sạch cho TPHCM.

Th.S Hà đề xuất đặt các thiết bị đo nồng độ ô nhiễm trực tuyến tại các cửa thu nước thô của các nhà máy nước trên sông Sài Gòn để xác định thời gian nào nước ít ô nhiễm nhất thì thu nước để lọc.

Còn ông Phạm Đức Nghĩa thì đề xuất nghiên cứu ngay các biện pháp xây dựng hệ thống ngăn mặn ở cửa biển. Ông Bùi Thanh Quang thì yêu cầu Cảnh sát môi trường, cơ quan chức năng tăng cường kiểm tra, xử lý các cơ sở sản xuất trực tiếp xả thải chưa qua xử lý ra sông, chuyển các cơ sở này ra xa khu vực thu nước thô của các nhà máy nước.

Đó cũng chỉ là các biện pháp tạm thời, các đại biểu trong hội thảo nhất trí là cần có 1 Ủy ban bảo vệ sông Sài Gòn phối hợp giữa nhiều ban ngành, nhiều địa phương để có các biện pháp bảo vệ nguồn nước quan trọng này một cách căn cơ hơn.

Tùng Nguyên